پاسخ سریع: مهدی رجبی، رئیس انجمن صنفی پرورشدهندگان قارچ خوراکی کشور، در نشست خبری ۲۹ فروردین ۱۴۰۲ اعلام کرد انجمن قصد دارد با وجود افزایش هزینه مواد اولیه، قیمت قارچ را حداقل در ششماهه نخست سال افزایش ندهد. او تولید قارچ در سال ۱۴۰۱ را حدود ۲۱۰ هزار تن اعلام کرد و از هدفگذاری برای افزایش تولید، توسعه صادرات و گسترش صنایع تبدیلی سخن گفت.
نخستین نشست خبری انجمن صنفی پرورشدهندگان قارچ خوراکی کشور در سال ۱۴۰۲، روز ۲۹ فروردین برگزار شد. مهدی رجبی، رئیس انجمن، در این نشست درباره قیمت، تولید، صادرات، مواد اولیه، صنایع تبدیلی و برخی مشکلات واحدهای پرورش قارچ توضیح داد.
بخش مهمی از صحبتهای او به برنامه انجمن برای کنترل قیمت در نیمه نخست سال اختصاص داشت. این اظهارات باید در چارچوب شرایط بازار فروردین ۱۴۰۲ خوانده شوند و بیانگر قیمت یا وضعیت فعلی صنعت قارچ نیستند.
رئیس انجمن در این نشست از تصمیم تولیدکنندگان و انجمن برای ثابت نگهداشتن قیمت در ششماهه نخست سال سخن گفت. این گفته را باید بهعنوان هدف و برنامه همان مقطع در نظر گرفت، نه تضمین اینکه قیمت بازار در تمام این دوره بدون تغییر باقی مانده است.
برنامه انجمن برای ثبات قیمت قارچ در نیمه نخست ۱۴۰۲
رجبی اعلام کرد انجمن در راستای سیاست مهار تورم تلاش میکند قیمت قارچ حداقل در ششماهه نخست سال ۱۴۰۲ افزایش پیدا نکند.
به گفته او، قیمت قارچ در اواخر سال قبل حدود ۲۵ درصد افزایش یافته بود و تولیدکنندگان برای جلوگیری از افزایش دوباره قیمت، پذیرفته بودند حاشیه سود خود را کاهش دهند.
وی در آن نشست عنوان کرد حاشیه سود مورد انتظار تولیدکنندگان از حدود ۲۵ درصد به حدود ۱۲.۵ درصد کاهش یافته است. این اعداد، برآورد و سیاست اعلامی انجمن در همان زمان بودند.
در عین حال، رجبی افزایش هزینه مواد اولیه را یکی از فشارهای اصلی بر تولید دانست و گفت هزینه برخی نهادهها نسبت به قبل حدود ۳۵ تا ۴۰ درصد افزایش یافته است.
قیمت قارچ در فروردین ۱۴۰۲ چقدر بود؟
طبق اظهارات رئیس انجمن در آن مقطع، قیمت عمدهفروشی قارچ فله حدود ۵۵ تا ۶۰ هزار تومان برای هر کیلوگرم بود.
وی قیمت خردهفروشی را نیز حدود ۶۵ تا ۷۰ هزار تومان اعلام کرد. این ارقام مربوط به فروردین ۱۴۰۲ هستند و برای بررسی نرخ امروز باید صفحه قیمت روز قارچ بررسی شود.
| شاخص | مقدار اعلامشده در نشست |
|---|---|
| قیمت عمده قارچ فله | ۵۵ تا ۶۰ هزار تومان |
| قیمت خردهفروشی | ۶۵ تا ۷۰ هزار تومان |
| تولید سال ۱۴۰۱ | حدود ۲۱۰ هزار تن |
| هدف مطرحشده برای تولید ۱۴۰۲ | تا حدود ۲۵۰ هزار تن، مشروط به شرایط بازار و صادرات |
| تولید کمپوست در سال قبل | حدود یک میلیون تن طبق اعلام انجمن |
خرید حمایتی قارچ برای کنترل بار مازاد
یکی از برنامههایی که رجبی در این نشست درباره آن صحبت کرد، خرید حمایتی محصول در دورههایی بود که عرضه از تقاضا بیشتر میشود.
قارچ تازه ماندگاری محدودی دارد و تولیدکننده نمیتواند محصول برداشتشده را برای مدت طولانی نگهداری کند. با گذشت زمان، ظاهر و کیفیت محصول افت میکند و قدرت چانهزنی تولیدکننده نیز کاهش مییابد.
به گفته رئیس انجمن، یک واحد حمایتی با مشارکت برخی تولیدکنندگان بزرگ ایجاد شده بود تا در مقاطعی که بازار توان جذب محصول را ندارد، بخشی از قارچ مازاد خریداری شود.
هدف اعلامشده از این اقدام، کاهش فشار فروش فوری بر تولیدکننده و کنترل نوسان بازار بود. ادعای «حذف دلالی» در متن اولیه بهتر است به این شکل بیان شود که انجمن این سازوکار را برای کاهش نقش واسطههای فرصتطلب طراحی کرده بود.
مواد اولیه تولید قارچ و افزایش هزینهها
رئیس انجمن در بخش دیگری از صحبتهای خود به مواد اولیه مورد استفاده در تولید کمپوست قارچ اشاره کرد.
به گفته وی، بخش بزرگی از مواد اولیه مورد استفاده در کمپوست از محصولات و پسماندهای بخش کشاورزی مانند کاه و کلش گندم و کود مرغی تأمین میشود.
رجبی اعلام کرد انجمن برای کنترل هزینه مواد اولیه با برخی واحدهای کشت و صنعت وارد مذاکره شده است تا امکان تأمین پایدارتر این نهادهها فراهم شود.
اگر یک ماده اولیه ۳۰ یا ۴۰ درصد گران شود، به این معنا نیست که قیمت نهایی قارچ نیز دقیقاً به همان میزان افزایش خواهد یافت. سهم هر نهاده در هزینه کل تولید متفاوت است و انرژی، نیروی انسانی، حمل، خاک پوششی و سایر هزینهها نیز در قیمت تمامشده نقش دارند.
سرانه مصرف قارچ در ایران
رجبی در این نشست سرانه مصرف قارچ در ایران را برای سال ۱۴۰۱ حدود ۲.۵ کیلوگرم در سال اعلام کرد.
او در مقایسه با بازار جهانی عدد ۴.۵ کیلوگرم را مطرح کرد و معتقد بود مصرف داخلی هنوز امکان رشد دارد.
در منابع و اظهارات صنفی، اعداد متفاوتی برای متوسط یا سرانه مصرف جهانی قارچ ذکر شده است. بنابراین بهتر است رقم ۴.۵ کیلوگرم فقط به اظهارات رئیس انجمن در همان نشست نسبت داده شود، نه اینکه بهعنوان یک استاندارد ثابت و رسمی جهانی معرفی شود.
تولید ۲۱۰ هزار تن قارچ در سال ۱۴۰۱
طبق آمار اعلامشده توسط رئیس انجمن، حدود ۲۱۰ هزار تن قارچ خوراکی در سال ۱۴۰۱ در کشور تولید شده بود.
وی پیشبینی کرد با ورود واحدهای جدید، امکان افزایش تولید در سال ۱۴۰۲ وجود داشته باشد و حتی رقم ۲۵۰ هزار تن را بهعنوان ظرفیت قابل دستیابی مطرح کرد.
با این حال، خود او افزایش تولید را به توسعه بازار و صادرات مرتبط دانست. افزایش ظرفیت بدون رشد تقاضا میتواند باعث افزایش بار مازاد و فشار بر قیمت تولیدکننده شود.
وضعیت صادرات قارچ در سال ۱۴۰۲
رجبی در بخش صادرات از رایزنی با بازرگانان برای توسعه فروش قارچ به کشورهای حوزه خلیج فارس و عراق خبر داد.
امارات، عمان، کویت و عراق از جمله بازارهایی بودند که در این نشست به آنها اشاره شد. عراق نیز به دلیل نزدیکی جغرافیایی و امکان حمل زمینی، یکی از بازارهای مهم صادرات قارچ ایران معرفی شد.
رئیس انجمن اعلام کرد در آن مقطع ماهانه حدود ۹۰۰ تا ۱۰۰۰ تن قارچ به بازار عراق ارسال میشد و رقم حدود ۱۲ میلیون دلار را برای ارزش این تجارت مطرح کرد.
اگر صادرات ماهانه حدود ۹۰۰ تا ۱۰۰۰ تن باشد، رقم ۱۲ میلیون دلار منطقیتر است که به ارزش تقریبی تجارت در یک دوره سالانه اشاره داشته باشد. متن اولیه این موضوع را شفاف نکرده است؛ بنابراین نباید ۱۲ میلیون دلار را ارزش یک ماه صادرات تلقی کرد.
رجبی همچنین یکی از ضعفهای صادرات قارچ را نبود ساختار تخصصی مستقل برای این محصول عنوان کرد و گفت قارچ در بسیاری از موارد در قالب گروه محصولات ترهبار صادر میشود.
او مشکلات نقلوانتقال پول را نیز از چالشهای صادرکنندگان دانست و گفت در بعضی معاملات، وجه صادرات بهجای ارز خارجی بهصورت ریالی تسویه میشود.
رشد صنایع تبدیلی قارچ
رئیس انجمن اعلام کرد در سال قبل حدود یک میلیون تن کمپوست و حدود ۲۱۰ هزار تن قارچ خوراکی در کشور تولید شده است.
طبق اظهارات او، بیش از ۳ هزار تن قارچ به واحدهای صنایع تبدیلی وارد شده بود و این مقدار نسبت به سال قبل حدود ۵۰ درصد رشد داشت.
محصولاتی مانند قارچ پخته، کنسرو قارچ، قارچ خشک، پودر قارچ و چیپس قارچ از جمله فرآوردههایی بودند که برای توسعه تولید آنها برنامهریزی شده بود.
صنایع تبدیلی میتوانند بخشی از محصولی را که برای بازار تازهفروشی مناسب نیست اما همچنان کیفیت فرآوری قابل قبول دارد جذب کنند و از فشار عرضه در بازار تازه بکاهند.
کمبود نیروی کار ماهر در صنعت قارچ
یکی دیگر از موضوعات مطرحشده در نشست، کمبود نیروی انسانی ماهر بود. رجبی کاهش تعداد نیروهای متخصص و باتجربه را یکی از مسائل آینده صنعت قارچ دانست.
وی همچنین اعلام کرد بر اساس برآورد انجمن در آن مقطع، بخشی از نیروی انسانی واحدهای تولیدی را اتباع افغانستانی تشکیل میدادند.
این رقم یک برآورد صنفی مربوط به همان زمان است و نباید بدون داده جدید به وضعیت فعلی اشتغال در صنعت قارچ تعمیم داده شود.
انتقاد انجمن از روند صدور مجوز واحدهای جدید
رجبی در بخش دیگری از صحبتهای خود خواستار نقش بیشتر انجمن صنفی در فرآیند صدور و تمدید مجوز واحدهای پرورش قارچ شد.
به گفته وی، انجمن اطلاعات کاملی از همه مجوزهای صادرشده برای واحدهای جدید در اختیار نداشت و این مسئله برنامهریزی تولید و برآورد عرضه آینده را دشوار میکرد.
او همچنین مدعی شد تعدادی از مجوزهای صادرشده در استان تهران در سال قبل به بهرهبرداری واقعی منجر نشده بودند.
از نگاه انجمن، اطلاع از ظرفیت واقعی واحدهای فعال برای برآورد عرضه، جلوگیری از توسعه بدون بازار و برنامهریزی صنعت اهمیت دارد.
اصلاح یک ادعای مهم درباره قارچهای سمی ایران
در متن اولیه نشست جملهای با این مضمون آمده بود که «در ایران گونههای سمی قارچ شناخته نشده است». این عبارت از نظر علمی درست نیست و نباید در نسخه بهروزشده مقاله باقی بماند.
گونههای سمی قارچ در ایران شناسایی شدهاند و موارد متعدد مسمومیت با قارچهای وحشی نیز در کشور گزارش شده است. بنابراین مسئله اصلی، نبود قارچ سمی نیست؛ بلکه دشواری تشخیص قارچهای وحشی خوراکی از گونههای سمی است.
برای اطلاعات دقیقتر میتوانید راهنمای تشخیص قارچ سمی از خوراکی را مطالعه کنید.
رنگ، بو، مزه، محل رشد یا شکل ظاهری نمیتوانند بهتنهایی خوراکیبودن یک قارچ خودرو را ثابت کنند. قارچ وحشی باید توسط فرد متخصص تا سطح گونه شناسایی شود.
قارچهای پرورشی مجاز ایمنتر از قارچهای وحشی ناشناس هستند
رئیس انجمن در این نشست به مصرفکنندگان توصیه کرد قارچ را از واحدها و فروشگاههای معتبر تهیه کنند و از مصرف قارچهای صحرایی، جنگلی و کوهی ناشناس خودداری کنند.
این توصیه همچنان اهمیت دارد. محصول پرورشی که از واحد مجاز و زنجیره توزیع مشخص تهیه میشود، از نظر شناسایی گونه و قابلیت ردیابی گزینه مطمئنتری نسبت به قارچ وحشی ناشناس است.
با این حال، عبارت «تمام قارچهای تولیدی واحدهای صنفی کاملاً سالم هستند» بیش از حد مطلق است. سلامت نهایی محصول به رعایت بهداشت تولید، شرایط برداشت، بستهبندی، زنجیره سرد و نگهداری فروشگاه نیز وابسته است.
خلاصه مهمترین آمار نشست فروردین ۱۴۰۲
| موضوع | اظهارات رئیس انجمن |
|---|---|
| سرانه مصرف ایران | حدود ۲.۵ کیلوگرم در سال ۱۴۰۱ |
| تولید قارچ در ۱۴۰۱ | حدود ۲۱۰ هزار تن |
| تولید کمپوست | حدود یک میلیون تن |
| قارچ واردشده به صنایع تبدیلی | بیش از ۳ هزار تن |
| صادرات ماهانه به عراق | حدود ۹۰۰ تا ۱۰۰۰ تن طبق اظهارات انجمن |
| قیمت عمده قارچ | ۵۵ تا ۶۰ هزار تومان |
| قیمت خردهفروشی | ۶۵ تا ۷۰ هزار تومان |
سؤالات متداول
آیا قیمت قارچ در سال ۱۴۰۲ واقعاً شش ماه ثابت ماند؟
در نشست ۲۹ فروردین، رئیس انجمن اعلام کرد برنامه تولیدکنندگان و انجمن ثابت نگهداشتن قیمت برای حداقل شش ماه بود. این اظهار نظر یک برنامه و پیشبینی در همان زمان بود و نباید بهعنوان تضمین تحقق کامل آن تلقی شود.
تولید قارچ ایران در سال ۱۴۰۱ چقدر اعلام شد؟
رئیس انجمن در این نشست تولید سال ۱۴۰۱ را حدود ۲۱۰ هزار تن اعلام کرد.
هدف خرید حمایتی قارچ چه بود؟
هدف اعلامشده، خرید بخشی از بار در دورههای مازاد عرضه و کاهش فشار فروش فوری بر تولیدکنندگانی بود که محصول فسادپذیر آنها امکان نگهداری طولانی ندارد.
آیا در ایران قارچ سمی وجود دارد؟
بله. گونههای سمی در ایران شناسایی شدهاند و موارد مسمومیت با قارچهای وحشی نیز گزارش شده است. به همین دلیل قارچ خودرو و ناشناس نباید بدون شناسایی تخصصی مصرف شود.
آیا قارچ پرورشی از قارچ وحشی مطمئنتر است؟
قارچ پرورشی تولیدشده در واحد مجاز از نظر مشخصبودن گونه و امکان ردیابی گزینه مطمئنتری است. با این حال، بهداشت تولید، بستهبندی و شرایط نگهداری نیز در سلامت محصول اهمیت دارند.
قیمت قارچ در فروردین ۱۴۰۲ چقدر اعلام شد؟
طبق این نشست، قیمت عمده قارچ فله حدود ۵۵ تا ۶۰ هزار تومان و قیمت خردهفروشی حدود ۶۵ تا ۷۰ هزار تومان برای هر کیلوگرم اعلام شد.
جمعبندی
نشست فروردین ۱۴۰۲ انجمن صنفی تصویری از برنامههای صنعت قارچ در آغاز آن سال ارائه میدهد: تلاش برای ثابت نگهداشتن قیمت، خرید حمایتی بار مازاد، افزایش تولید، توسعه صادرات و گسترش صنایع تبدیلی. در کنار این آمار، بعضی اظهارات آن نشست ــ بهویژه درباره قارچهای سمی و سرانه مصرف جهانی ــ نیاز به توضیح و اصلاح داشتند. آمار و قیمتهای این مقاله نیز تاریخی هستند و برای تحلیل شرایط فعلی باید از دادههای جدید استفاده شود.
گزارشها و اطلاعیههای جدید انجمن را در بخش اخبار انجمن صنفی پرورشدهندگان قارچ در هاگ دنبال کنید.
