در دل جنگلهای انبوه و نمناک تایوان، قارچی کمیاب به نام آنتردیا سینامومهآ وجود دارد که شاید بتواند نجاتبخش بسیاری از انسانها باشد. زیرا تحقیقات دانشمندان ثابت کرده که شکست سرطان با این قارچ کمیاب ممکن است. آنها دریافتند که این قارچ دارویی که قرنهاست در طب سنتی استفاده میشود، قابلیتی فراتر از خواص ضد التهابی دارد و از طریق آن میتوان سلولهای سرطانی را از بین برد. اما شاید باورتان نشود، راز تولید داروهای ضدسرطان آینده در یک مولکول قندی نهفته است.
قارچ درمان کننده سرطان، در خطر انقراض
قارچ کمیاب آنتردیا سینامومهآ (Antrodia cinnamomea) متعلق به خانواده Polyporaceae بطور طبیعی فقط در تایوان و روی نوعی درخت در حال انقراض رشد میکند. این قارچ فواید دارویی زیادی از جمله تعدیلکننده سیستم ایمنی بدن، خاصیت ضدالتهابی، ضدویروسی و محافظتکننده کبد دارد.
این قارچ که برای مدتهای طولانی به عنوان داروی گیاهی برای درمان التهاب مورد استفاده قرار میگرفت، اکنون از طریق نوع خاصی از مولکول قند، به مبارزه با سرطان مرتبط شده است.
اما پژوهشگران در این مطالعه، توانستند این قارچ در حال انقراض را نجات دهند، تا قارچ نیز ما انسانها را از سرطان نجات دهد. آنها موفق شدند قارچ را در محیط آزمایشگاهی به مدت 68 روز روی بستر سیبزمینی پرورش دهند، تا نیازی به برداشت از طبیعت نباشد.
راز شکست سرطان در مولکول قندی
تیمی متشکل از محققان دانشگاه ملی تایوان (National Taiwan University) و دانشگاه ملی یانگمینگ چیاو تونگ (National Yang Ming Chiao Tung University) با بررسی دقیق این قارچ کمیاب، توانستند گروهی از مولکولهای قندی به نام پلیساکارید سولفاته (Sulfate Polysaccharides) یا بطور مخفف (SPS) را شناسایی کنند.
SPS نوعی مولکول قندی است که به عنوان گالاکتوگلوکان سولفاته نیز شناخته میشود. این مولکولها ترکیبی از گلوکز، گالاکتوز و سولفات است که در تحقیقات نشانههایی از اثرات ضدسرطانی و ضدالتهابی در آنها دیده شده بود، اما مکانیسم دقیق عملکردشان ناشناخته باقی مانده بود.
تیم تحقیقات برای بررسی دقیقتر، فناوری تازهای توسعه دادند تا قارچ را وادار به تولید مقادیر بیشتری از مولکولهای قندی SPS کنند. نتیجه کشف ترکیبی به نام N50 F2 بود. مولکولی که در آزمایشات نهتنها شاخصهای التهابی سلولها را بهشدت کاهش داد، بلکه سلولهای سرطان ریه را هم متوقف و نابود کرد.
فعالیت ضد سرطانی N50 F2 از طریق تنظیم کاهشی فسفوریلاسیون AKT/ERK/EGFR/FAK و مهار slug ،TGFRI و TGFRII حاصل میشود. همچنین مولکولهای مرتبط با آپوپتوز CHOP و تجزیه PARP، کاسپاز 3 را در سلولهای سرطان ریه فعال کرد.
گروههای سولفات میتوانند بارهای موجود در مولکولها را تغییر دهند و به SPS اجازه دهند فعالیتهای بیولوژیکی متنوعی از خود نشان دهد.
مزایای قارچ در مقایسه با دیگر مواد طبیعی
مزایای استفاده از قارچها برای تولید انبوه SPS شامل سهولت ویرایش ژنتیکی آنها در طول فرایند استخراج است. زیرا قارچها نسبت به سلولهای گیاهی حساسیت کمتری به تنش برشی دارند و این خاصیت به آنها اجازه میدهد تا در برابر تحریک مقاومت کنند. علاوه بر این، ویرایش ژن قارچها آسانتر از گونههای یوکاریوتی بالاتر (مانند گیاهان) است. در نهایت، قارچها در مقایسه با پروکاریوتها، مانند میکروبها، ظرفیت بالاتری برای تولید متابولیتهای ثانویه با ساختارهای پیچیده دارند.
آینده داروی درمان سرطان
البته این نتایج هنوز فقط در محیط آزمایشگاهی روی سلولهای کشتشده بدست آمده و هنوز تا تولید داروی موثر راه درازی در پیش است. اما یافتهها نویدبخش توسعه روشهای درمانی جدید است. ولی مهمترین دستاورد این تحقیقات، کشف مولکول SPS و روش تولید آن در مقیاس وسیعتر با یک منبع طبیعی بود.
البته تولید نهایی داروی سرطان با قارچ کمیاب A.cinnamomea، نیازمند بررسیهای گستردهتر روی مدلهای حیوانی و سپس انسانی است.
این کشف در کنار پژوهشهای مشابه روی سایر مواد طبیعی، نشان میدهد طبیعت هنوز رازهای بسیاری برای مبارزه با سرطان در دل خود دارد و اینکه گاهی پاسخ بزرگترین معماهای پزشکی در دل کوچکترین موجودات طبیعت پنهان است.
مولف:
گردآوری و تالیف توسط تیم تحریریه هاگ
کپی فقط با ذکر منبع مجاز است
منبع: https://www.sciencedirect.com/science/article/abs/pii/S0144861725005934?via%3Dihub
جدیدترین اخبار علمی درباره قارچها را از طریق دانشنامه هاگ دنبال نمایید.
