رافلینگ (Ruffling) قارچ چیست؟ عملیات رافلینگ در پرورش قارچ دکمهای، به معنای شخم زدن و زیر و رو کردن خاک پوششی بستر کشت است. این کار معمولا 5 تا 7 روز بعد از خاکدهی، زمانیکه میسلیوم، 50 الی 60% از خاک را اشباع کرده باشد، انجام میگیرد. هدف اصلی از رافلینگ، توزیع یکنواخت میسلیوم در تمام سطح خاک، حذف ریسههای ضعیف، جلوگیری از سفت شدن بستر و در نهایت، برداشت قارچهایی هماندازه، تمیز و باکیفیت است.
عملیات رافلینگ در پرورش قارچ دکمهای، یکی از مهمترین تکنیکها برای رسیدن به باردهی یکنواخت و محصولی باکیفیت است. واژه رافلینگ در لغت به معنای مخلوط کردن و برهم زدن است. در فرایند کشت قارچ دکمه ای، به عملیات شخم زدن و زیر و رو کردن خاک پوششی، Ruffling میگویند.
اگر میخواهید قارچهایی هماندازه، تمیز و بازارپسند برداشت کنید و نقاط خالی از محصول روی بستر نداشته باشید، انجام این مرحله کاملا ضروری است. در این مقاله قصد داریم به زبان ساده و کاربردی بررسی کنیم که رافلینگ چیست، دقیقا چه زمانی باید انجام شود و چه تفاوتی با روشهایی مثل ککینگ دارد.
زمان و نحوه انجام عملیات رافلینگ قارچ
بعد از اضافه نمودن خاک پوششی(مرحله خاکدهی) و بستن درب سالن پرورش، مرحله کیسران (Case Run) یا رشد ریسه داخل خاک آغاز میشود.
پس از گذشت 5 الی 7 روز (معمولاً 6 روز) از مرحله کیس ران، بسته به رشد ریسهها، خاک را بهم میزنند یا اصطلاحا رافل Ruffle میکنند. این کار معمولا زمانی انجام میشود که میسلیومها (ریشههای سفیدرنگ قارچ) حدود 50 تا 60% از سطح بستر را پوشانده باشند؛ یعنی دقیقا زمانی که نیمی از عمق خاک با میسلیوم اشباع شده است.
این کار سبب میشود تا:
- از تجمع میسلیوم در یک منطقه کاسته شود و در تمام حجم خاک بصورت یکنواخت توزیع شود.
- از سفت شدن لایه سطحی خاک پوششی جلوگیری شود
- میزان نفوذپذیری آب در خاک، افزایش مییابد و باعث ایجاد حجم در خاک خواهد شد.
- حذف ریسههای ضعیف و جایگزینی ریسهها ضخیمتر، مقاومتر و قویتر
عمل رافلینگ میتواند با دست، ابزار شن کش(چنکگ باغبانی) و نظیر آن، یا با دستگاه مخصوص رافلر مکانیزه انجام گیرد. آبیاری به موقع و انجام رافل، بافت ریسه را ضخیم، مقاوم و قویتر مینماید. در نتیجه میسلیوم قویتری خواهیم داشت. البته ریسه قوی، آب بیشتری نیز طلب میکند.
در عملیات Ruffling به جهت توسعه بافت میسلیوم، کل خاک زیر و رو میشود. طی عملیات، ریسهها بطور کامل از هم باز میشوند. بعد از این عملیات، ریسهها وارد فاز بازسازی (ریکاوری میسلیوم) میشوند.
نکته مهم: بعد از رافلینگ، خاک پوششی را دوباره طوری تسطیح کنید که ضخامت نهایی تقریباً همان مقدار اولیه ( برای مثال ۵ سانتیمتر) و در تمام بستر یکنواخت باقی بماند. یکنواختی عمق خاک برای یکنواخت شدن رشد میسلیوم و پیندهی اهمیت دارد.
انواع روش های رافلینگ
عملیات رافل در کشت قارچ دکمه ای به دو روش انجام میگردد.
رافلینگ سطحی:
در رافل سطحی تقریباً نیمه بالایی خاک پوششی برهم زده میشود. برای مثال، اگر ضخامت خاک پوششی ۵ سانتیمتر باشد، حدود ۲ تا ۲.۵ سانتیمتر از بخش بالایی خاک رافل میشود و قسمتهای عمیقتر دستکاری نمیشوند. در این روش آسیب و گسست ایجادشده در شبکه میسلیوم کمتر است و بستر معمولاً سریعتر آماده ورود به مرحله پیندهی و برداشت میشود. به همین دلیل، رافلینگ سطحی میتواند برای تولیدکنندهای مناسب باشد که کوتاهتر شدن زمان برداشت محصول برای او اولویت بیشتری دارد.
بنابراین رافلینگ سطحی معمولاً تمرکز کمتری بر ایجاد شبکه میسلیومی یکنواخت در تمام عمق خاک دارد و محصول ممکن است از نظر وزن و بافت، دارای بهترین عملکرد نباشد.
رافلینگ عمیق:
در رافلینگ عمیق حدود ۸۰ تا ۹۰ درصد عمق خاک پوششی زیرورو میشود. یعنی در یک لایه خاک ۵ سانتیمتری، معمولاً حدود ۴ تا ۴.۵ سانتیمتر خاک رافل میشود؛ بهگونهای که میسلیوم موجود در قسمتهای مختلف خاک شکسته و دوباره در کل لایه پوششی توزیع شود، بدون اینکه کمپوست زیر خاک برهم بخورد. این روش سبب توزیع یکنواختتر میسلیوم در خاک و تشکیل همزمانتر و یکنواختتر پینها میگردد.
رافل عمیق معمولاً به میسلیوم زمان بیشتری برای بازسازی و گسترش مجدد در خاک میدهد و برداشت محصول نسبت به رافلینگ سطحی، دیرتر آغاز میشود. در مقابل، هدف از این روش دستیابی به بستر یکنواختتر و فراهمکردن شرایط مناسب برای تولید قارچهای درشتتر، سنگینتر و بازارپسندتر (در اصطلاح محصول لوکس درجه یک) است.
نکته مهم: در روش عمیق، ابزار رافلینگ باید تا نزدیکی مرز خاک و کمپوست پایین برود، اما وارد خود کمپوست نشود و آن را بالا نیاورد.
تفاوت رافلینگ سطحی و عمیق
رافلینگ خاک پوششی از نظر عمق اجرا، به دو روش سطحی و عمیق انجام میشود. انتخاب میان این دو روش، روی وزن تر قارچ، میزان محصول در متر مربع، عملکرد کیلوگرم بر تن کمپوست، قطر پایه، قطر کلاهک، نحوه رشد مجدد میسلیوم، زمان تشکیل پینها، یکنواختی محصول و در نهایت برنامه برداشت سالن اثر خواهد گذاشت.
اسکرچ عمیق بیشترین عملکرد را خواهد داشت و پیندهی یکنواختتری ایجاد خواهد کرد. همچنین تفاوت معنیداری در شاخصهایی مانند عمیزان محصول در سطح کشت، قطر کلاهک، قطر پایه مشاهده خواهد شد؛ ولی فاصله خاکدهی تا اولین برداشت بیشتر خواهد بود.
یک پژوهش انجامشده در سال 1389 نشان داد که رافلینگ عمیق، بسته به نوع خاک پوششی، توانست بازده محصول را در پیت هلندی ۱۶.۶۵ درصد و در پیت شمال ۱۴.۱۱ درصد افزایش دهد. همچنین با رافل عمیق، تعداد قارچهای درشت با قطر کلاهک بیشتر از ۴ سانتیمتر افزایش یافت و تشکیل پینها با فاصله زمانی بیشتری اتفاق افتاد.
انتخاب عمق رافلینگ باید بر اساس استراتژی تولید انجام شود. اگر هدف، رسیدن سریعتر محصول به بازار و شروع زودتر برداشت باشد، رافلینگ سطحی میتواند انتخاب مناسبی باشد؛ اما اگر تولیدکننده به دنبال محصول ممتاز، یکنواخت، درشت و با وزن و بافت بهتر برای بازارهای صادرات است، معمولاً رافلینگ عمیق گزینه مناسبتری خواهد بود.
نکته: کیفیت نهایی قارچ فقط به عمق رافلینگ وابسته نیست و عواملی مانند نژاد بذر، کیفیت و رطوبت خاک پوششی، زمان رافلینگ، آبیاری و مدیریت هوادهی نیز در نتیجه نهایی نقش تعیینکننده دارند.
دستگاه رافلینگ قارچ
امرزوه در مزارع مدرن به جهت سهولت در عملیات رافل کردن، کاهش زمان انجام و یکنواختی در انجام Ruffling، این مرحله توسط دستگاه رافلر(RUFFLING MACHINE) بصورت مکانیزه انجام میگیرد.
همچنین استفاده از ماشین رافلر، سبب کاهش بکارگیری نیروی انسانی خواهد شد.
RUFFLING MACHINE با تنظیم ارتفاع توسط بالابر، مستقیماً روی قفسه های کشت قارچ قرار میگیرد و با حرکت بر روی ریلهای جانبی در امتداد قفسه، عمق مشخصی از لایه سطحی خاک را بصورت یکنواخت برهم میزند و مخلوط میکند. با این کار میسلیوم را میشکند و بطور مساوی در کل خاک پوششی مخلوط میکند، تا سیکل رشد را کوتاه و راندمان کشت را افزایش دهد.
مزایای استفاده از دستگاه رافلر
- سرعت بیشتر انجام عملیات رافلینگ مکانیزه
- کاهش نیاز به نیروی انسانی
- قابلیت تنظیم سرعت عملیات بسته به شرایط بستر
- امکان تنظیم عمق برهم زدن خاک
- یکنواختی انجام رافل از نظر عمق اختلاط و مسطح کردن سطح بستر
فیلم رافلینگ قارچ دکمه ای
در ویدیوی زیر نحوه عملیات ruffling را با دستگاه رافلر مشاهده مینمایید.
مزایای رافلینگ
مزایای عملیات Ruffling به شرح زیر است.
- برنامه ریزی و تعیین زمان دقیق برداشت محصول در فلاش یک (14 الی 15 روز بعد از رافلینگ)
- تشکیل پینها در سطح خاک پوششی، سبب میگردد در محصول، قارچ گلی و کثیف نداشته باشیم.
- ترمیم فصل مشترک کمپوست و خاک پوششی
- پراکنش بهتر و یکنواختتر میسلیوم در خاک پوششی که منجر به محصول قارچ باکیفیت و اندازه یکنواخت میگردد.
در صورت عدم انجام رافل یا اجرای نادرست آن، ممکن است مشکلاتی از قبیل اختلال خوشهای شدن قارچ، پیش بیاید.
معایب رافل کردن
- زمانبر است و طول دوره کشت را افزایش میدهد.
- باعث تاخیر در رشد قارچها میشود.
- تشکیل همزمان قارچها
مقایسه رافلینگ و ککینگ در پرورش قارچ
روش جایگزین رافلینگ در پرورش قارچ، عملیات ککینگ(CACing) است. در این تکنیک کمپوست کاملاً رشد کرده و سفید توسط ریسه، به خاک پوششی قارچ اضافه و مخلوط میشود. زمان عملیات ککینگ در پرورش قارچ، همان روز خاک دهی یا یک روز بعد از آن می باشد. این روش به دلیل در دسترس نبودن ماشین آلات، انجام با دست، عدم داشتن روشی استاندارد(تجربی) و نیز امکان بروز بیماری، توصیه نمیشود.
عملیات ککینگ سبب کوتاهتر شدن زمان دوره کشت قارچ به میزان 5 روز خواهد شد. با انجام ککینگ، شما محصول بیشتری خواهید داشت که کیفیت متوسطی دارد. همچنین امکان بروز بیماری های قارچ را افزایش می دهد.
از طرف دیگر، رافلینگ سبب میشود تا طول دوره کشت کمی افزایش یابد. اما در عوض محصول باکیفتتر و یکنواخت خواهید داشت. میسلیوم های تشکیلشده با این روش نیز قویتر و در برابر بیماری ها مقاومتر خواهند بود. همچنین به سبب میسلیوم قویتر و تامین رطوبت بهتر طی دوره کیس ران، در فلاش دوم محصول بهتری خواهیم داشت.
انتخاب بین این دو روش نسبت به اهداف کمی و کیفی مزرعه، انجام میشود.
سوالات متداول
مرحله بعد از رافلینگ قارچ چیست؟
مرحله بعد از ruffling در کشت قارچ دکمهای، دوره ریکاوری و رشد کاملا میسلیوم در فاز رویشی و سپس عملیات شوکدهی به سالن قارچ است.
بعد از رافلینگ قارچ چه اقداماتی باید انجام دهیم؟
پس از عملیات رافل کردن، باید دمای سالن را به مدت 3 تا 12 روز در محدوده 22 تا 23 درجه سانتیگراد ثابت نگه داشت. در این مدت باید رطوبت نسبی 95% و غلظت دیاکسیدکربن (CO2) را بالا (بیشتر از 5000 ppm) نگه داریم. پس از گذشت این زمان و ریکاوری میسلیوم، عملیات شوکدهی را آغاز میکنند (با توجه به مشاهدات بستر برای زمان شوکدهی تصمیمگیری خواهد شد).
چند روز بعد از رافلینگ هوادهی کنیم؟
تعیین زمان دقیق هوادهی (شوک دهی) و کاهش دما به تجربه شما و شرایط بستر بستگی دارد. بعد از آخرین آبیاری در دوره کیسران یا بعد از رافلینگ، زمان ریکاوری بستر و میسلیوم است که 3 تا 12 روز طول میکشد. هدف این دوره، فرصت دادن به میسلیوم جهت رشد و رسیدن به سطح خاک است. معمولاً وقتی 30 الی 50 درصد میسلیوم در سطح خاک رویت گردید، شروع به هوادهی میکنند.
بعد از رافلینگ آبیاری کنیم یا نه؟
در طول چند روز اولیه پس از خاکدهی تا روز رافلینگ، آبیاری تکمیلی تا جایی که بستر به حداکثر ظرفیت نگهداری آب برسد، ادامه دارد. آبیاری سنگین دوره کیسران تا قبل از رافلینگ به پایان میرسد و معمولاً بعد از Ruffling آبیاری انجام نمیشود، زیرا ریسهها در حالت ریکاوری، به آب مستقیم حساس هستند.
البته در صورت بروز شرایط خشکی بستر، محدودیتی وجود ندارد و برحسب نیاز و اهداف مجموعه، میتواند انجام شود.
دلیل وجود خاک بر روی قارچ پس از رافل کردن چیست؟
وجود کلوخهای خاک لابهلا و روی قارچها به دلیل عدم فشردگی کلوخهای سطح خاک پوششی بعد از عملیات رافلینگ است. با فشردن کلوخههای سطح بستر (تختهکوبی ملایم) بعد از Ruffling، این مشکل برطرف میشود. اگر بعد از رافل، کلوخههای سطح بستر ارتباط مناسبی باهم نداشته باشند، یا به اصطلاح کلوخه سرگردان وجود داشته باشد، پینها زیر کلوخهها تشکیل شده و محصول خاکی میشود.
فشردن خاک سبب ارتباط بهتر کلوخهای سطحی با دانههای خاک زیرین خود خواهد شد و باعث میشود میسلیوم اطراف کلوخهها رشد کرده و قارچها روی سطح خاک تشکیل شوند.
مولف:
گردآوری، تالیف و تحریر توسط تیم تحریریه هاگ
با تشکر از مهندس فرهنگ عضدی جهت ضبط ویدیو و ویرایش متن
کپی بدون ذکر منبع مجاز نیست.
مطالب مرتبط را در دسته آموزش پرورش قارچ مطالعه نمایید.
سلام،بسیار عالی