طرز تهیه سوپ قارچ تبریزی به کار کسانی میآید که یک سوپ شیری مجلسی و متفاوت از سوپهای خامهای معمولی میخواهند. این سوپ شیر و جوی تبریز با قارچ دکمهای، جو پوستکنده و خامه پخته میشود و در میان انواع سوپ قارچ با رنگ سفید و بافت لعابدارش شناخته میشود.
پاسخ کوتاه: ۱۰۰ گرم جو پوستکنده خیسخورده را حدود ۵۰ دقیقه در ۱ لیتر آب مرغ بپزید تا لعاب بدهد و بعد هویج رندهشده را اضافه کنید. در این فاصله پیاز و ۳۰۰ گرم قارچ ورقهشده را با کره و کمی آبلیمو تفت دهید، طوری که رنگ نگیرند؛ بعد ۲ قاشق آرد را ۱ دقیقه با آنها تفت دهید و ۱ پیمانه شیر ولرم را کمکم اضافه کنید. این مایه را به قابلمه بریزید، بقیه شیر را آرام اضافه کنید و سوپ را ۱۵ دقیقه روی شعله کم بپزید. در آخر ۱۰۰ گرم خامه همدماشده را اضافه کنید و نگذارید سوپ قل بزند.
طرز تهیه سوپ قارچ تبریزی در یک نگاه
سوپ قارچ تبریزی پنج ماده اصلی دارد: قارچ دکمهای، جو پوستکنده، شیر، خامه و آب مرغ. جدول زیر زمانها و مشخصات کلی دستور را نشان میدهد.
| مشخصات | مقدار |
|---|---|
| تعداد نفرات | ۴ نفر |
| زمان کل (بدون خیساندن) | ۱ ساعت و ۴۰ دقیقه (۲۰ دقیقه آمادهسازی و ۸۰ دقیقه پخت) |
| خیساندن جو | ۶ تا ۸ ساعت پیش از پخت |
| درجه سختی | آسان |
| بافت و رنگ | سفید، نیمهغلیظ و لعابدار |
سوپ خامهای تبریزی چه فرقی با سوپ قارچ رستورانی دارد؟
سوپ قارچ تبریزی را با نامهای سوپ خامهای تبریزی و سوپ شیر و قارچ تبریزی هم میشناسند. پایهاش جو و شیر است و رنگش سفید میماند؛ مهمترین فرقهایش با سوپ قارچ رستورانی در جدول زیر آمده است. اگر وقتتان کم است و نسخه سریعتری با جو پرک میخواهید، دستور سوپ شیر و قارچ با همین پایه شیری زودتر آماده میشود.
| ویژگی | سوپ قارچ تبریزی | سوپ قارچ رستورانی |
|---|---|---|
| پایه غلظت | لعاب جو پوستکنده و کمی آرد | آرد تفتداده با کره |
| مایع اصلی | جو اول در آب مرغ میپزد و شیر در مرحله آخر اضافه میشود | شیر و آب مرغ |
| قارچ | حدود ۵ دقیقه و فقط تا کشیده شدن آبش تفت میخورد، بدون رنگ گرفتن | ۶ تا ۸ دقیقه تفت میخورد تا آبش تبخیر شود |
| ادویه | فلفل سفید | آویشن و فلفل |
| زمان پخت | حدود ۸۰ دقیقه | حدود ۳۰ دقیقه |
مواد لازم سوپ قارچ تبریزی
مقادیر جدول زیر برای ۴ نفر است و ۴ کاسه پر سوپ میدهد؛ اگر سوپ را در کاسههای کوچک و بهعنوان پیشغذا سرو کنید، برای ۵ تا ۶ نفر کافی است. منظور از پیمانه در این دستور، پیمانه ۲۴۰ میلیلیتری است.
| ماده اولیه | مقدار | نکته |
|---|---|---|
| قارچ دکمهای تازه | ۳۰۰ گرم | سفید و سفت |
| جو پوستکنده | ۱۰۰ گرم (حدود نصف پیمانه) | خیسخورده |
| آب مرغ کمنمک | ۱٬۰۰۰ میلیلیتر (۱ لیتر) | صافشده و بدون زردچوبه |
| شیر پرچرب | ۷۵۰ میلیلیتر | ولرم |
| خامه صبحانه | ۱۰۰ گرم | همدمای محیط |
| هویج | ۱ عدد متوسط | رنده درشت و آبکششده |
| پیاز | ۱ عدد کوچک | نگینی ریز |
| کره | ۵۰ گرم | نصف برای تفت پیاز و قارچ، نصف برای آرد |
| آرد سفید | ۲ قاشق غذاخوری سرصاف | برای غلظت و کم کردن احتمال بریدن شیر |
| آبلیموی تازه | ۱ قاشق چایخوری | فقط برای تفت قارچ |
| فلفل سفید | نصف قاشق چایخوری | بهجای فلفل سیاه، برای سفید ماندن سوپ |
| نمک | حدود ۱ قاشق چایخوری | در پایان و بعد از چشیدن |
| جعفری تازه خردشده | ۲ قاشق غذاخوری | برای تزئین روی سوپ |
| آبلیمو یا آب نارنج | به مقدار دلخواه | برای سر سفره |
مقدار مواد برای ۲، ۶ و ۱۰ نفر
اگر برای مهمانی میپزید، مقدار مواد اصلی را از جدول زیر بردارید و بقیه مواد را هم به همان نسبت بیشتر یا کمتر کنید. در قابلمه بزرگ، نسبت به حجم سوپ مایع کمتری بخار میشود و سوپ ۱۰ نفره ممکن است رقیقتر بماند؛ راه رفعش در جدول رفع مشکلها آمده است.
| تعداد نفرات | قارچ | جو پوستکنده | آب مرغ | شیر | خامه |
|---|---|---|---|---|---|
| ۲ نفر | ۱۵۰ گرم | ۵۰ گرم | ۵۰۰ میلیلیتر | ۳۷۵ میلیلیتر | ۵۰ گرم |
| ۶ نفر | ۴۵۰ گرم | ۱۵۰ گرم | ۱٬۵۰۰ میلیلیتر | ۱٬۱۲۵ میلیلیتر | ۱۵۰ گرم |
| ۱۰ نفر | ۷۵۰ گرم | ۲۵۰ گرم | ۲٬۵۰۰ میلیلیتر | ۱٬۸۷۵ میلیلیتر | ۲۵۰ گرم |
جایگزین آب مرغ، شیر پرچرب و کره
اگر یکی از این مواد را ندارید یا سوپ را بدون گوشت میخواهید، از جایگزینهای جدول زیر استفاده کنید. هر جایگزین کمی طعم یا بافت سوپ را عوض میکند.
| ماده اولیه | جایگزین | تغییر در نتیجه |
|---|---|---|
| آب مرغ | آب سبزیجات کمنمک (هویج، پیاز و کرفس) یا آب با کمی عصاره مرغ | با آب سبزیجات سوپ بدون گوشت و کمی سبکتر میشود؛ عصاره مرغ شور است، پس نمک را بعد از چشیدن بزنید |
| شیر پرچرب | شیر کمچرب | سوپ کمی رقیقتر و کمطعمتر میشود؛ شیر را ولرم و آرام اضافه کنید و شعله را کم نگه دارید |
| ۵۰ گرم کره | حدود ۳ قاشق غذاخوری روغن مایع بیبو | تفت پیاز، قارچ و آرد مثل قبل انجام میشود، ولی عطر کره در سوپ کمتر است |
کدام جو و کدام قارچ را انتخاب کنید؟
لعاب سوپ قارچ تبریزی از جو میآید و سفیدیاش بیشتر به قارچ بستگی دارد؛ برای همین، انتخاب درست این دو ماده نیمی از کار است.
جو پوستکنده یا جو پرک؟
در دستور اصلی از جو پوستکنده استفاده میشود؛ دانههایش بعد از پخت سالم میمانند و لعاب بیشتری میدهند. جو پرک زودتر میپزد، اما سوپ را یکدستتر و کمی خمیریتر میکند.
| نوع جو | خیساندن | زمان پخت در آب مرغ | نتیجه در سوپ |
|---|---|---|---|
| جو پوستکنده | ۶ تا ۸ ساعت | حدود ۵۰ دقیقه | دانههای مشخص و لعاب زیاد |
| جو پرک | لازم نیست | ۲۰ تا ۳۰ دقیقه | بافت یکدست و غلظت سریع |
اگر با جو پرک میپزید، سهچهارم پیمانه برای همین مقدار سوپ کافی است.
قارچ کلاهکبسته یا کلاهکباز؟
بهترین انتخاب برای این سوپ، قارچ دکمهای سفید و سفتی است که کلاهکش هنوز بسته باشد. قارچی که کلاهکش باز شده و تیغههای زیرش قهوهای تیره است، سوپ را خاکستری میکند. اگر برای مهمانی بزرگ چند کیلو قارچ لازم دارید، پیش از خرید نگاهی به قیمت قارچ روز در هاگ بیندازید.
طرز تهیه سوپ قارچ تبریزی مرحلهبهمرحله
بیشتر زمان پخت به جو میگذرد و بقیه کارها در همین فاصله در تابه انجام میشود؛ پس پیش از شروع، همه مواد را آماده کنار دستتان بگذارید.
مرحله اول: جو را خیس کنید و در آب مرغ بپزید
جو پوستکنده را بشویید و ۶ تا ۸ ساعت خیس کنید؛ راحتترین کار این است که از شب قبل در آب بماند. آب جو را دور بریزید و جو را با آب مرغ در قابلمهای بزرگ روی حرارت بگذارید. وقتی جوش آمد، شعله را کم کنید، درِ قابلمه را نیمهباز کنید و جو را حدود ۵۰ دقیقه بپزید. جو وقتی آماده است که مغز دانهاش زیر دندان سفت نباشد و آب قابلمه کمی کشدار شده باشد.
مرحله دوم: پیاز و قارچ را بدون رنگ گرفتن تفت دهید
تا جو میپزد، قارچها را آماده کنید. برای تمیز کردن قارچ خاکش را با برس نرم یا دستمال مرطوب بگیرید؛ اگر خاک زیاد است، قارچ را چند لحظه زیر آب سرد بگیرید و فوراً خشک کنید. بعد قارچها را به ورقههای نازکی با ضخامت حدود ۳ میلیمتر برش بزنید.
نصف کره را در تابه آب کنید و پیاز را روی شعله کم ۳ تا ۴ دقیقه تفت دهید تا شفاف شود، ولی طلایی نشود. بعد قارچ و آبلیمو را اضافه کنید و حدود ۵ دقیقه تفت دهید تا آب قارچ کشیده شود. دقت کنید قارچ برشته نشود؛ قارچ قهوهای رنگ سفید سوپ را کدر میکند. یک قاشق چایخوری آبلیمو در تابه، بعد از اضافه شدن آرد و شیر آنقدر رقیق میشود که شیر را نمیبُرد؛ آبلیموی بیشتر را فقط سر سفره بزنید.
مرحله سوم: هویج را به قابلمه جو اضافه کنید
هویج را با رنده درشت رنده کنید و در آبکش زیر آب بگیرید تا رنگ نارنجیاش را به سوپ ندهد. وقتی جو مغزپخت شد، هویج را به قابلمه اضافه کنید و ۱۰ دقیقه بپزید. در همین ۱۰ دقیقه میتوانید مرحله بعد را در تابه قارچ شروع کنید.
مرحله چهارم: آرد و شیر ولرم را به سوپ اضافه کنید
بقیه کره را در تابه قارچ بریزید، آرد را روی مواد بپاشید و ۱ دقیقه هم بزنید تا بوی خامیاش برود، ولی رنگ نگیرد. بعد ۱ پیمانه از شیر ولرم را کمکم به تابه اضافه کنید و مدام هم بزنید تا مایهای یکدست و بیگلوله به دست بیاید.
این مایه را در قابلمه جو بریزید و بقیه شیر را آرامآرام اضافه کنید. سوپ را با درِ باز و روی شعله کم ۱۵ دقیقه بپزید و گاهبهگاه ته قابلمه را هم بزنید تا سوپ به آن نچسبد.
نکته: شیر را حدود ۳۰ دقیقه زودتر از یخچال بیرون بیاورید یا در ظرف جداگانهای کمی گرمش کنید؛ شیر سرد وقتی به سوپ داغ میرسد، راحتتر میبُرد.
مرحله پنجم: خامه را همدما کنید و سوپ را جا بیندازید
برای همدما کردن خامه، ۳ تا ۴ قاشق از سوپ داغ را یکییکی به کاسه خامه اضافه کنید و بعد از هر قاشق هم بزنید. بعد مخلوط را داخل قابلمه خالی کنید، نمک و فلفل سفید را هم اضافه کنید و حدود ۳ دقیقه روی شعله خیلی کم هم بزنید؛ از اینجا به بعد سوپ نباید قل بزند. شعله را خاموش کنید و ۲ دقیقه صبر کنید تا سوپ جا بیفتد. سوپ آماده پشت قاشق را میپوشاند و کمی که خنک شود، غلیظتر هم میشود.
رفع مشکلهای رنگ، بافت و طعم سوپ
بیشتر مشکلهای این سوپ به رنگ، بافت یا طعمش برمیگردد و معمولاً با یک تغییر کوچک برطرف میشود. علت و راهحل مشکلهای رایج را در جدول زیر میبینید.
| مشکل | علت | راهحل |
|---|---|---|
| سوپ خاکستری یا تیره شده | قارچ کلاهکباز، برشته شدن قارچ یا فلفل سیاه | قارچ کلاهکبسته و فلفل سفید به کار ببرید و قارچ را فقط تا کشیده شدن آبش تفت دهید |
| سوپ زرد یا نارنجی شده | آب مرغ زردچوبهدار یا هویج آبکشنشده | آب مرغ بدون زردچوبه به کار ببرید و هویج رندهشده را آبکش کنید |
| شیر بریده و دانهدانه شده | شیر سرد، شعله زیاد یا ریختن آبلیمو در سوپ داغ آماده | شیر را ولرم کنید، شعله را کم نگه دارید و آبلیمو را سر سفره بزنید |
| سوپ رقیق مانده | پخت کوتاه جو و لعاب کم | سوپ را ۵ تا ۱۰ دقیقه بیشتر و با درِ باز بپزید |
| جو هنوز سفت مانده | خیس نکردن جو یا اضافه کردن زودهنگام شیر | پیش از ریختن شیر، جو را با کمی آب جوش ۱۰ تا ۲۰ دقیقه بیشتر بپزید |
| سوپ طعم آرد خام گرفته | تفت کوتاه آرد (کمتر از ۱ دقیقه) | سوپ را چند دقیقه بیشتر روی شعله کم نگه دارید |
تجربه سرآشپز نجمیه باتمانقلیج از سوپ جوی تبریز
نجمیه باتمانقلیج سرآشپز ایرانیآمریکایی و نویسنده چند کتاب مشهور آشپزی ایرانی است. کتاب «آشپزی در ایران» (Cooking in Iran) را در سال ۲۰۱۸ منتشر کرد؛ حاصل پنج سال کار و سفر در شهرها و روستاهای ایران و آشپزی کنار آشپزهای محلی هر منطقه.
باتمانقلیج در مقدمه دستور سوپ جو در بخش تبریزِ همین کتاب، از ناهاری در یکی از رستورانهای تبریز مینویسد. برای خوردن چلوکباب پشت میز نشسته بودند که گارسون با سینی بزرگی پر از کاسههای سوپ جوی گرم و سبک آمد. در روایت او، سوپ جو پیشغذای چلوکباب است و پیش از غذای اصلی سر میز میآید.
تجربه او دو نکته برای پخت سوپ قارچ تبریزی دارد. اول، این سوپ را هم مثل آن رستوران تبریزی پیش از غذای اصلی سرو کنید؛ برای پیشغذا کاسههای کوچکتر کافی است. دوم، باتمانقلیج سوپ جو را با آب میپزد، نه آب مرغ، تا سبکتر شود. اگر شما هم سوپ سبکتری میخواهید، جو را بهجای ۱ لیتر آب مرغ در همان مقدار آب بپزید. طعم سوپ ملایمتر میشود؛ پس نمک را بعد از چشیدن تنظیم کنید.
سرو، نگهداری و گرم کردن دوباره سوپ
سوپ را در کاسههای گرم بکشید و رویش جعفری خردشده بپاشید. آبلیمو یا آب نارنج را سر سفره بگذارید تا هر کس به سلیقه خودش بریزد. نان تست برشته یا نان سنگک هم همراه خوبی برای این سوپ است.
اگر سوپ زیاد آمد، آن را در ظرف دربسته بریزید و حداکثر تا ۲ ساعت بعد از پخت به یخچال ببرید؛ بعد هم طی ۳ تا ۴ روز مصرفش کنید. جو در یخچال مایع سوپ را جذب میکند و سوپ سفت میشود؛ برای همین موقع گرم کردن، کمی شیر یا آب مرغ اضافه کنید و سوپ را روی شعله کم هم بزنید. سوپ باید کاملاً داغ شود، یعنی مرکزش به حدود ۷۴ درجه سانتیگراد برسد و از همه جایش بخار بلند شود.
سوپهای شیری بعد از یخزدایی کمی دانهدانه میشوند. اگر میخواهید سوپ را فریز کنید، پایه آن را پیش از اضافه کردن شیر و خامه جدا کنید؛ این پایه ۲ تا ۳ ماه در فریزر کیفیتش را حفظ میکند. اگر قارچ خام اضافه دارید، با روش درست نگهداری قارچ در یخچال میتوانید آن را چند روز تازه نگه دارید.
جمعبندی
اگر طرز تهیه سوپ قارچ تبریزی را با همین ترتیب پیش ببرید، سوپی سفید و لعابدار با دانههای نرم جو خواهید داشت. این سوپ برای پیشغذای مهمانی و شام سبک مناسب است. اگر برای تعداد دیگری میپزید، کارت دستور پخت پایین صفحه مقدار مواد را برای ۲ تا ۶ نفر حساب میکند.
مقالات مرتبط:
سؤالات متداول
-
آیا سوپ قارچ تبریزی را بدون خامه هم میتوان درست کرد؟
بله. خامه را حذف کنید و بهجایش ۱۰۰ میلیلیتر شیر بیشتر بریزید. سوپ کمی سبکتر میشود، اما لعاب جو غلظتش را حفظ میکند.
-
سوپ قارچ تبریزی با مرغ چطور درست میشود؟
۱۵۰ گرم سینه مرغ را جداگانه بپزید، ریشریش کنید و همزمان با قارچ به قابلمه اضافه کنید. آب پخت همان مرغ را هم صاف کنید و بهجای آب مرغ آماده به کار ببرید. برای نسخه کامل مرغدار، دستور سوپ مرغ، قارچ و شیر را ببینید.
-
اگر جو از قبل خیس نخورده باشد، چه باید کرد؟
جو پوستکنده خیسنخورده هم میپزد، ولی دیرتر نرم میشود. بعد از ۵۰ دقیقه یک دانه را بچشید و اگر هنوز سفت بود، با کمی آب جوش ۱۰ تا ۲۰ دقیقه دیگر بپزید. راه سریعتر، جو پرک است که به خیساندن نیاز ندارد.
-
آیا این سوپ را با قارچ فریزشده هم میتوان پخت؟
بله. قارچ فریزشده را بدون یخزدایی در تابه داغ بریزید تا آبش زود بخار شود. بافتش کمی نرمتر از قارچ تازه است و ممکن است سوپ کمی تیرهتر شود.
-
آیا میتوان سوپ را از روز قبل برای مهمانی آماده کرد؟
بله. جو و هویج را روز قبل بپزید، قارچ را هم تفت دهید و هر دو را در یخچال بگذارید. روز مهمانی پایه سوپ را گرم کنید و آرد، شیر ولرم و خامه را طبق مرحلههای چهارم و پنجم اضافه کنید.
سوپ سفید و لعابدار تبریزی با قارچ دکمهای، جو پوستکنده، شیر و خامه؛ مناسب پیشغذای مهمانی و شام سبک.
وسایل لازم: قابلمه بزرگ، تابه، رنده درشت، آبکش و همزن دستی
- ۱جو خیسخورده را آبکش کنید و با آب مرغ در قابلمه بزرگ روی حرارت بگذارید. بعد از جوش آمدن، شعله را کم کنید و با درِ نیمهباز حدود ۵۰ دقیقه بپزید تا جو مغزپخت شود و آب قابلمه لعاب بدهد.
- ۲در این فاصله نصف کره را در تابه آب کنید و پیاز را ۳ تا ۴ دقیقه تفت دهید تا شفاف شود. قارچ و آبلیمو را اضافه کنید و حدود ۵ دقیقه تفت دهید تا آب قارچ کشیده شود؛ قارچ نباید برشته شود.
- ۳هویج رندهشده و آبکششده را داخل قابلمه جو بریزید و ۱۰ دقیقه بپزید.
- ۴بقیه کره و آرد را به تابه قارچ اضافه کنید و ۱ دقیقه هم بزنید. ۱ پیمانه از شیر ولرم را کمکم بریزید و هم بزنید تا مایهای یکدست درست شود.
- ۵مایه قارچ را در قابلمه بریزید و بقیه شیر را آرامآرام اضافه کنید. سوپ را ۱۵ دقیقه روی شعله کم و با درِ باز بپزید و چند بار هم بزنید.
- ۶خامه را با ۳ تا ۴ قاشق سوپ داغ همدما کنید و به قابلمه برگردانید. نمک و فلفل سفید را اضافه کنید، حدود ۳ دقیقه روی شعله خیلی کم هم بزنید و نگذارید سوپ قل بزند.
- ۷شعله را خاموش کنید و ۲ دقیقه صبر کنید. سوپ را با جعفری خردشده بکشید و آبلیمو را سر سفره اضافه کنید.
- برای سفید ماندن سوپ، قارچ کلاهکبسته، فلفل سفید و آب مرغ بدون زردچوبه به کار ببرید.
- شیر سرد را داخل سوپ داغ نریزید و بعد از اضافه کردن شیر و خامه شعله را بالا نبرید.
نکته ایمنی: سوپ باقیمانده را حداکثر تا ۲ ساعت بعد از پخت به یخچال ببرید و طی ۳ تا ۴ روز مصرف کنید. هنگام گرم کردن هم بگذارید کاملاً داغ شود.
مؤلف: تیم تحریریه هاگ


