اندازه گیری و کنترل دما و رطوبت
اگر فقط میخواهید بدانید دما و رطوبت سالن در همین لحظه چقدر است، یک دماسنج و رطوبتسنج مناسب میتواند کارتان را راه بیندازد. اما وقتی قرار است دستگاه بر اساس عدد سنسور به رطوبتساز، فن، سیستم سرمایش یا گرمایش فرمان بدهد، انتخاب کمی جدیتر میشود. اینجا دیگر فقط دقت نمایشگر مهم نیست؛ نوع سنسور، محدوده اندازهگیری، امکان کالیبراسیون، تعداد نقاطی که باید پایش شوند و مخصوصاً نوع خروجی کنترلر اهمیت پیدا میکند.
پس موقع مقایسه تجهیزات اندازهگیری و کنترل دما و رطوبت سالن قارچ اول تکلیف کاربرد را روشن کنید: فقط اندازهگیری، پایش تغییرات یا کنترل خودکار؟ همین سؤال ساده معمولاً بخش زیادی از گزینههای نامناسب را کنار میزند.
برای سالن قارچ چه نوع دستگاهی لازم دارید؟
همه دستگاههایی که عدد دما و رطوبت را نشان میدهند، کنترلر نیستند. بعضی مدلها فقط شرایط محیط را اندازه میگیرند و نمایش میدهند. بعضی دیگر قابلیت هشدار یا ثبت کمینه و بیشینه دارند. یک گروه هم برای کنترل تجهیزات طراحی شدهاند و میتوانند با رسیدن دما یا رطوبت به محدوده تنظیمشده، خروجی مشخصی را فعال یا غیرفعال کنند.
مثلاً اگر مسئول سالن چند بار در روز شرایط را بررسی میکند و تنظیم تجهیزات دستی است، شاید یک دستگاه اندازهگیری دقیق کافی باشد. ولی در سالنی که قرار است رطوبت یا دما بدون حضور دائم اپراتور کنترل شود، باید سراغ مدلی رفت که خروجی کنترلی متناسب با تجهیزات سالن داشته باشد.
| نیاز شما | دستگاه چه کاری انجام میدهد؟ | چه چیزی را بیشتر بررسی کنید؟ |
|---|---|---|
| اندازهگیری ساده | نمایش دما و رطوبت فعلی | دقت، محدوده سنجش و خوانایی نمایشگر |
| پایش شرایط | بررسی تغییرات و خارج شدن شرایط از محدوده | هشدار، MIN/MAX و امکان ثبت اطلاعات |
| کنترل خودکار | فرمان دادن به تجهیزات سالن | نوع خروجی، تعداد کانال و سازگاری با تجهیزات |
| مانیتورینگ گستردهتر | پایش چند نقطه یا ثبت طولانیتر اطلاعات | تعداد سنسورها، دیتالاگر و امکان ارتباط از راه دور |
دقت سنسور مهم است؛ عدد روی نمایشگر نه بهتنهایی
یکی از اشتباههای رایج این است که تعداد رقمهای نمایشگر را معادل دقت دستگاه بدانیم. دستگاهی که عدد را با اعشار بیشتری نشان میدهد، لزوماً اندازهگیری دقیقتری ندارد. چیزی که باید در مشخصات فنی ببینید دقت اندازهگیری سنسور است.
محدوده کاری هم همینقدر مهم است. سنسور باید بتواند در شرایطی که واقعاً داخل سالن وجود دارد کار کند و صرفاً داشتن یک بازه عددی بزرگ مزیت محسوب نمیشود. اگر استفاده حرفهایتر است، امکان بررسی یا کالیبراسیون سنسور هم ارزش توجه دارد؛ چون خطای سنسور، حتی اگر نمایشگر کاملاً سالم باشد، میتواند تصمیم اپراتور یا عملکرد سیستم کنترل را تحت تأثیر قرار دهد.
سنسور را کجا قرار میدهید؟
سنسوری که درست کنار خروجی مهساز نصب شده، طبیعتاً همان شرایط نقطه را میبیند و ممکن است عددش نماینده کل سالن نباشد. جریان مستقیم هوا هم میتواند وضعیت متفاوتی نسبت به نقاط دیگر ایجاد کند.
در یک فضای کوچک و نسبتاً یکنواخت شاید یک نقطه اندازهگیری جواب بدهد. اما هرچه سالن بزرگتر باشد یا اختلاف شرایط بین بخشهای مختلف بیشتر شود، بررسی چند نقطه منطقیتر میشود. به همین دلیل، قبل از خرید تجهیز گرانتر بد نیست اول مشخص کنید واقعاً چند نقطه باید زیر نظر باشد و سنسورها قرار است کجا نصب شوند.
فقط عدد لحظهای میخواهید یا سابقه تغییرات هم مهم است؟
فرض کنید هنگام ورود به سالن همهچیز عادی است. این عدد به شما نمیگوید دو ساعت قبل چه اتفاقی افتاده. برای چنین شرایطی قابلیت MIN/MAX میتواند مفید باشد، چون حداقل و حداکثر ثبتشده را نشان میدهد. اگر بررسی دقیقتر تغییرات لازم باشد، باید سراغ تجهیزاتی رفت که امکان ذخیره یا ثبت دورهای داده را دارند.
هشدار هم برای همه ضروری نیست. اگر کسی مرتب شرایط سالن را بررسی میکند، شاید این قابلیت اولویت بالایی نداشته باشد. ولی وقتی قرار نیست نمایشگر دائماً دیده شود، هشدار عبور دما یا رطوبت از محدوده تنظیمشده کاربرد بیشتری پیدا میکند.
فرق اصلی رطوبتسنج با کنترلر همینجاست
یک رطوبتسنج ممکن است عدد بسیار دقیقی نشان دهد، اما اگر خروجی کنترلی نداشته باشد نمیتواند رطوبتساز را روشن یا خاموش کند. پس اگر هدفتان اتوماسیون است، فقط عبارت «دما و رطوبت» روی مشخصات دستگاه کافی نیست.
باید ببینید کنترلر چند خروجی دارد، هر خروجی برای چه کاری قابل استفاده است و روش اتصال آن با تجهیزات موجود سالن هماهنگ هست یا نه. این موضوع مخصوصاً زمانی مهم میشود که قرار است یک دستگاه همزمان با رطوبتساز، تهویه یا تجهیزات تنظیم دما کار کند.
کنترل دما و رطوبت باید با تأسیسات سالن هماهنگ باشد
کنترلر خودش رطوبت تولید نمیکند و هوا را هم خنک یا گرم نمیکند؛ فقط وضعیت را اندازه میگیرد و در صورت داشتن خروجی مناسب، فرمان میدهد. بنابراین انتخاب آن باید کنار تجهیزاتی انجام شود که قرار است این فرمان را اجرا کنند.
اگر مسئله اصلی شما تأمین یا تنظیم رطوبت است، نوع رطوبتساز و مهپاش مورد استفاده را هم در نظر بگیرید. برای مدیریت دما و جریان هوا نیز کنترلر باید با تجهیزات سرمایش، گرمایش و تهویه سالن قارچ هماهنگ باشد.
قیمت بیشتر معمولاً بابت چه چیزهایی است؟
اختلاف قیمت تجهیزات این دسته فقط به ظاهر یا اندازه نمایشگر مربوط نیست. کیفیت و نوع سنسور، دقت اندازهگیری، تعداد سنسورها، قابلیت کالیبراسیون، تعداد خروجیهای کنترلی، هشدار و ثبت داده میتوانند قیمت را تغییر دهند. در مدلهای مجهزتر، دیتالاگر یا امکان ارتباط از راه دور هم به امکانات دستگاه اضافه میشود.
با این حال، خرید دستگاهی با امکانات بیشتر همیشه تصمیم بهتری نیست. اگر قرار است فقط دما و رطوبت یک فضای مشخص را ببینید، بخشی از این قابلیتها احتمالاً بلااستفاده میمانند. در نقطه مقابل، خرید یک نمایشگر ساده برای سالنی که قرار است کنترل خودکار داشته باشد هم صرفهجویی واقعی نیست؛ چون بعداً مجبور میشوید بخش کنترل را جداگانه اضافه کنید.
قبل از انتخاب، این چند مورد را دوباره چک کنید
اول مطمئن شوید دستگاه فقط اندازهگیر است یا واقعاً قابلیت کنترل دارد. بعد سراغ دقت و محدوده سنسور بروید. محل نصب را از قبل مشخص کنید و اگر سالن در نقاط مختلف شرایط یکسانی ندارد، موضوع چند سنسوره بودن را جدیتر بگیرید. اگر کنترلر انتخاب میکنید، نوع خروجی و سازگاری آن با دستگاههایی که قرار است به آن متصل شوند اهمیت بیشتری از امکانات جانبی دارد. و اگر بررسی نوسانات برایتان مهم است، مدلی که فقط عدد لحظهای را نشان میدهد احتمالاً اطلاعات کافی به شما نمیدهد.
سوالات متداول
-
آیا هر دماسنج و رطوبتسنجی میتواند رطوبتساز را روشن و خاموش کند؟
نه. دستگاه باید خروجی کنترلی مناسب داشته باشد. مدلهایی که فقط برای اندازهگیری ساخته شدهاند، حتی اگر دما و رطوبت را همزمان نمایش دهند، الزاماً نمیتوانند به تجهیزات سالن فرمان بدهند.
-
یک سنسور برای کل سالن کافی است؟
به ابعاد سالن، چیدمان تجهیزات و یکنواخت بودن شرایط محیط بستگی دارد. اگر بین نقاط مختلف اختلاف محسوسی وجود داشته باشد، اندازهگیری در چند نقطه تصویر قابلاعتمادتری از وضعیت سالن میدهد.
-
دقت مهمتر است یا محدوده اندازهگیری؟
هیچکدام جای دیگری را نمیگیرد. دستگاه باید محدوده مورد نیاز شما را پوشش دهد و در همان محدوده، دقت مناسبی داشته باشد. محل نصب و وضعیت سنسور هم در کیفیت اندازهگیری اثر دارد.
برای انتخاب نهایی چه کار کنیم؟
محصولات موجود در همین دسته را اول بر اساس نوع نیازتان جدا کنید: اندازهگیری، پایش یا کنترل. بعد دقت سنسور، محدوده کاری، امکانات ثبت اطلاعات و در مدلهای کنترلی، نوع خروجی و سازگاری با تجهیزات سالن را کنار هم بگذارید. این مقایسه معمولاً خیلی زود گزینههای نامتناسب را حذف میکند.
اگر هنوز بین چند گزینه مردد هستید یا نمیدانید چه نوع کنترلری با تجهیزات سالن شما هماهنگتر است، برای بررسی مشخصات و انتخاب مناسب میتوانید از بورس هاگ راهنمایی بگیرید.
