قارچ گانودرما برای لاغری (تاثیرات شگفت انگیز)

قارچ گانودرما برای لاغری این روزها زیاد تبلیغ می‌شود؛ اما آیا واقعاً به کاهش وزن کمک می‌کند؟ گانودرما (ریشی) قارچی دارویی با کلاهک چوبی، براق و قرمز متمایل به قهوه‌ای است که قرن‌ها در طب سنتی شرق آسیا به کار رفته است. در این مطلب، ادعاهای رایج درباره اثر این قارچ دارویی بر لاغری و کاهش وزن را با شواهد علمی موجود مقایسه می‌کنیم.

چاقی فقط یک ویژگی ظاهری نیست؛ سازمان جهانی بهداشت آن را یک بیماری مزمن و عودکننده می‌داند که خطر بیماری‌های قلبی‌عروقی، دیابت، فشار خون بالا و برخی سرطان‌ها را افزایش می‌دهد. عوامل مختلفی، از جمله عوامل ژنتیکی، رژیم غذایی ناسالم، کم‌تحرکی و سبک زندگی امروزی، در بروز اضافه‌وزن و چاقی نقش دارند؛ اما در اصل، چاقی حاصل عدم تعادل میان کالری دریافتی و انرژی مصرفی بدن است. به همین دلیل بسیاری از افرادی که شاخص توده بدنی بالاتر از حد طبیعی دارند، به دنبال راه‌های کاهش وزن هستند.

آیا قارچ گانودرما باعث لاغری می‌شود؟

پاسخ کوتاه این است که تاکنون هیچ کارآزمایی انسانی معتبری نشان نداده که قارچ گانودرما به‌تنهایی باعث کاهش وزن شود. این قارچ ترکیبات زیست‌فعالی مانند پلی‌ساکاریدها (از جمله بتاگلوکان)، تری‌ترپن‌ها، استرول‌ها، آدنوزین و مقداری مواد معدنی دارد؛ اما چون معمولاً به مقدار کم و به شکل مکمل مصرف می‌شود، منبع مهمی برای ویتامین‌ها، پروتئین یا مواد معدنی به شمار نمی‌رود. در ادامه، ادعاهای رایج درباره ارتباط گانودرما با کاهش وزن را یکی‌یکی بررسی می‌کنیم.

گانودرما و میکروبیوتای روده

مهم‌ترین شواهد درباره ارتباط گانودرما و چاقی از یک مطالعه حیوانی به دست آمده است. در این پژوهش، عصاره آبی میسلیوم گانودرما در موش‌هایی که رژیم پرچرب داشتند، وزن بدن، التهاب و مقاومت به انسولین را کاهش داد و ترکیب باکتری‌های روده را به سمت الگوی سالم‌تر تغییر داد؛ از جمله نسبت باکتری‌های فیرمیکوتس به باکتروئیدت‌ها و سطح باکتری‌های حامل اندوتوکسین کمتر شد. پلی‌ساکاریدهای بزرگ این عصاره نقش اصلی را داشتند و به همین دلیل گانودرما را بیشتر می‌توان یک «پری‌بیوتیک» (غذای باکتری‌های مفید روده) بالقوه دانست، نه پروبیوتیک.

با این حال، این نتایج فقط در موش دیده شده و هنوز در انسان تأیید نشده است؛ بنابراین نمی‌توان از آن نتیجه گرفت که مصرف گانودرما در انسان باعث لاغری می‌شود.

ادعای افزایش سوخت‌وساز بدن با گانودرما

در برخی تبلیغات گفته می‌شود ترکیبات گانودرما با افزایش اکسیژن‌رسانی به سلول‌ها، سوخت‌وساز بدن را بالا می‌برند و مانع تجمع چربی می‌شوند. شواهد علمی برای این ادعا در انسان وجود ندارد و هیچ مطالعه معتبری نشان نداده که مصرف گانودرما انرژی مصرفی روزانه یا چربی‌سوزی بدن را به‌طور معنادار افزایش دهد.

گانودرما و اختلالات غده تیروئید

ادعا شده است که گانودرما با تنظیم هورمون‌های T3 و T4 به درمان کم‌کاری و پرکاری تیروئید و در نتیجه تعادل وزن کمک می‌کند. هیچ کارآزمایی انسانی از این ادعا پشتیبانی نمی‌کند. تغییر وزن ناشی از اختلالات تیروئید به تشخیص و درمان پزشکی نیاز دارد؛ اگر لووتیروکسین یا داروی ضدتیروئید مصرف می‌کنید، آن را قطع نکنید و پیش از مصرف هر مکملی با پزشک خود مشورت کنید.

گانودرما، قلب و کلیه

در مطالعات آزمایشگاهی و حیوانی، گانودرما اثراتی بر چربی‌های خون، از جمله کلسترول تام، LDL و HDL، و بر تجمع پلاکت‌ها نشان داده است. اما در مرور نظام‌مند کاکرین روی کارآزمایی‌های انسانی، گانودرما تفاوت معناداری با دارونما در کلسترول، فشار خون و قند خون ایجاد نکرد؛ بنابراین ادعای «جلوگیری از حمله قلبی و سکته» یا «تقویت عضله قلب» با شواهد انسانی تأیید نمی‌شود. اثر ضدپلاکتی گانودرما هم می‌تواند در کنار داروهای ضدانعقاد، خطر خونریزی را بالا ببرد.

درباره کلیه نیز شواهد انسانی کافی برای درمان نفریت یا آسیب کلیه ناشی از دیابت با گانودرما وجود ندارد. نکته مهم‌تر اینکه ورم و افزایش وزن در نارسایی کلیه یا قلب، ناشی از احتباس مایعات است، نه چربی؛ «کاهش وزن» در این بیماران فقط با درمان پزشکی بیماری زمینه‌ای معنا دارد و مصرف خودسرانه مکمل در بیماران کلیوی می‌تواند خطرناک باشد.

گانودرما، کلسترول و قند خون

برخی مطالعات آزمایشگاهی و حیوانی نشان داده‌اند که ترکیبات گانودرما ممکن است قند و چربی خون را کاهش دهند؛ برای مثال، در برخی مطالعات روی حیوانات، قند خون پس از چند هفته مصرف عصاره به‌طور چشمگیری پایین آمد. اما در مرور کاکرین روی بیماران مبتلا به دیابت نوع ۲، گانودرما اثر معناداری بر قند خون ناشتا، HbA1c یا کلسترول نداشت. ادعای «از بین بردن لکه‌های تیره پای بیماران دیابتی» نیز هیچ پشتوانه علمی ندارد.

اگر داروی دیابت مصرف می‌کنید، افزودن خودسرانه گانودرما ممکن است خطر افت قند خون را بالا ببرد؛ بنابراین پیش از مصرف با پزشک مشورت کنید.

گانودرما، استرس و خواب

برخی افراد در پاسخ به استرس پرخوری می‌کنند و استرس از طریق محور هیپوتالاموس و غدد فوق کلیوی، ترشح هورمون‌هایی مانند کورتیزول و اپی‌نفرین را افزایش می‌دهد. در یک کارآزمایی دوسوکور روی ۱۳۲ بیمار مبتلا به نوراستنی (خستگی و ضعف عصبی مزمن)، مصرف ۸ هفته‌ای عصاره پلی‌ساکاریدی گانودرما، احساس خستگی را کاهش و احساس خوب‌بودن را بیشتر از دارونما افزایش داد.

با این حال، شواهدی وجود ندارد که گانودرما بی‌خوابی را درمان کند یا از طریق کاهش استرس به لاغری منجر شود؛ جالب اینکه بی‌خوابی خود یکی از عوارض گزارش‌شده مصرف این قارچ است. برای آشنایی با مضرات گانودرما، مقاله عوارض قارچ گانودرما را مطالعه کنید.

قارچ گانودرما برای لاغری خانم‌ها و آقایان

سازوکارهای احتمالی گانودرما در بدن خانم‌ها و آقایان تفاوتی ندارد و همان‌طور که توضیح داده شد، هیچ‌کدام از این سازوکارها هنوز در انسان به کاهش وزن منجر نشده‌اند. اگر قصد مصرف این قارچ را دارید، آن را با مشورت پزشک یا متخصص تغذیه و فقط به‌عنوان بخشی از یک برنامه کامل شامل رژیم غذایی متعادل و فعالیت بدنی منظم در نظر بگیرید. زنان باردار یا شیرده نباید گانودرما مصرف کنند.

کاهش وزن با مصرف گانودرما

همان‌طور که دیدید، قارچ گانودرما مستقیماً باعث لاغری نمی‌شود و اثرات احتمالی آن بر روده، قند و چربی خون، فعلاً در حد مطالعات حیوانی و آزمایشگاهی است. راه اثبات‌شده کاهش وزن، ایجاد کسری کالری از طریق رژیم غذایی سالم و افزایش فعالیت بدنی است. اگر دوست دارید دمنوش گانودرما یا قهوه گانودرما را در برنامه خود بگنجانید، به کالری آن توجه کنید؛ برخی قهوه‌های گانودرمای فوری به‌صورت «۳ در ۱» و همراه شکر و کرمر عرضه می‌شوند که کالری دریافتی را افزایش می‌دهند.