اگر دوست دارید غذای فرزندتان کمی متنوعتر شود، استفاده از فواید قارچ برای کودکان میتواند گزینه خوبی باشد. قارچ مقداری ویتامین از گروه ب، فیبر و مواد معدنی مانند مس و سلنیوم دارد. بعضی انواع آن که با نور فرابنفش تیمار شدهاند، ویتامین دی بیشتری هم دارند. البته قرار نیست بهتنهایی نیازهای تغذیهای کودک را برطرف کند؛ بهتر است آن را در کنار تخممرغ، حبوبات، مرغ و سبزیجات سرو کنید.
قارچ در یک نگاه؛ چه چیزی به غذای کودک اضافه میکند؟
قارچ مقداری ویتامینهای گروه ب، مواد معدنی و فیبر دارد و میتواند کودک را با طعم تازهای آشنا کند. بعضی قارچها نیز بهدلیل پرورش با نور فرابنفش، ویتامین دی بیشتری دارند؛ مقدار آن را از روی برچسب بررسی کنید. طعم اومامی قارچ به خوشطعمشدن غذا کمک میکند و شاید بتوانید با نمک کمتری آن را آماده کنید. در هر حال، قارچ جایگزین گروههای اصلی غذایی نبوده و فقط یک مکمل غذایی است.
۸ فایده قارچ برای کودکان؛ از مواد مغذی تا تنوع غذایی
همه فواید قارچ برای کودکان فقط به ویتامینها و مواد معدنی آن برنمیگردد؛ گاهی همین که کودک مزه و بافت تازهای را تجربه کند، ارزشمند است. در این بخش درباره قارچ خوراکی صحبت میکنیم، نه عصارهها یا مکملهایی که ترکیب و اثر متفاوتی دارند.
ویتامینهای گروه ب به بدن کمک میکنند از غذا انرژی بگیرد
برای اینکه بدن کودک بتواند از انرژی نان، برنج و دیگر خوراکیها استفاده کند، به ویتامینهای گروه ب نیاز دارد. قارچ هم مقداری ویتامین ب۲ (ریبوفلاوین)، ب۳ (نیاسین) و ب۵ (پانتوتنیکاسید) در خود دارد. در راهنمای ویتامین مؤسسه ملی سلامت آمریکا توضیح داده که ریبوفلاوین در تبدیل غذا به انرژی و رشد و عملکرد سلولها نقش دارد. مثلاً اگر کمی قارچ پخته به املت اضافه کنید، صبحانه از نظر ریزمغذیها متنوعتر میشود. البته خوردن قارچ قرار نیست فوراً انرژی کودک را بالا ببرد یا خستگیاش را برطرف کند.
قارچ مقداری از مواد معدنی موردنیاز بدن را هم دارد
قارچ مقداری مس، پتاسیم و روی دارد. مقدار این مواد به نوع قارچ و اندازه سهمی که کودک میخورد بستگی دارد. در گزارش ترکیب غذایی وزارت کشاورزی آمریکا نیز به وجود این مواد معدنی در قارچ اشاره شده است. مس در ساخت گلبولهای قرمز نقش دارد و پتاسیم برای عملکرد عضلات و تعادل مایعات بدن ضروری است. برای استفاده از این ویژگیها لازم نیست قارچ گرانقیمتی بخرید؛ قارچ دکمه ای سفید بهراحتی در سوپ و خوراک استفاده میشود. فقط یادتان باشد کنار آن، منابع انرژی و پروتئین وعده را هم حفظ کنید.
در کنار غذاهای دیگر، به دریافت فیبر کمک میکند
قارچ بهتنهایی در یک سهم کوچک، فیبر زیادی به کودک نمیرساند؛ اما وقتی آن را کنار عدس، سبزیجات یا غلات کامل میگذارید، فیبر کل وعده بیشتر میشود. همین مجموع دریافت روزانه اهمیت دارد.راهنمای تغذیه مؤسسه ملی دیابت و بیماریهای گوارشی و کلیوی آمریکا نیز بر دریافت فیبر کافی و مایعات متناسب با نیاز کودک تأکید میکند. برای همین، یک کاسه خوراک عدس و قارچ با چند ورق قارچ روی پیتزا از نظر فیبر دریافتی یکسان نیست. البته قارچ بهتنهایی درمان یبوست محسوب نمیشود.

قارچ فرصتی برای آشناشدن با طعم و بافت تازه است
فواید قارچ برای کودکان فقط به مواد مغذی آن خلاصه نمیشود. قارچ نرم در سوپ یا سس، مزه و بافتی متفاوت از هویج و سیبزمینی دارد و به تنوع غذای خانواده کمک میکند. ممکن است فرزندتان همان بار اول دوستش نداشته باشد؛ طبیعی است. کمی از آن را کنار غذای آشنایش بگذارید و چند روز بعد دوباره امتحان کنید. در راهنمای معرفی غذا CDC هم پیشنهاد میکند غذاهای تازه در فرصتهای مختلف دوباره به کودک ارائه شوند و والدین الگوی خوبی برای او باشند. میتوانید روش پخت یا اندازه تکهها را تغییر دهید؛ اما اصرار و اجبار لازم نیست. آشنایی آرامآرام با غذا مهمتر از خالیکردن بشقاب است.
بعضی قارچها ویتامین دی بیشتری دارند
وقتی صحبت از ویتامین دی قارچ میشود، یک نکته را باید در نظر بگیرید: همه قارچها مقدار یکسانی از این ویتامین ندارند. طبق برگه اطلاعات مؤسسه ملی سلامت آمریکا، قرارگرفتن قارچ در معرض نور فرابنفش (UV) میتواند مقدار ویتامین دی آن را افزایش دهد. ویتامین دی به جذب کلسیم و حفظ سلامت استخوانها کمک میکند. بنابراین اگر این ویژگی برایتان مهم است، برچسب محصول را بخوانید و مقدار ویتامین دی را بررسی کنید. قارچ معمولی لزوماً منبع قابلتوجهی از این ویتامین نیست و جای مکمل تجویزشده برای کودک را نمیگیرد.
با چربی کم، طعم و تنوع بیشتری به غذا میدهد
قارچ بهطور طبیعی چربی و کالری کمی دارد؛ این ویژگی در راهنمای ارزش غذایی هاروارد هم به آن اشاره شده است. پس برای خوشطعمکردن خوراک یا سس، لازم نیست حتماً روغن و خامه زیادی بریزید. البته هدف، کمکردن کالری غذای کودک نیست. اگر فرزندتان کماشتهاست یا وزنگیری مناسبی ندارد، قارچ نباید جای نان، برنج، چربیهای مناسب یا منبع پروتئین را بگیرد. به ترکیب کل وعده توجه کنید.
طعم اومامی قارچ میتواند غذا را با نمک کمتر خوشطعم کند
اومامی همان مزه خوشایندی است که در عصاره گوشت و گوجه پخته هم حس میکنیم. قارچ این طعم را به سوپ و سس اضافه میکند؛ در نتیجه ممکن است غذا با نمک کمتر هم خوشخوراک بماند. در یک پژوهش حسی، افزودن قارچ به بعضی غذاهای گوشتی توانست کاهش شدت طعم پس از کمکردن نمک را جبران کند. این یافته به آشپزی مربوط است و ثابت نمیکند که مصرف نمک کودکان با خوردن قارچ کمتر میشود. برای شیرخوار هم غذا را بدون نمک افزوده آماده کنید.
سلنیوم قارچ در عملکرد طبیعی بدن نقش دارد
سلنیوم یکی از مواد معدنی موردنیاز بدن است و در محافظت از سلولها و عملکرد طبیعی سیستم ایمنی نقش دارد؛ راهنمای ماده مغذی مؤسسه ملی سلامت آمریکا هم به این نقش اشاره کرده است. پس وقتی از فواید قارچ برای کودکان حرف میزنیم، منظور سهم کوچکی از یک برنامه غذایی متنوع است؛ نه اینکه خوردن قارچ جلوی سرماخوردگی را بگیرد. رشد و سلامت کودک به دریافت کافی انرژی، پروتئین و ریزمغذیهای گوناگون وابسته است. قارچ یکی از اجزای وعده است، نه یک تقویتکننده معجزهآسا.
در هر ۱۰۰ گرم قارچ چه مواد مغذی وجود دارد؟
برای اینکه تصویر دقیقتری از فواید قارچ برای کودکان داشت باشید، نگاهی به اعداد مربوط به ارزش غذایی قارچ بیندازید. اطلاعات جدول زیر از جدول مرجع وزارت کشاورزی آمریکا گرفته شدهاند و به قارچ دکمهای سفیدِ آبپز، آبگرفته و بدون نمک مربوط میشوند. این جزئیات مهماند؛ چون نوع قارچ و روش پخت میتواند مقدار مواد مغذی را تغییر دهد.
عدد ۱۰۰ گرم در این جدول فقط یک وزن مرجع برای مقایسه است؛ قرار نیست کودک در هر وعده همین مقدار قارچ بخورد. این اعداد را هم نمیتوان به قارچ خام، سرخشده یا غذایی که با سس تهیه شده تعمیم داد. پخت، آب قارچ و وزن نهایی آن را تغییر میدهد. اندازه سهم کودک را با سن، اشتها و نیازهای غذاییاش هماهنگ کنید.
منظور از «آبگرفته» این است که آبِ پخت از قارچ جدا شده است. بنابراین جدول، ارزش غذایی کل سوپی را که آب آن هم خورده میشود نشان نمیدهد. برای برآورد ترکیب سوپ خانگی باید همه مواد اولیه و مقدار نهایی غذا را حساب کنید.

در بررسی تغذیهای که بر پایه دادههای USDA انجام شده، افزودن قارچ به رژیم غذایی افراد ۹ تا ۱۸ ساله و بزرگسالان بهصورت مدلسازی بررسی شده است. این پژوهش نه آزمایش رشد کودکان خردسال بوده و نه مقدار مصرف مشخصی برای آنها تعیین کرده است. برای تنوع غذایی هم لازم نیست حتماً نوع خاصی بخرید؛ قارچ صدفی قارچ صدفی هم میتواند انتخاب دیگری باشد. قسمت سفت آن را جدا کنید و بخش نرم را پس از پخت، متناسب با توانایی جویدن کودک خرد کنید.
قارچ برای کودک از چه سنی مناسب است؟
اگر میپرسید قارچ برای کودک از چه سنی قابل استفاده است، پاسخ معمول حدود ۶ ماهگی است؛ البته به شرطی که کودک نشانههای آمادگی برای غذای کمکی را داشته باشد. سرویس سلامت ملی بریتانیا (NHS) هم یک نمونه دستور غذایی حاوی قارچ برای این گروه سنی معرفی کرده است. قارچ را کاملاً بپزید و آنقدر نرم و ریز کنید که با توانایی خوردن کودک هماهنگ باشد. کنترل سر و توانایی نشستن با حمایت از نشانههای آمادگیاند. اگر کودک نارس به دنیا آمده یا مشکل بلع دارد، درباره زمان شروع و بافت غذا از پزشک راهنمایی بگیرید.
- ۱آمادگی برای غذای کمکیحدود ۶ ماهگی؛ پس از مشاهده نشانههای آمادگی
- ۲آمادهسازی و بافتکاملاً پخته و نرم، با بافت مناسب کودک
- ۳مقدار و واکنش کودکبا مقدار کم شروع کنید و به نشانههای سیری دقت کنید
این راهنما مقدار ثابتی برای همه کودکان تعیین نمیکند؛ نیاز و اشتهای هر کودک متفاوت است.
چه مقدار قارچ برای کودک کافی است؟
برای بهرهمندی از فواید قارچ برای کودکان، مقدار هفتگی ثابتی که برای همه کودکان مناسب باشد تعیین نشده است. طبق راهنمای شروع غذا NHS، بهتر است با مقدار کم شروع کنید و به نشانههای گرسنگی و سیری کودک توجه داشته باشید. کمی قارچ پخته را به غذایی که میشناسد اضافه کنید. اگر نخواست، مجبورش نکنید؛ میتوانید در فرصتی دیگر دوباره امتحان کنید. در ماههای آغاز غذای کمکی، شیر مادر یا شیرخشک همچنان بخش مهمی از تغذیه اوست.
قارچ خام برای کودک مناسب است؟ نکات مهم پخت و سرو
برای کودک خردسال، قارچ کاملاً پخته و نرم انتخاب مناسبتری است. قارچ خام بافت سفتتری دارد و برای این سن گزینه خوبی نیست. از قارچ خوراکی پرورشی با منشأ مشخص استفاده کنید، قسمتهای سفت را جدا کنید و هنگام غذاخوردن کودک کنارش باشید. قارچ وحشی یا ناشناس را به هیچ عنوان وارد غذای او نکنید.
- ۱انتخاب محصولقارچ خوراکی پرورشی؛ نه نوع وحشی و ناشناس
- ۲شستوشوزیر آب جاری؛ بدون صابون و شوینده
- ۳پختتا نرمشدن کامل بپزید
- ۴تنظیم بافتقسمتهای سفت را جدا و بقیه را متناسب با توانایی کودک خرد کنید
- ۵سرو با نظارتکودک نشسته باشد و بزرگسال مراقب او بماند

طبق دستورالعمل آمادهسازی سازمان غذا و داروی آمریکا توصیه میکند محصولات تازه را زیر آب جاری بشویید و برای این کار سراغ شوینده نروید. بهتر است تمیز کردن انواع قارچ را نزدیک زمان پخت انجام دهید و تخته و چاقویی را که با گوشت خام تماس داشتهاند، پیش از استفاده دوباره کاملاً تمیز کنید. اگر کودک حساسیت شناختهشده یا بیماری زمینهای دارد، درباره افزودن غذای تازه با پزشک او مشورت کنید.
۵ ایده ساده برای تهیه غذا با قارچ برای کودک
برای اینکه قارچ را راحتتر وارد برنامه غذایی فرزندتان کنید، از غذاهایی شروع کنید که از قبل دوست دارد. مواد همراه باید قبلاً به او معرفی شده و بدون مشکل مصرف شده باشند. مهمتر از همه، بافت غذا را متناسب با سن و مهارت جویدن و بلع کودک آماده کنید.
سوپ غلیظ: قارچ نرم را با سیبزمینی، هویج و عدس یا مرغ پخته ترکیب کنید. برای تنوع، از طرز تهیه سوپ قارچ را ببینید. سهم شیرخوار را بدون نمک افزوده آماده کنید.
املت نرم:اول قارچ ریزشده را بپزید و بعد تخممرغ را اضافه کنید. اجازه دهید تخممرغ هم کاملاً بپزد. در طرز تهیه املت قارچ، میتوانید بافت و چاشنی را متناسب با کودک تغییر دهید.
سس ماکارونی:قارچ پخته و خردشده را با گوجه و عدس یا گوشت کاملاً پخته مخلوط کنید. قارچ را جایگزین منبع پروتئین نکنید.
خوراک عدس و قارچ:قارچ را ریز خرد کنید، خوب بپزید و با عدس نرم و کمی روغن مناسب ترکیب کنید.
سیبزمینی و قارچ نرم:قارچ پخته و ریزشده را با سیبزمینی لهشده مخلوط کنید و در کنار یک منبع پروتئین سرو کنید.

قارچ پخته
طعم و بافت تازه، همراه با مقداری ریزمغذی
عدس نرم یا تخممرغ کاملاً پخته
تأمین پروتئین وعده
سیبزمینی یا برنج نرم
تأمین بخشی از انرژی موردنیاز
این فقط یک نمونه برای ترکیب مواد غذایی است. اندازه سهم هرکدام را با سن، اشتها و بقیه خوراکیهای روز کودک هماهنگ کنید.
حرف آخر؛ قارچ را چطور وارد غذای کودک کنیم؟
از یک غذای آشنا شروع کنید
فواید قارچ برای کودکان را بهتر است در دل یک برنامه غذایی متنوع ببینیم؛ قارچ طعم تازهای به غذا میدهد و مقداری فیبر، ویتامین و ماده معدنی هم به آن اضافه میکند. برای شروع، یکی از غذاهای آشنای فرزندتان را انتخاب کنید و کمی قارچ کاملاً پخته و نرم به آن بیفزایید. واکنش او به مزه و بافت را ببینید و عجله نکنید. قرار نیست حتماً همه آن را بخورد.
پرسشهایی که مادران زیاد میپرسند
-
مهمترین فواید قارچ برای کودکان چیست؟
قارچ مقداری از ویتامینهای گروه ب، فیبر و مواد معدنی را فراهم میکند و به تنوع طعم و بافت غذا کمک میکند. بعضی قارچهای تیمارشده با UV ویتامین دی بیشتری دارند؛ بااینحال قارچ جای گروههای اصلی غذایی را نمیگیرد.
-
قارچ برای کودک از چه سنی قابل مصرف است؟
معمولاً از حدود ۶ ماهگی، پس از مشاهده نشانههای آمادگی برای غذای کمکی. قارچ باید کاملاً پخته و نرم باشد. برای نوزاد نارس یا کودکی که مشکل بلع دارد، با پزشک مشورت کنید.
-
آیا قارچ خام برای کودک مناسب است؟
برای کودک خردسال بهتر است قارچ کاملاً پخته، نرم و متناسب با توانایی خوردنش باشد. شستن قارچ بهتنهایی کافی نیست و جای پخت مناسب را نمیگیرد.
-
آیا قارچ باعث افزایش قد یا تقویت قطعی ایمنی میشود؟
خیر؛ شواهدی وجود ندارد که خوردن قارچ بهتنهایی باعث افزایش قد یا پیشگیری از عفونت شود. مواد مغذی آن در کنار سایر غذاها به عملکرد طبیعی بدن کمک میکنند.
-
اگر کودک قارچ را دوست نداشته باشد چه کنیم؟
اصرار نکنید. کمی قارچ را کنار غذای آشنایش بگذارید، روش پخت یا اندازه تکهها را تغییر دهید و چند روز بعد دوباره پیشنهاد کنید. بهتر است کودک بداند چه چیزی در غذایش وجود دارد.
منابع علمی مقاله و کاربرد هرکدام
برای توضیح ارزش غذایی قارچ از منابع تغذیهای و برای سن شروع و شیوه سرو از راهنماهای مربوط به کودکان استفاده شده است. پژوهش مربوط به طعم اومامی نیز به کاربرد قارچ در آشپزی کمنمک اشاره دارد؛ نتایج آن را نباید به اثر درمانی در کودکان تعمیم داد. نشانی منابع در جدول زیر بهصورت متن ساده آمدهاند.
یادداشت سلامت
این مطلب برای آگاهی عمومی تهیه شده و جای توصیه پزشک کودکان یا متخصص تغذیه را نمیگیرد. برای تصمیمگیری درباره برنامه غذایی فرزندتان، سن، روند رشد و نیازهای ویژه او را در نظر بگیرید.
تدوین و بررسی منابع علمی: تیم تحریریه علمی هاگ
این مقاله با تکیه بر منابع پژوهشی و راهنماهای معتبر، برای ارائه اطلاعات روشن و کاربردی به خانوادهها تدوین و بازبینی شده است.
