دانشنامه صنعت قارچ

پرورش قارچ در سبد میوه؛ آموزش کامل کشت قارچ صدفی و دکمه‌ای

آخرین بروزرسانی:
پرورش قارچ در سبد میوه؛ آموزش کامل کشت قارچ صدفی و دکمه‌ای

پرورش قارچ در سبد میوه یعنی کشت قارچ در سبد پلاستیکی سوراخ‌دار به‌جای کیسه؛ قارچ صدفی روی کاه و قارچ دکمه‌ای روی کمپوست آماده. سبد را دوباره می‌شود به کار برد و برای شروع پرورش قارچ در منزل مناسب است، به شرطی که بستر از سوراخ‌هایش خشک نشود.

پاسخ کوتاه: ساده‌ترین راه، کشت قارچ صدفی روی کاهی است که ۱ تا ۲ ساعت در آب حدود ۷۴ درجه‌ی سانتی‌گراد پاستوریزه شده. کاه را با ۵ تا ۱۰ درصد بذر مخلوط کنید و در سبدی که داخلش نایلون کشیده‌اید بفشارید. سبد در تاریکی و ۲۴ تا ۲۵ درجه طی ۲ تا ۳ هفته سفید می‌شود. بعد در هوای خنک‌تر، حدود ۲۰ درجه، از برش‌های لای سوراخ‌ها قارچ می‌دهد.

پرورش قارچ در سبد میوه؛ کدام قارچ و کدام روش؟

برای پرورش قارچ در سبد میوه دو روش جدا دارید و اینکه کدام بستر راحت‌تر به دستتان می‌رسد، انتخاب را مشخص می‌کند. قارچ صدفی روی کاه گندم پاستوریزه رشد می‌کند و همه‌ی مواد اولیه‌اش را خودتان آماده می‌کنید. قارچ دکمه‌ای کمپوست تخمیرشده و خاک پوششی می‌خواهد؛ ساختن کمپوست در خانه عملی نیست و هر دو را آماده می‌خرید.

ویژگی قارچ صدفی روی کاه قارچ دکمه‌ای روی کمپوست
بستر کاه گندم خردشده و پاستوریزه بلوک کمپوست فاز ۳ و خاک پوششی
چه چیزی می‌خرید بذر (اسپان) و کاه کمپوست آماده و خاک پوششی
قارچ از کجا درمی‌آید از برش‌های نایلون، لای سوراخ‌های دیواره از سطح خاک پوششی بالای سبد
نقش سوراخ‌های سبد راه بیرون آمدن قارچ فقط راه خشک شدن؛ با نایلون پوشانده می‌شوند
دمای باردهی حدود ۲۰ درجه ۱۵ تا ۱۷ درجه
زمان تا اولین برداشت (از شروع کار در خانه) حدود ۴ تا ۶ هفته بعد از بذرزنی ۱۵ تا ۲۱ روز بعد از خاک‌دهی روی کمپوست آماده

اگر در شهرتان کمپوست فاز ۳ پیدا می‌شود، روش دکمه‌ای زودتر به برداشت می‌رسد؛ چون این کمپوست از قبل پر از ریسه (رشته‌های سفید قارچ) است. اگر کاه و بذر صدفی در دسترس‌تر است، قارچ صدفی را انتخاب کنید؛ این قارچ از سوراخ‌های سبد بهتر استفاده می‌کند و کل چرخه‌ی کشت را هم یادتان می‌دهد. بیشتر این راهنما درباره‌ی روش صدفی است و اصول کلی‌اش را در پرورش قارچ صدفی هم می‌توانید بخوانید. روش دکمه‌ای در ادامه خلاصه شده و جزئیات کاملش در پرورش قارچ جعبه‌ای خانگی آمده است.

سبد میوه در کشت قارچ چه کمکی می‌کند؟

قارچ صدفی برای باردهی به سوراخ نیاز دارد. در کیسه‌ی معمولی این سوراخ‌ها را با تیغ می‌زنند تا هوا جابه‌جا شود و پین‌ها (جوانه‌های ریز قارچ) از همان‌جا بیرون بیایند. سبد میوه این سوراخ‌ها را از اول دارد و بستر را محکم و هم‌شکل نگه می‌دارد. بعد از هر دوره هم می‌توانید آن را بشویید و دوباره به کار ببرید.

این ایده پشتوانه‌ی پژوهشی هم دارد. در این آزمایش دانشگاه کشاورزی کرالا، قارچ صدفی فلوریدا را به‌جای کیسه‌ی پلی‌اتیلن در سطل‌های پلاستیکی کاشتند. دیواره‌ی سطل‌ها سوراخ‌های ۱٫۵ در ۱ سانتی‌متری داشت. محصول سطل‌ها با کیسه فرق معنی‌داری نداشت. سطل‌ها دیرتر به این محصول رسیدند (حدود ۴۷ روز در برابر ۳۸ روز در کیسه)، ولی آلودگی‌شان کمتر بود: ۹٫۳ درصد در برابر ۱۲٫۶ درصد. پس ظرف سفت و سوراخ‌دار به‌خودی‌خود برای قارچ صدفی مشکلی ندارد؛ روش مشابهی را در پرورش قارچ صدفی در سطل می‌توانید ببینید.

فرق اصلی سبد میوه با سطل‌های این آزمایش، اندازه و تعداد سوراخ‌هاست. دیواره‌ی بیشتر سبدهای میوه پر از شکاف‌های درشت است. بستری که پوشش ندارد از همین شکاف‌ها زود آب از دست می‌دهد و بیشتر در معرض هاگ کپک‌هاست. برای همین، روشی که این راهنما پیشنهاد می‌کند در اصل «کیسه در سبد» است. داخل سبد نایلون شفاف می‌کشید و فقط از لای سوراخ‌ها برش‌های ریز می‌زنید. سبد بستر را هم‌شکل نگه می‌دارد و جای برش‌ها را مشخص می‌کند.

روش بدون نایلون کی جواب می‌دهد؟

اگر شکاف‌های سبدتان ریز است، نزدیک به سوراخ‌های ۱٫۵ در ۱ سانتی‌متری سطل‌های آزمایش کرالا، می‌توانید کاه بذرزده را بدون نایلون در آن بچینید. در این حالت قارچ از همه‌ی شکاف‌ها بیرون می‌زند، اما بستر هم از همه‌جا آب از دست می‌دهد. پس در دوره‌ی سفید شدن روی کل سبد یک جعبه یا نایلون بکشید و در باردهی رطوبت اتاق را بالا نگه دارید. سبدی که شکاف‌های درشت و کشیده دارد، بدون نایلون مناسب نیست؛ بستر کنار شکاف‌ها خشک و زرد می‌ماند.

وسایل لازم برای کشت قارچ صدفی در سبد

هر سبد سه چیز اصلی می‌خواهد: بذر قارچ سالم که در بازار به آن اسپان هم می‌گویند، کاه گندم و نایلون شفاف. بقیه‌ی وسایل برای پاستوریزه کردن کاه و کنترل دما و رطوبت به کار می‌آیند.

وسیله کاربرد نکته
سبد میوه‌ی پلاستیکی ظرف و قالب بستر تمیز، محکم و بدون سابقه‌ی نگهداری سم
کیسه یا نایلون شفاف نگه داشتن رطوبت بستر بزرگ‌تر از سبد، تا سرش بسته شود
کاه گندم بستر و غذای قارچ خشک، بدون کپک و بوی ترشیدگی
بذر قارچ صدفی شروع رشد ریسه (میسلیوم) یکدست سفید، بدون لکه‌ی سبز، سیاه یا نارنجی
دیگ یا بشکه و دماسنج آب پاستوریزه کردن کاه دمای آب را در تمام مدت بسنجید
کیسه‌ی توری یا گونی تمیز غوطه‌ور کردن و بیرون آوردن کاه کار آبکش را هم می‌کند
الکل، دستکش و تیغ تمیز بذرزنی و برش نایلون پیش از کار ضدعفونی شوند
دماسنج و رطوبت‌سنج محیط کنترل شرایط سفید شدن و باردهی یکی برای هر اتاق کشت کافی است

چه سبدی مناسب است؟

برای کاشت قارچ در سبد پلاستیکی، سبد محکمی انتخاب کنید که کفش سالم باشد و زیر وزن کاه خیس تاب برندارد. سبدی را که قبلاً با آن سم، کود شیمیایی یا شوینده جابه‌جا کرده‌اند کنار بگذارید. سبد را با آب و مایع ظرف‌شویی بشویید، خوب آب بکشید و بگذارید خشک شود تا بوی شوینده در آن نماند.

اندازه‌ی سبد تعیین می‌کند چقدر کاه بگیرد و چقدر قارچ بدهد. سبدهای میوه اندازه‌ی یکسانی ندارند، از سبد کوچک آشپزخانه تا سبد بزرگ میوه‌فروشی. برای مقایسه، کیسه‌ی کشت پیشنهادی راهنمای فلوریدا ۲۵ تا ۳۰ در ۵۰ تا ۶۰ سانتی‌متر است. ظرفیت سبد خودتان را با یک بار پر کردن و وزن کردن کاه آماده پیدا کنید؛ جدول‌های بذر و محصول پایین‌تر برای سبد کوچک و بزرگ عدد دارند.

هر سبد چقدر کاه و بذر می‌خواهد؟

مقدار بذر را با کاه آماده حساب کنید، نه با حجم سبد. راهنمای کشت خانگی دانشگاه فلوریدا نرخ بذر را ۵ تا ۱۰ درصد کاه می‌داند، چه با وزن حساب شود چه با حجم. در خانه ساده‌ترین راه وزن کردن است: کاهی را که برای هر سبد پاستوریزه و آبکش کرده‌اید وزن کنید و مقدار بذر را از جدول زیر بردارید.

کاه خیس برای یک سبد (فرض مثال) بذر با نرخ ۵ درصد بذر با نرخ ۱۰ درصد
۳ کیلوگرم ۱۵۰ گرم ۳۰۰ گرم
۶ کیلوگرم ۳۰۰ گرم ۶۰۰ گرم
۸ کیلوگرم ۴۰۰ گرم ۸۰۰ گرم
۱۰ کیلوگرم ۵۰۰ گرم ۱ کیلوگرم

مراحل پرورش قارچ صدفی در سبد میوه

پرورش قارچ در سبد میوه به روش صدفی هشت مرحله دارد؛ جدول زیر مدت هر مرحله و نشانه‌ی درست پیش رفتنش را نشان می‌دهد و دما و جزئیات هر کدام در ادامه آمده است. عددهای این بخش از راهنماهای دانشگاه فلوریدا و دانشگاه کرنل گرفته شده‌اند و ممکن است برای سویه‌ای که می‌خرید کمی فرق کند؛ پس شرایط سویه را از فروشنده‌ی بذر هم بپرسید.

مرحله مدت یا کار اصلی نشانه‌ی درست پیش رفتن
۱. آماده‌سازی کاه خرد کردن و یک شب خیساندن کاه کامل خیس خورده است
۲. پاستوریزه کردن ۱ تا ۲ ساعت در آب داغ دمای آب در تمام مدت ثابت مانده
۳. آبگیری و خنک کردن حدود ۱ ساعت آبکش، بعد خنک شدن کاه نمناک است و آب از آن نمی‌چکد
۴. پر کردن سبد لایه‌لایه، با فشار کف دست بستر سفت مثل یک بالش پر
۵. برش زدن ۱۰ تا ۱۵ برش ضربدری نیم‌سانتی‌متری هر برش روبه‌روی یک سوراخ است
۶. سفید شدن (اسپان‌ران) ۲ تا ۳ هفته در تاریکی بستر یکدست سفید شده
۷. باردهی هوای خنک‌تر، نور ملایم و هوای تازه پین‌های ریز از برش‌ها بیرون زده
۸. برداشت هر روز، اگر دما بالای حدود ۱۵ درجه است لبه‌ی کلاهک هنوز کمی رو به پایین خم است

آماده‌سازی، پاستوریزه و خنک کردن کاه

کاه گندم را به قطعه‌های ۱۰ تا ۱۳ سانتی‌متری خرد کنید و یک شب در آب بخیسانید. بعد آن را ۱ تا ۲ ساعت در آب حدود ۷۴ درجه نگه دارید؛ این عددها از راهنمای فلوریداست. راهنمای کشت تجاری دانشگاه کرنل نگه داشتن کاه در ۶۰ تا ۷۱ درجه را به مدت دست‌کم ۲ ساعت هم کافی می‌داند. کاه را داخل کیسه‌ی توری در آب بگذارید تا راحت بیرون بیاید و دمای آب را به‌جای حدس زدن با دماسنج بسنجید.

بعد کاه را حدود یک ساعت آبکش کنید و روی سطحی تمیز پهن کنید تا خنک شود. کاه وقتی به زیر ۳۸ درجه برسد برای بذرزنی آماده است، اما مطمئن‌تر است صبر کنید تا به دمای اتاق نزدیک شود. کاه آماده نمناک است، اما آب از آن نمی‌چکد. در آزمایش گیرمای و همکاران، رطوبت بستر روی ۶۵ تا ۷۰ درصد تنظیم شده بود.

اگر دیگ بزرگ ندارید، روش سرد با آهک هم کارساز است: در راهنمای کرنل، کاه ۱۶ تا ۱۸ ساعت در آب و آهک هیدراته با pH ۱۲ تا ۱۳ می‌ماند. مقایسه‌ی این روش‌ها و جزئیات آماده کردن کاه را در پرورش قارچ با کاه بخوانید.

هشدار: آب داغ دیگ پاستوریزه کردن می‌تواند سوختگی شدید بدهد و آهک هیدراته سوزاننده است؛ دستکش و عینک بزنید و کودکان را دور نگه دارید. آب آهکی pH بالایی دارد و راهنمای کرنل آن را سمی می‌داند؛ پیش از دور ریختن، آن را با یک محصول اسیدی مثل pH down خنثی کنید و هرگز خام در باغچه یا جوی آب نریزید.

نایلون کشیدن، بذرزنی و پر کردن سبد

یک کیسه‌ی پلاستیکی شفاف و تمیز را داخل سبد باز کنید تا کف و دیواره‌ها را بپوشاند و لبه‌اش از سبد بالاتر بماند. میز، دست‌ها و دستکش را با الکل ضدعفونی کنید و کاه خنک‌شده را بیش از لازم در هوای آزاد نگذارید.

برای بذرزنی دو راه دارید: بذر را یکدست با همه‌ی کاه مخلوط کنید، یا موقع پر کردن سبد، هر ۷ تا ۱۰ سانتی‌متر یک مشت بذر بپاشید. سالم بودن بذر و یکنواخت پخش شدنش از زیاد ریختنش مهم‌تر است. هر لایه را با کف دست فشار دهید تا حفره‌ی بزرگی نماند؛ سبد پرشده باید مثل یک بالش پر سفت باشد. در آخر سر نایلون را ببندید.

برش زدن نایلون از لای سوراخ‌های سبد

روی کیسه‌ی پرشده معمولاً ۱۰ تا ۱۵ برش ضربدری حدود نیم‌سانتی‌متری می‌زنند؛ در دو ردیف نزدیک بالا و پایین کیسه و با فاصله‌ی ۱۰ تا ۱۵ سانتی‌متر از هم. در سبد، همین برش‌ها را از لای سوراخ‌های دیواره بزنید تا هر برش روبه‌روی یک سوراخ باشد؛ این‌طور قارچ راهی برای بیرون آمدن دارد. برش زیاد یا درشت، آب بستر را زودتر بخار می‌کند.

برش ضربدری نایلون روبه‌روی سوراخ‌های سبد میوه پر از کاه

سفید شدن بستر (اسپان‌ران)

سبد را در جایی تمیز و تاریک بگذارید و تا کامل سفید نشده، نه آن را باز کنید و نه جابه‌جا کنید. طبق راهنمای فلوریدا، این مرحله به ۲۴ تا ۲۵ درجه و رطوبت ۸۰ تا ۹۰ درصد نیاز دارد؛ در این شرایط کل بستر طی ۲ تا ۳ هفته سفید می‌شود. راهنمای مراحل کشت دانشگاه کرنل این زمان را ۱۴ تا ۲۸ روز و بهترین دما را حدود ۲۱ درجه می‌داند؛ دما هم نباید از حدود ۲۷ درجه بالاتر برود.

برای اینکه رطوبت در خانه بالا بماند، یک جعبه‌ی مقوایی یا ظرف پلاستیکی بزرگ را وارونه روی سبد بگذارید. یک حوله‌ی خیس یا لیوان آب هم زیرش قرار دهید. سبد از کیسه بزرگ‌تر است، پس جعبه‌ی بزرگ‌تری لازم دارید. اگر بعد از سه هفته هنوز بخش‌هایی از کاه زرد مانده ولی بوی بد یا لکه‌ی رنگی نمی‌بینید، صبر کنید؛ سفید شدن کاه گاهی تا ۲۸ روز طول می‌کشد.

سبد میوه با کاه کاملاً سفیدشده از ریسه قارچ صدفی

باردهی؛ دما، رطوبت، نور و هوای تازه

وقتی همه‌ی بستر سفید شد، باردهی با هوای خنک‌تر، نور و هوای تازه شروع می‌شود. جدول زیر شرایط این مرحله را نشان می‌دهد. دمای زیر ۱۰ تا ۱۳ درجه و بالای ۲۴ درجه محصول را کم می‌کند.

عامل عدد پیشنهادی در خانه چه کنید
دما حدود ۲۰ درجه؛ بهترین کیفیت ۱۶ تا ۱۷ درجه سبد را به اتاق یا انباری خنک ببرید و از بخاری دور نگه دارید
رطوبت هوا ۹۰ درصد؛ در ۴ روز اول پین‌دهی دست‌کم ۸۵ درصد با دستگاه بخور سرد یا مه‌پاش به هوای اطراف رطوبت بدهید
نور آن‌قدر که بتوانید راحت کتاب بخوانید نور غیرمستقیم پنجره یا لامپ معمولی کافی است؛ جزئیات در تأثیر نور در پرورش قارچ
هوای تازه CO₂ زیر ۸۰۰ ppm چند بار در روز هوای اتاق را عوض کنید؛ باد مستقیم به سبد نخورد

پین‌های جوان به خشکی خیلی حساس‌اند و برای همین رطوبت روزهای اول پین‌دهی از همه مهم‌تر است. از طرف دیگر، قارچی که مدام زیر قطره‌های آب بماند زود کیفیتش را از دست می‌دهد؛ پس هوای اطراف را مرطوب کنید و روی کلاهک‌ها آب نریزید.

برداشت و فلاش‌های بعدی

قارچ صدفی را وقتی بچینید که تیغه‌های زیر کلاهک پیدا شده‌اند ولی لبه‌ی کلاهک هنوز کمی رو به پایین خم است. خوشه را از پایه بگیرید، بچرخانید و آرام بکشید، یا با چاقو هم‌سطح بستر ببرید. اگر دمای جای باردهی بالای حدود ۱۵ درجه است، هر روز برداشت کنید.

بعد از اولین فلاش (نوبت باردهی)، بسته به سویه و شرایط، ۲ تا ۴ فلاش دیگر هم می‌توانید انتظار داشته باشید. بین فلاش‌ها رطوبت و هوای تازه را مثل قبل نگه دارید. قارچ چیده‌شده در ۱ تا ۳ درجه حدود ۷ روز سالم می‌ماند؛ روش‌های دیگر را در نگهداری قارچ صدفی ببینید.

پرورش قارچ دکمه‌ای در سبد میوه با کمپوست آماده

قارچ دکمه‌ای از سوراخ‌های دیواره بیرون نمی‌آید و از سطح خاک پوششی روی کمپوست درمی‌آید. پس در این روش سوراخ‌های سبد فقط لبه‌ی کمپوست را خشک می‌کنند؛ کف و دیواره‌ی سبد را با نایلون بپوشانید. سبد در این روش کار قالب و دسته را می‌کند: بلوک کمپوست را صاف نگه می‌دارد و جابه‌جا کردنش را آسان می‌کند.

طبق مقاله‌ی ابعاد و اندازه کمپوست قارچ دکمه‌ای، بیشتر بلوک‌های بازار ایران حدود ۴۰ در ۶۰ سانتی‌متر و ۱۶ تا ۲۰ کیلوگرم‌اند. سبدی بردارید که کفش دست‌کم همین اندازه باشد و آن‌قدر گود باشد که کمپوست و خاک پوششی در آن جا شوند.

مرحله چه کار کنید عدد کلیدی
خاک‌دهی خاک پوششی مرطوب را یکدست روی کمپوست پخش کنید ضخامت و رطوبت یکسان در همه‌ی سطح
هفته‌ی اول سبد را گرم نگه دارید و رطوبت هوای اطرافش را بالا نگه دارید کمپوست ۲۴ تا ۲۵ درجه
پین‌دهی دمای هوا را پایین بیاورید و هوای تازه بدهید هوا ۱۵ تا ۱۷ درجه
برداشت قارچ با کلاهک بسته را با چرخاندن بچینید از روز ۱۵ تا ۲۱ بعد از خاک‌دهی؛ هر ۷ تا ۱۰ روز یک فلاش

عددهای جدول بالا از راهنمای ترویجی پن‌استیت است؛ طبق همین راهنما، کمپوست در هر دوره ۳ تا ۴ فلاش قارچ می‌دهد. گرمای بالای حدود ۲۷ تا ۲۹ درجه هم، بسته به سویه، به ریسه آسیب می‌زند؛ پس دمای داخل کمپوست را با دماسنج سیخی بسنجید. جزئیات خاک‌دهی، مقدار آبیاری و مشکلات رایج این روش را در همان راهنمای پرورش قارچ جعبه‌ای خانگی که بالاتر معرفی شد بخوانید.

هر سبد چقدر قارچ می‌دهد؟

محصول هر سبد صدفی بیشتر از همه به وزن خشک کاه بستگی دارد. پژوهشگران آن را با «بازده بیولوژیک» می‌سنجند: اگر از هر ۱ کیلوگرم کاه خشک ۱ کیلوگرم قارچ تازه بچینید، بازده ۱۰۰ درصد است. در آزمایش گیرمای که بالاتر آمد، این عدد روی کاه گندم حدود ۳۶ درصد بود. جدول زیر محصول سبدهای کوچک و بزرگ را با همین بازده نشان می‌دهد.

کاه خیس در سبد (فرض مثال) رطوبت بستر وزن خشک کاه قارچ تازه با بازده ۳۶ درصد
۳ کیلوگرم ۷۰ درصد ۰٫۹ کیلوگرم حدود ۰٫۳ کیلوگرم
۸ کیلوگرم ۷۰ درصد ۲٫۴ کیلوگرم حدود ۰٫۹ کیلوگرم
۱۰ کیلوگرم ۷۰ درصد ۳ کیلوگرم حدود ۱٫۱ کیلوگرم
۱۰ کیلوگرم ۶۵ درصد ۳٫۵ کیلوگرم حدود ۱٫۳ کیلوگرم

این بازده از یک آزمایش کوچک آمده است؛ سویه، دما و کیفیت کاه، محصول سبد شما را بالا و پایین می‌برد. قارچ هر سبد را وزن و یادداشت کنید تا عدد واقعی کشت خودتان را بدانید.

در روش دکمه‌ای، طبق راهنمای پن‌استیت، دو فلاش اول بیشتر محصول کل دوره را می‌دهند؛ پس بیشترین برداشت را از همین دو نوبت انتظار داشته باشید. برای اینکه بدانید قارچی که می‌چینید چقدر می‌ارزد، قیمت قارچ دکمه‌ای را در جدول روزانه‌ی هاگ ببینید.

مشکلات رایج پرورش قارچ در سبد میوه و راه‌حل آن‌ها

بیشتر کشت‌های ناموفق در سبد سه دلیل دارند: آلودگی کاه، خشک شدن بستر از سوراخ‌ها و هوای دم‌کرده. طبق راهنمای فلوریدا، لکه‌های آبی، سبز، سیاه یا زرد روی بستر نشانه‌ی آلودگی است. سبد به‌شدت آلوده را دور بریزید، اما سبدی که کمی آلوده است شاید هنوز یک فلاش بدهد.

مشکل علت احتمالی چه کنید
لکه‌ی سبز که سریع پخش می‌شود کپک سبز (تریکودرما)؛ پاستوریزه نشدن کامل کاه یا ابزار آلوده سبد را از بقیه جدا کنید؛ اگر بیشتر بستر سبز شد، آن را در کیسه‌ی دربسته از خانه بیرون ببرید
بستر کنار سوراخ‌ها زرد و خشک مانده نایلون پاره یا برش‌های زیاد و درشت برش‌های اضافه را با چسب نواری ببندید و رطوبت اتاق را بالا ببرید
سبد سفید شده ولی پین نمی‌دهد هوای گرم، نور کم یا هوای تازه‌ی ناکافی سبد را به جای خنک‌تری ببرید و نور ملایم و هوای تازه بدهید
ساقه‌ی بلند و کلاهک کوچک CO₂ بالا یا نور کم هوادهی را بیشتر و نور را کافی کنید
پین‌ها خشک و قهوه‌ای می‌شوند رطوبت کم یا باد مستقیم رطوبت را بالای ۸۵ درصد نگه دارید و مسیر باد را عوض کنید
بوی ترشیدگی و آب جمع‌شده ته نایلون کاه خیلی خیس سبد بدبو را کنار بگذارید و در دوره‌ی بعد کاه را بیشتر آبکش کنید
مگس‌های ریز دور سبد مگس قارچ به پنجره‌ی اتاق توری بزنید و قارچ رسیده را روی سبد نگه ندارید

نقش هوای تازه در شکل قارچ را در دی‌اکسیدکربن در پرورش قارچ و نشانه‌ها و درمان مشکلات دیگر را در بیماری‌های قارچ صدفی بخوانید.

نکات ایمنی کشت قارچ در خانه

پرورش قارچ در سبد میوه کار پرخطری نیست، اما دو نکته را جدی بگیرید. اول، فقط قارچی را بخورید که خودتان کاشته‌اید؛ اگر قارچی با رنگ یا شکل دیگر روی سبد درآمد، آن را دور بریزید.

دوم، طبق راهنمای فلوریدا، بیشتر قارچ‌های صدفی هاگ زیادی به رنگ سفید تا یاسی پخش می‌کنند. در یک گزارش موردی، زنی که حدود شش ماه قارچ صدفی پرورش می‌داد دچار التهاب حساسیتی ریه شد؛ بعد از کنار گذاشتن این کار، بهبود پیدا کرد. پس سبدی را که در حال باردهی است در اتاق خواب یا جایی که خانواده می‌نشینند نگذارید و هوای اتاق کشت را مرتب عوض کنید.

هشدار: اگر در دوره‌ی کشت سرفه‌ی ماندگار، تنگی نفس یا تب پیدا کردید، کشت را متوقف کنید و به پزشک مراجعه کنید. اگر آسم یا بیماری ریوی دارید، پیش از شروع با پزشک مشورت کنید.

جمع‌بندی

برای شروع پرورش قارچ در سبد میوه، قارچ صدفی روی کاه ساده‌ترین انتخاب است؛ اگر کمپوست فاز ۳ در شهرتان پیدا می‌شود، روش دکمه‌ای زودتر به برداشت می‌رسد. نتیجه‌ی کار بیشتر به سه چیز وابسته است: پاستوریزه کردن درست کاه، جلوگیری از خشک شدن بستر از راه سوراخ‌ها و هوای تازه‌ی کافی در دوره‌ی باردهی. با بازدهی که آزمایش گیرمای گزارش کرده، سبد صدفی با ۱۰ کیلوگرم کاه خیس حدود ۱٫۱ تا ۱٫۳ کیلوگرم قارچ تازه می‌دهد؛ عدد واقعی را سویه، دما و کیفیت کاه تعیین می‌کند.

سؤالات متداول

  1. می‌شود به‌جای کاه گندم از کاه برنج استفاده کرد؟

    بله. راهنمای دانشگاه فلوریدا ساقه‌ی برنج را هم، کنار بسترهایی مثل چوب بلال و تفاله‌ی قهوه، از بسترهای قابل استفاده برای قارچ صدفی می‌داند. کاه برنج را هم مثل کاه گندم خرد، پاستوریزه و آبکش کنید و مقدار بذر را با وزن کاه حساب کنید.

  2. می‌شود بدون خرید بذر، با قارچ صدفی بازار کشت کرد؟

    ممکن است، ولی ساده نیست. برای این کار، بافت قارچ تازه را روی محیط کشت می‌گذارید و از ریسه‌ای که رشد می‌کند بذر دانه‌ای می‌سازید؛ کاری آزمایشگاهی که ابزار استریل و محیط خیلی تمیز می‌خواهد. راهنمای فلوریدا خرید بذر آماده را سریع‌ترین و ساده‌ترین راه کشت خانگی می‌داند. اگر می‌خواهید بذر را خودتان بسازید، مراحلش در تولید بذر قارچ صدفی آمده است.

  3. بهترین زمان سال برای کاشت قارچ در سبد میوه کدام است؟

    اگر دمای خانه را کنترل نمی‌کنید، در بسیاری از مناطق ایران بهار و پاییز مناسب‌ترند، چون هوا به دمای مورد نیاز قارچ نزدیک‌تر است. در اصل ملاک دمای جای کشت است، نه فصل: قارچ صدفی برای باردهی حدود ۲۰ درجه و قارچ دکمه‌ای ۱۵ تا ۱۷ درجه می‌خواهد.

  4. می‌توانم چند سبد را روی هم بچینم؟

    بهتر است نه. طبق راهنمای کرنل، در دوره‌ی سفید شدن بین سبدها به اندازه‌ی پهنای یک کف دست فاصله بگذارید. در باردهی هم سبدی که روی سبد دیگر بنشیند، جلوی برش‌ها و هوای سبد پایینی را می‌گیرد. سبدها را با فاصله روی قفسه‌ی طبقه‌دار بچینید.

منابع

منابع کاربرد در این مقاله نشانی
راهنمای کشت خانگی قارچ صدفی؛ D.I.Y. FunGuide: Grow Your Own Oyster Mushrooms at Home، Hameed، Cotter، Liao و Hsu، UF/IFAS Extension، ۲۰۱۸ اندازه‌ی کیسه، اندازه و پاستوریزه کردن کاه، نرخ بذر، برش‌ها، شرایط سفید شدن و باردهی، روش برداشت، تعداد فلاش‌ها، نشانه‌های آلودگی، هاگ قارچ صدفی و بسترهای جایگزین مثل ساقه‌ی برنج https://ask.ifas.ufl.edu/publication/SS662
راهنمای کشت تجاری قارچ دانشگاه کرنل؛ Methods of Commercial Mushroom Cultivation in the Northeastern United States، بخش‌های 2. Seven Stages of Cultivation (به‌روزرسانی ۲۰۲۶) و 4. Four Methods of Commercial Cultivation، Cornell Small Farms Program پاستوریزه با آب داغ و آهک، دمای بذرزنی، روش لایه‌ای بذرزنی، هشدار آب آهکی، زمان و دمای سفید شدن، فاصله‌ی ظرف‌ها، دما، رطوبت، CO₂ و نور باردهی، زمان برداشت و ماندگاری قارچ چیده‌شده https://smallfarms.cornell.edu/resources/methods-of-commercial-mushroom-cultivation-in-the-northeastern-united-states/2-seven-stages-of-cultivation/
https://smallfarms.cornell.edu/resources/methods-of-commercial-mushroom-cultivation-in-the-northeastern-united-states/4-four-methods-of-commercial-cultivation/
کشت قارچ صدفی در سطل سوراخ‌دار به‌جای کیسه؛ An environmentally friendly and cost effective technique for the commercial cultivation of oyster mushroom [Pleurotus florida (Mont.) Singer]، Panjikkaran و Mathew، Journal of the Science of Food and Agriculture، ۲۰۱۳ اندازه‌ی سوراخ‌ها، عملکرد، زمان رسیدن محصول و درصد آلودگی ظرف سوراخ‌دار در برابر کیسه https://doi.org/10.1002/jsfa.5827
رشد و عملکرد قارچ صدفی روی بسترهای مختلف؛ Growth and yield performance of Pleurotus ostreatus (Jacq. Fr.) Kumm (oyster mushroom) on different substrates، Girmay و همکاران، AMB Express، ۲۰۱۶ رطوبت بستر و بازده بیولوژیک کاه گندم https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC5050175/
روش‌های پایه‌ی کشت قارچ دکمه‌ای؛ Basic Procedures for Agaricus Mushroom Growing، Penn State Extension، به‌روزرسانی ۲۰۲۴ دمای کمپوست و هوا، یکنواختی خاک پوششی، شروع برداشت، فاصله و تعداد فلاش‌ها، سهم دو فلاش اول از محصول، آسیب گرما به ریسه https://extension.psu.edu/basic-procedures-for-agaricus-mushroom-growing
التهاب حساسیتی ریه در یک پرورش‌دهنده‌ی قارچ صدفی؛ Hypersensitivity pneumonitis in a Pleurotus mushroom grower، Loverdos و همکاران، Pneumon، ۲۰۱۵ خطر تنفسی کار طولانی با قارچ صدفی https://www.pneumon.org/Hypersensitivity-pneumonitis-in-a-Pleurotus-mushroom-grower,137149,0,2.html

مؤلف: تیم تحریریه هاگ

امتیاز دهید
× جستجوی هوشمند