طرح سرباز ماهر، ابتکاری راهبردی و ملی است که با هدف تبدیل دوران سربازی از یک وقفه دوساله به سکوی پرتاب شغلی برای جوانان طراحی شده است. این طرح با همکاری ستاد کل نیروهای مسلح، سازمان فنیوحرفهای و نهادهای حمایتی، از سال 96 تاکنون اجرا میشود تا سربازان جوان، علاوه بر انجام وظیفه عمومی، با دستی پر از مهارت و سرمایه وارد بازار کار شوند.
اگر نگران وقفه در مسیر شغلی خود هستید یا به دنبال راهی برای دریافت تسهیلات ارزانقیمت برای راهاندازی کسبوکارتان میگردید، این راهنما تمام جزئیات این طرح شامل، ثبتنام طرح سرباز ماهر، لیست مهارتها، کسری خدمت، نحوه دریافت وام، سامانه مربوطه و سایر اطلاعات را برای شما روشن میکند.
طرح سرباز ماهر چیست؟
بسیاری از جوانان دوران سربازی را دورهای پرچالش میدانند که باعث دوری از بازار کار میشود. طرح سرباز ماهر برای حل همین دغدغه ایجاد شده است. هدف نهایی این طرح آن است که هیچ سربازی بدون یادگیری حداقل یک مهارت تخصصی و چندین مهارت عمومی (سبک زندگی، کسبوکار، سواد مالی و…) کارت پایان خدمت نگیرد.
در این طرح سربازان طی خدمت مهارتهای کاربردی و فنی را فرا میگیرند و برای ورود به بازار کار یا ادامه تحصیل آماده میشوند. همچنین میتوانند از کسری خدمت و تسهیلات این طرح نیز استفاده نمایند تا پس از خدمت، کسبو کار خودشان را راهاندازی نمایند.
مراحل اجرای طرح سرباز ماهر
این طرح هوشمندانه تمام مراحل دوران سربازی را پوشش میدهد:
- قبل از خدمت: از سن 15 سالگی میتوانید فرآیند سرباز ماهر شدن را آغاز نمایید. جوانان میتوانند قبل از اعزام، مهارتهای خود را ثبت کنند تا تحت مشاوره شغلی قرار گیرند و استعدادها، علایق و تواناییهایشان شناسایی شود. سپس بر اساس ارزیابیها، دستهبندی مناسب برای آنها انجام میشود. (این مرحله طلاییترین زمان برای دریافت کسری خدمت سرباز ماهر است.)
- حین خدمت (مهارتآموزی): سربازان در پادگانها دورههای تئوری و عملی را زیر نظر اساتید فنیوحرفهای میگذرانند و مدرک معتبر (بدون درج عنوان سربازی) میگیرند.
- پس از خدمت (حمایت مالی): جذابترین بخش طرح؛ جایی که سربازان ماهر پس از خدمت تا 2 سال مهلت دارند تا از طرح تشویقی دریافت وام سرباز ماهر برای اشتغالزایی استفاده نمایند.
مشمولان طرح سرباز ماهر:
- دارندگان گواهی پایان دوره فنیوحرفهای یا کشاورزی
- فارغالتحصیلان هنرستانهای فنیوحرفهای یا کاردانش
- دانشآموختگان رشتههای پزشکی و پیراپزشکی
- دارای گواهی معتبر از یکی از وزارتخانهها، ادارات یا شرکتهای دولتی
- مدرک یکی از آموزشگاهها یا موسسات مورد تایید
- برگزیدگان جشنواره خوارزمی
- مدرک یکی از مراکز پژوهشی خارج از کشور که مورد تایید باشد
مزایای طرح سرباز ماهر
ستاد کل نیروهای مسلح برای ترغیب جوانان، مشوقهای جذابی در نظر گرفته است. برای بهرهمندی از این مزایا، قبل از ارسال دفترچه اعزام به خدمت باید برای ثبت نام در این طرح اقدام کنید، تا شانس شما بیشتر باشد:
- کسری خدمت: نسبت به نوع مدرک و امتیاز کسب شده، تا سقف یک ماه کسری خدمت به مشمولان تعلق میگیرد.
- تعیین سازمان محل خدمت: امکان انتخاب سازمان (ارتش، سپاه، فراجا و…)
- اولویت محل خدمت: شانس بیشتر برای خدمت در شهر محل سکونت.
- مرخصی تشویقی: دریافت مرخصیهای مازاد بر استحقاقی تا سقف یک ماه.
- تعویق اعزام: امکان عقب انداختن تاریخ اعزام تا 6 ماه برای تکمیل آموزش.
- وام اشتغال: دریافت تسهیلات با سود کم، پس از پایان خدمت.
- ارتقای درجه: سربازان مشمول این طرح درجه بالاتری نسبت به همتایان خود خواهند داشت که در حقوق دریافتی آنها تاثیرگذار است.
- حتی مشمولین غایب هم امکان استفاده از این طرح را دارند.
طرحهای تشویقی سرباز ماهر
در مجموع 34 طرح تشویقی برای سربازان در نظر گرفته شده است، که 22 طرح شامل مشولین قبل و حین خدمت است و 12 طرح نیز بعد از پایان خدمت سربازی، طی یک بازه 2 ساله شامل حال افراد میشود.
نکته: تنها از یک طرح تشویقی برای قبل و حین خدمت میتوان استفاده کرد و یک طرح هم بعد از خدمت قابل استفاده است.
از جمله این طرح های تشویقی:
- انتخاب یگان خدمتی(ارتش ،سپاه، نیروی انتظامی) توسط خود مشمول
- انتخاب شهر محل خدمت توسط مشمول
- استفاده از مرخصیهای تشویقی
- توجیه غیبت سربازی
- بخشش اضافه خدمت سربازان غایب
- ارتقا درجه نظامی
- بکارگیری بعنوان مربی و کمک مربی و اولویت استخدام در نیرو های مسلح
- تقسیم در یگان مهارت آموزی نیرو های مسلح
کسری خدمت سرباز ماهر
کسری خدمت طرح سرباز ماهر شامل دو حالت 1 و 2 ماهه است.
- اگر سرباز با ارائه مدرک فنی حرفهای یا دیگر مدارک معتبر، بصورت اجرایی در حین خدمت از مهارت خود استفاده نماید، شامل کسری 2 ماهه خواهد شد.
- اگر مهارت آموزی در حین خدمت انجام شود، 1 ماه کسری خدمت به سرباز تعلق میگیرد.

لیست مهارت های سرباز ماهر
طیف وسیعی از مهارتها در این طرح پذیرفته میشوند. داشتن مدرک معتبر از سازمان فنیوحرفهای، جهاد کشاورزی یا سازمانهای مورد تایید در این رشتهها الزامی است. برخی از پرطرفدارترین حوزهها عبارتند از:
- گروه کشاورزی و امور دامی: پرورش قارچ (دکمهای یا صدفی)، زنبورداری، کشت زعفران، گیاهان دارویی، پرورش ماهیان زینتی، پرورش طیور، دامپروری
- گروه فنی و مهندسی: تعمیرات موبایل و لپتاپ، برقکاری، مکانیک خودرو، تعمیرات پکیج و کولر، لولهکشی، تعمیر سیستم انژکتور موتور سیکلت، تعمیرکار یخچال و فریزر، رنگرزی
- گروه صنعت: برق صنعتی، صنایع چوبی، تولید مبلمان، ریخته گری، درودگری، جوشکاری و برشکاری فلزات، پرسکاری، مونتاژ، بافندگی و نساجی
- گروه خدمات، فرهنگ و هنر: آرایشگری مردانه، آشپزی و قنادی، خیاطی، عکاسی و فیلمبرداری، نجاری، مترجمی زبانهای خارجی و گردشگری، حسابداری، روانشناسی، کمکهای اولیه و امداد
- گروه فناوری اطلاعات (IT): برنامهنویسی، طراحی سایت، شبکههای کامپیوتری، دیجیتال مارکتینگ، ICD، اتوماسیون
- گروه مدیریت: کار آفرینی، مدیریت عمومی و مدیریت کسبوکار، بهرهوری، ارتباطات، کنترل کیفیت
نکته: اگر مدرک دانشگاهی دارید اما رشته شما بازار کار ندارد، پیشنهاد میکنیم حتماً یکی از مهارتهای فنی بالا (مثل پرورش قارچ یا تعمیرات) را یاد بگیرید تا شانس دریافت وام را داشته باشید.
وام سرباز ماهر
یکی از بزرگترین دغدغههای سربازان پس ازاتمام دوره خدمت،تامین سرمایه اولیه برای شروع کسب و کار است. به سربازانی که دارای مهارت های خاصی باشند و موفق به کسب و ارائه مدرک رسمی شوند، بعد از دوره خدمت سربازی وام خود اشتغالی داده میشود. تمام مشمولانی که در دوره مهارت آموزی شرکت کرده باشند، تا 2 سال بعد از خدمت سربازی فرصت دارند تا از این وام استفاده کنند.
در حال حاضر مبلغ وام سرباز ماهر 150 میلیون تومان با کارمزد 4% و سود 10% است. حداکثر زمان بازپرداخت آن نیز 7 سال (84 ماه) خواهد بود.
نحوه ثبت نام وام سرباز ماهر
برای ثبت نام دریافت وام سرباز ماهر، باید از طریق دفاتر پلیس+10 ثبت اولیه صورت گیرد. (قبلا بصورت شخصی از طریق سامانه samasoo.ir انجام میشد)
در ویدیوی زیر شرح کامل مراحل درخواست تسهیلات سرباز ماهر را مشاهده نمایید.
مراحل ثبت نام تسهیلات سرباز ماهر:
- مراجعه به یکی از دفاتر پلیس+10
- ارائه مدارک مهارت فنی و حرفه ای یا جواز کسب
- تکمیل فرم های مربوطه در پلیس+10
- ارائه مدارک شناسایی و محل سکونت
- ارائه کارت پایان خدمت (حداکثر 2 سال از خدمت گذشته باشد)
- حضور در نظام وظیفه و تکمیل مدارک خواسته شده
- حضور در شعبه بانک عامل معرفی شده و ارائه مدارک لازم+ معرفی ضامنها
- دریافت وام ظرف حداکثر 7 روز کاری
وام سرباز ماهر به چه کسی تعلق میگیرد؟
برای دریافت این وام، باید شرایط زیر را داشته باشید:
- تاریخ ترخیص: کارت پایان خدمت شما باید مربوط به حداکثر 2 سال قبل باشد.
- مدرک مهارتی: داشتن گواهینامه معتبر (فنیوحرفهای، کشاورزی، هنری و…) یا مدرک دانشگاهی مرتبط با شغل پیشنهادی.
- وضعیت شغلی: متقاضی باید بیکار باشد (دارای بیمه اجباری نباشد) و آماده راهاندازی کسبوکار باشد.
- بومی بودن: باید در استان محل سکونت خود اقدام نمایید.
شرایط بازپرداخت و جزئیات مالی
این وام یکی از مناسبترین تسهیلات بانکی کشور محسوب میشود:
- مبلغ وام: 150 میلیون تومان (برای طرحهای کارآفرینی خاص ممکن است بیشتر باشد.)
- سود تسهیلات: قرضالحسنه با کارمزد 4 درصد و سود 10 درصد
- مدت بازپرداخت: بازپرداخت اقساطی طی ۷ سال (۸۴ ماه).
- دوره تنفس: معمولاً ندارد و اقساط پس از دریافت وام آغاز میشود.
بانک های عامل پرداخت وام
پس از تایید طرح شما در استانداری، پرونده به یکی از بانکهای زیر ارجاع میشود (انتخاب بانک معمولاً بر عهده سیستم است، اما بانکهای زیر بیشترین همکاری را دارند):
- بانک سپه (متولی اصلی حقوق سربازان)
- بانک ملی ایران
- بانک ملت
- بانک تجارت
- بانک صادرات
- بانک قرضالحسنه مهر ایران
- بانک قرضالحسنه رسالت
راهنمای جامع ثبت نام طرح سرباز ماهر
با توجه به تغییرات اخیر و مسدود شدن سامانههای قدیمی، مسیرهای معتبر جهت ثبت نام در این طرح، به شرح زیر است:
ثبتنام قبل از خدمت (برای دریافت کسری و مشوقها)
متقاضیان باید قبل از اعزام به خدمت، از طریق سامانه سخا (sakha.epolice.ir) بخش “مهارتآموزی” اقدام به خوداظهاری مهارتهای خود کنند. مدارک شما بررسی شده و امتیازات (کسری خدمت و…) محاسبه میشود.
برای کسب اطلاعات و اخبار مربوط به این طرح، میتوانید به سایت سرباز ماهر به آدرس https://sarbazmaher.ir مراجعه نمایید.
ثبتنام وام (بعد از خدمت)
در حال حاضر تنها مرجع رسمی برای پیگیری وضعیت وام و ثبتنام در طرحهای اشتغالزایی کارکنان وظیفه، سامانه ساماسو (samasoo.ir) است. همچنین در مراحل بعدی ممکن است نیاز به ثبتنام در سامانه تک (tek.mcls.gov.ir) وزارت کار باشد.
فرآیند کلی: ثبت نام اولیه در پلیس +10 > ثبت درخواست در سامانه > بررسی توسط معاونت وظیفه عمومی استان > تایید در کمیسیون استانداری > معرفی به بانک
هشدار مهم: سامانههای قدیمی مثل smaher.ir غیرفعال شدهاند.
مقایسه طرح سرباز ماهر با امریه
- هر دو طرح شامل دوره آموزشی 2 ماهه هستند و مدت خدمت هم برای هر دو طرح در حالت عادی 24 ماه است.
- حقوق سربازی در هر دو طرح یکسان است و بر اساس درجه سرباز تعیین میگردد.
- برای استفاده از طرح امریه سربازی، حتما باید دارای مدرک دانشگاهی باشید، اما برای طرح سرباز ماهر نیاز به مدرک دانشگاهی نیست.
- برای امریه، مشمولین غایب مورد تایید نیستند و نمیتوانند از آن استفاده کنند، در حالیکه مشمولین غایب در صورت برخورداری از مهارت، میتوانند از طرح سرباز ماهر استفاده کنند.
- در طرح امریه سربازی، کسری خدمت به مشمول تعلق نمیگیرد، ولی طرح سرباز ماهر، شامل کسری خدمت خواهد شد.
- برای استفاده از امریه سربازی، مشمول از قبل دارای تخصص یا توانایی خاصی است که سازمان یا ارگانی درخواست به خدمت گرفت او را دارد؛ اما در طرح سرباز ماهر، مشمول میتواند حین خدمت آموزش ببیند و مهارت کسب کند.
- داشتن سابقه بیمه برای طرح امریه، الزامی است، در حالیکه افرادی که سابقه کار ندارند هم میتوانند از طرح سرباز ماهر بهرهمند شوند.
- محل خدمت سرباز ماهر پادگان و با لباس نظامی است، ولی مشمولان طرح امریه در خارج از فضای نظامی و با لباس عادی خدمت میکنند.
سوالات متداول
۱. آیا با مدرک دانشگاهی هم میتوان وام سرباز ماهر گرفت؟
بله، اگر رشته تحصیلی شما کاربردی باشد و بتوانید با آن طرح توجیهی برای کسبوکار ارائه دهید (مثلاً مهندسی کشاورزی برای گلخانه)، مدرک دانشگاهی نیز پذیرفته میشود.
۲. برای دریافت وام سرباز ماهر چه ضامنی لازم است؟
شرایط ضامن تابع قوانین داخلی بانکهای عامل پرداخت وام است، اما معمولاً یک ضامن رسمی (کارمند با کسر از حقوق) یا یک کاسب دارای جواز کسب(بدون چک برگشتی و معوقات بانکی) معتبر مورد نیاز است.
۳. آیا سربازان ماهر در حین خدمت هم حقوق میگیرند؟
بله، مانند سربازان دیگر، بر اساس درجه حقوق میگیرند؛ اما طرح سرباز ماهر یک امتیاز مجزا برای آینده شغلی شماست.
کلام آخر
طرح سرباز ماهر فرصتی است تا نگاه سنتی به سربازی را تغییر دهید. بهجای اینکه این دو سال را تنها به چشم گذران وقت ببینید، با یادگیری یک مهارت پولساز (مثل پرورش قارچ که هم سودده است و هم در لیست مهارتهای مورد تایید قرار دارد) و استفاده از تسهیلات ۱۵۰ میلیون تومانی، پایههای کسبوکار شخصی خود را بنا کنید.
همین امروز مدارک فنی خود را تکمیل کنید و اگر هنوز اعزام نشدهاید، حتماً در سامانه سخا خوداظهاری کنید تا از مزایای طرح سرباز ماهر جا نمانید.
مطالب مشابه را میتوانید در بخش مقالات کاربردی در حوزه قارچ، مطالعه نمایید.