اگر به دنبال راهی برای نجات محصول و سرمایه خود در افت شدید قیمتها و رکود فعلی بازار هستید، باید بدانید که تغییر استراتژی برداشت (افزایش طول دوره از ۳ به ۷ روز)، استفاده از تکنیک پریکولینگ (سردخانه گذاری) برای افزایش ماندگاری، تاخیر هوشمندانه در هوادهی و رافلینگ جهت تعویق رشد، و همچنین هدایت مازاد محصول به سمت صنایع تبدیلی (خشک کردن و بلانچ)، موثرترین مسکنهای موقت برای عبور از این بحران هستند. ما در «هاگ» شرایط سخت شما را درک میکنیم و در این مقاله، گامبهگام راهکارهای عملی و علمی را برای مدیریت این شرایط ملتهب بررسی کردهایم.
سایه سنگین جنگ و رکود اقتصادی بر سر سالنهای قارچ
این روزها حال و هوای بازار قارچ اصلا خوب نیست. سایه تنشهای منطقهای و اخبار جنگ، در کنار تورم افسارگسیخته، قدرت خرید مردم را به شدت کاهش داده است. در این شرایط اقتصادی، سبد خانوار کوچکتر شده و مردم به ناچار بودجه خود را تنها به کالاهای اساسی و ضروری مانند مرغ، برنج و روغن اختصاص میدهند.
متاسفانه به دلیل ضعف در فرهنگسازی و عدم اطلاعرسانی کافی درباره خواص شگفتانگیز و ارزش غذایی بالای قارچ، این محصول بینظیر هنوز جایگاه واقعی خود را در سفره ایرانیان پیدا نکرده و در شرایط بحرانی، به چشم یک کالای لوکس و غیرضروری به آن نگاه میشود. نتیجه این اتفاقات، افت شدید تقاضا و رسیدن قیمت قارچ به حداقل ممکن است؛ اتفاقی که کمر تولیدکننده زحمتکش را خم میکند. اما در این شرایط، دست روی دست گذاشتن چاره کار نیست.
راهکارهای اورژانسی و فنی؛ مسکنی برای درد بازار
به عنوان یک رسانه دلسوز و حامی همیشگی شما در «هاگ»، میدانیم که راهکارهای زیر درمان قطعی نیستند، اما حکم مسکنهای قوی و حیاتی را دارند که به شما کمک میکنند تا از موج این بحران با کمترین آسیب عبور کنید:
۱. کند کردن زمان برداشت و افزایش وزن قارچها
یکی از سادهترین کارها، مدیریت سرعت برداشت است. با کمی مکث و کند کردن روند چیدن، اجازه دهید قارچها زمان بیشتری روی بستر بمانند و وزینتر شوند. همچنین طول دوره برداشت در هر فلش را که معمولا 3 روز است، به 5 تا 7 روز افزایش دهید. این کار باعث میشود حجم زیادی از محصول به یکباره وارد بازار اشباع شده نشود.
۲. تکنیک سردخانهگذاری (Pre-cooling)
انتقال سریع قارچهای چیده شده به سردخانه و کاهش دمای آنها (پریکولینگ)، باعث توقف رشد بیولوژیک (یا به اصطلاح مرگ فیزیولوژیک) قارچ میشود. این شوک سرمایی ماندگاری قارچ را به شدت بالا میبرد. با این اقدام، شما میتوانید جلوی نوسانات روزانه و تلورانس کمی بازار را بگیرید و مجبور نباشید محصول را با قیمت التماسی در همان روز اول بفروشید.
۳. مدیریت زمان خاکدهی و هوادهی
آیا تاخیر در خاکدهی و هوادهی به تعویق رشد کمک میکند؟ از نظر علمی، بله!
مرحله هوادهی سالن قارچ (کاهش دیاکسید کربن و دما) دقیقاً همان شوکی است که میسلیوم را وادار به تولید اندام بارده (قارچ) میکند. اگر در شرایط بحران بازار هستید و میخواهید محصولتان دیرتر برسد، میتوانید با تاخیر برنامهریزی شده در هوادهی، رشد قارچ را چند روزی عقب بیندازید. تاخیر در خاکدهی نیز فاز رویشی را طولانیتر کرده و رسیدن به مرحله برداشت را به تعویق میاندازد.
۴. بازی با زمان از طریق مدیریت ککینگ (Cacing) و رافلینگ (Ruffling)
ککینگ (مخلوط کردن مقداری کمپوست با خاک پوششی) و رافلینگ (خراشدهی خاک پوششی)، دو تکنیک علمی برای یکنواخت کردن و تسریع رشد شبکه میسلیوم در خاک هستند. نکته بسیار مهم این است که این دو عملیات، نقش حیاتی در ارتقای سطح کیفی محصول دارند؛ به طوری که از رشد قارچهای ریز و متراکم جلوگیری کرده و باعث میشوند قارچهایی درشت، باکیفیت و کاملا بازارپسند داشته باشید.
اما از سوی دیگر، طبق معتبرترین منابع علمی پرورش قارچ دنیا، این دو تکنیک زمان رسیدن به برداشت را کوتاه و سریع میکنند. بنابراین، شما در شرایط بحران بر سر یک دوراهی قرار میگیرید؛ اگر هدف شما فرار از بازار فعلی و به تاخیر انداختن برداشت است، باید این عملیات را به تعویق بیندازید. اما به یاد داشته باشید که تاخیر در رافلینگ (که باعث میشود پیندهی دیرتر اتفاق بیفتد و برای شما زمان بخرد) باید کاملا مدیریتشده باشد تا کیفیت و درشتی قارچها فدای زمان نشود.
راهکارهای تجاری و مدیریتی
علاوه بر ترفندهای داخل سالن، در بیرون از سالن نیز باید اقداماتی انجام دهید:
- هدایت مازاد تولید به صنایع تبدیلی: چرا باید قارچ تازه را با ضرر فروخت؟ فرآوری قارچ به شکل قارچ خشک، بلانچ شده (نیمپز و فریز شده)، پودر قارچ یا ترشی، ارزش افزوده فوقالعادهای ایجاد میکند و محصول شما را از خطر فساد نجات میدهد.
- تعیین قیمت کف موقت: تولیدکنندگان یک منطقه باید با هم متحد شوند و یک قیمت کف حمایتی تعیین کنند. فروش زیر این قیمت به معنای دامن زدن به جنگ قیمتی است که در نهایت همه را نابود میکند.
- مذاکره جمعی با خریداران: منظور از این راهکار، تشکیل یک جبهه متحد از سوی تولیدکنندگان در برابر واسطهها و خریداران عمده است. وقتی خریداران بدانند که هیچ تولیدکنندهای حاضر نیست محصولش را با قیمت شکسته شده عرضه کند، مجبور به پذیرش قیمتهای منطقی خواهند شد.
جای خالی تشکلهای صنفی در مدیریت بحران
در شرایط جنگی و بحرانی اقتصاد، این مدیریت بازار است که حرف اول را میزند و مدیریت بازار باید توسط تشکلهای صنفی قدرتمند انجام شود. متاسفانه صنف پرورشدهندگان قارچ از انسجام کافی برخوردار نیستند. بسیار جای تاسف است که استانهای قارچخیزی مانند آذربایجان غربی، یا مناطقی با پتانسیل بالا مانند لرستان و ایلام، همچنان فاقد یک تشکل، انجمن صنفی یا تعاونی تخصصی و منسجم هستند که بتواند در روزهای سخت صدای تولیدکننده باشد. تا زمانی که تشکلها شکل نگیرند و قدرتمند نشوند، مدیریت چنین بحرانهایی بر دوش تکتک تولیدکنندگان سنگینی خواهد کرد.
هاگ؛ رفیق روزهای سخت شما
ما در وبسایت «هاگ» فقط در روزهای پررونق بازار و سودآوری در کنار شما نیستیم. رسالت اصلی ما حمایت از شما در همین روزهای تاریک و بحرانی است. اگر به خاطر داشته باشید، در گذشته نیز در مقالات آتش اعتراضات دامنگیر صنعت قارچ و آیا چتر نجات صنعت قارچ برای طوفان احتمالی باز می شود؟، توانستیم با ارائه راهکارهای اورژانسی، سرمایه بسیاری از همکاران را از نابودی نجات دهیم.
به هاگ اعتماد کنید و محتوای ما را از آموزشها گرفته تا اخبار صنفی دنبال کنید. ما مسیر موفقیت شما را با تکیه بر علم روز دنیا و تجربه بزرگان این صنعت هموار میکنیم.
صدای شما راهگشاست!
همکاران و تولیدکنندگان عزیز، ما در «هاگ» بیصبرانه منتظر شنیدن نظرات، تجربیات و دغدغههای شما هستیم. شما برای مدیریت سالنهای خود در این روزهای رکود چه ترفندی را به کار میبندید؟ نظرات خود را در انتهای همین مقاله برای ما بنویسید. شاید تجربه ارزشمند شما، همان گرهگشایی باشد که همکار دیگری در گوشهای از این کشور به آن نیاز دارد. با هم گفتگو کنیم تا با قدرت از این بحران عبور کنیم.
نویسنده: مجید نادری
نقد و بررسی چالشها، واکاوی مسائل یا مشکلات و راهحل پیشنهادی برای بهبود شرایط را در بخش یادداشت سردبیر بخوانید.
