دانشنامه صنعت قارچ

آموزش ساخت قفسه سالن پرورش قارچ (راهنمای جامع)

نکاتی از قفسه بندی سالن قارچ مهم و کاربردی

اصول قفسه بندی سالن پرورش قارچ بر پایه سه رکن اصلی استوار است:

  • استفاده از متریال مقاوم در برابر رطوبت (لوله گالوانیزه)
  • رعایت ابعاد استاندارد برای گردش هوا
  • طراحی ارگونومیک برای سهولت چیدمان و برداشت قارچ

در قفسه بندی استاندارد سالن کشت قارچ، معمولاً عرض طبقات را 120 تا 140 سانتیمتر، فاصله عمودی بین طبقات را 65 تا 70 سانتیمتر و عرض راهروهای بین قفسات را حداقل 70 سانتیمتر در نظر می‌گیرند. رعایت این ابعاد، نه‌تنها ظرفیت سالن را بهینه می‌کند، بلکه از بیماری‌های قارچی ناشی از عدم تهویه جلوگیری خواهد کرد.

انتخاب جنس مناسب و ابعاد ساخت قفسه پرورش قارچ، رعایت فاصله بین قفسه‌ها، تعداد طبقات قفسه و فاصله قفسه پرورش قارچ از زمین همگی باید بر اساس استاندارد صورت گیرد تا راندمان کشت مطلوبی داشته باشیم.

نکات مهم قفسه بندی سالن پرورش قارچ

در ویدیوی زیر مهندس فرهنگ عضدی به تشریح نکات مهم در قفسه‌ بندی سالن‌ پرورش قارچ می‌پردازد. در این ویدیو مراحل ساخت قفسه سالن پرورش قارچ، انتخاب متریال مناسب و نحوه اجرای طبقات استاندارد آموزش داده می‌شود.

اگر قصد ساخت قفسه قارچ با لوله گالوانیزه را دارید، مشاهده این ویدیو قبل از شروع پروژه توصیه می‌شود.
انتخاب جنس مناسب، رعایت دقیق فاصله بین طبقات و طراحی نقشه سالن، تاثیر مستقیمی بر کمیت و کیفیت محصول دارد. عدم توجه به این نکات و اجرای غیراصولی، می‌تواند باعث حبس شدن دی‌اکسید کربن (CO2) روی بستر، خفگی قارچ‌ و پایین آمدن شدید راندمان تولید شود.

مهم‌ترین دلایل اجرای قفسه بندی عبارتند از:

  • استفاده حداکثری از فضای سالن: مثلاً در یک سالن 100 متری، با قفسه‌بندی اصولی می‌توان 300 متر سطح زیر کشت ایجاد کرد.
  • گردش هوای یکنواخت: طراحی درست قفسه، باعث می‌شود هواساز بتواند هوا را به تمام نقاط سالن برساند.
  • مدیریت بهداشت: فاصله طبقات از کف سالن و دیوارها، ریسک آلودگی‌ها را بسیار کاهش می‌دهد و امکان شستشوی سالن را نیز محیا می‌کند.
عکس مربوط به قفسه بندی سالن قارچ است
نکاتی از قفسه بندی سالن قارچ مهم و کاربردی

بهترین متریال برای قفسه سالن قارچ

با توجه به رطوبت بسیار بالا در سالن‌ پرورش قارچ (80 الی 95%)، انتخاب جنس نامناسب برای قفسه، هدر دادن سرمایه است. البته بودجه و نوع سالن (صنعتی یا سنتی) نیز در انتخاب متریال، نقش به‌سزایی دارد.

متریال مقاومت در رطوبت طول عمر هزینه اولیه
گالوانیزه گرم بسیار بالا بسیار زیاد بالا
آلومینیوم بسیار بالا زیاد بسیار بالا
آهن رنگ‌شده متوسط متوسط متوسط
چوب ضعیف کم پایین

پروفیل گالوانیزه گرم یا آلومینیوم

بهترین، ماندگارترین و استانداردترین گزینه برای قفسه بندی سالن‌های مدرن کشت قارچ، لوله‌های گالوانیزه گرم است. این لوله‌ها ضد زنگ هستند و ماندگاری زیادی دارند، شستشوی آن‌ها بسیار آسان است و هیچ‌گونه محلی برای تجمع باکتری و کپک ندارند.

پروفیل‌های آلومینیومی نیز کاملا ضدزنگ بوده و گزینه مناسبی هستند؛ اما قیمت آنها بالاتر است و مقاومت مکانیکی کمتری نسبت به پروفیل گالوانیزه دارند.

آهن سیاه

این متریال به 2 صورت قوطی پروفیل و داربست فلزی (در سالن‌های سنتی) استفاده می‌گردد. ولی دوام زیادی نخواهد داشت و نیاز به هزینه‌های نگهداری و تعمیرات زیادی خواهد داشت. اگر از پروفیل آهنی استفاده می‌کنید، حتماً باید پوشش رنگ اپوکسی داشته باشد تا ماندگاری آن افزایش یابد.

چوب (منسوخ شده و خطرناک)

استفاده از قفسه‌های چوبی تقریباً منسوخ شده است. چوب در رطوبت سالن باد می‌کند و محیطی عالی برای رشد کپک‌های سبز (تریکودرما) و باکتری‌هاست که دشمن اصلی قارچ دکمه‌ای هستند. همچنین منافذ چوب، محیط بسیار مناسبی برای تجمع میکروب‌ها، حشرات و آلودگی ها است.

عکس مربوط به قفسه بندی سالن قارچ است
نکاتی از قفسه بندی سالن قارچ مهم و کاربردی

آموزش ساخت قفسه قارچ مرحله به مرحله

ساخت قفسه قارچ یکی از مهم‌ترین مراحل راه‌اندازی سالن پرورش قارچ است؛ زیرا استحکام سازه، ابعاد طبقات و نحوه اجرای قفسه‌ها مستقیماً بر ظرفیت تولید، گردش هوا، سهولت برداشت و راندمان نهایی سالن تأثیر می‌گذارد. اگر قفسه‌ها مطابق استاندارد ساخته نشوند، مشکلاتی مانند تهویه نامناسب، تجمع دی‌اکسید کربن (CO₂)، دشواری دسترسی به بستر کشت و حتی آسیب به سازه در اثر وزن بالای کمپوست ایجاد خواهد شد. در ادامه مراحل ساخت قفسه سالن پرورش قارچ را به‌صورت گام‌به‌گام بررسی می‌کنیم.

1. طراحی نقشه اولیه قفسه سالن قارچ

پیش از خرید متریال یا شروع جوشکاری، باید نقشه قفسه‌بندی سالن را طراحی کنید. در این مرحله ابعاد سالن، ارتفاع سقف، محل راهروها، تعداد ردیف‌های قفسه و تعداد طبقات مشخص می‌شود.

در سالن‌های متداول با عرض 6 متر، معمولاً دو بلوک قفسه در طرفین و یک راهروی مرکزی در نظر گرفته می‌شود. عرض هر قفسه حدود 140 سانتی‌متر و عرض راهروی وسط بین 80 تا 100 سانتی‌متر است. همچنین باید فضای کافی برای تجهیزات تهویه، هواساز و رفت‌وآمد کارگران در نظر گرفته شود.

هرچه طراحی اولیه دقیق‌تر باشد، در مراحل اجرا با هدررفت متریال و هزینه‌های اضافی کمتری مواجه خواهید شد.

2. محاسبه تعداد طبقات قفسه

تعداد طبقات به ارتفاع سالن بستگی دارد. به‌طور معمول برای هر متر ارتفاع مفید سالن می‌توان حدود 1.5 طبقه در نظر گرفت.

برای مثال:

  • ارتفاع سالن 3 متر → 4 طبقه
  • ارتفاع سالن 4 متر → 6 طبقه
  • ارتفاع سالن 5 متر → 7 طبقه

فاصله استاندارد بین طبقات نیز معمولاً 65 تا 70 سانتی‌متر است. این فاصله امکان گردش مناسب هوا، انجام عملیات خاک‌دهی، رافلینگ، آبیاری و برداشت قارچ را فراهم می‌کند.

3. برش لوله‌ها و آماده‌سازی قطعات

پس از نهایی شدن نقشه، باید لوله‌ها یا پروفیل‌های موردنیاز را مطابق ابعاد طراحی‌شده برش دهید. برای این کار معمولاً از فرز آهنگری یا دستگاه برش پروفیل استفاده می‌شود.

در این مرحله بهتر است تمامی قطعات شامل:

  • پایه‌های عمودی
  • تیرهای طولی
  • تیرهای عرضی
  • مهاربندها
  • اتصالات تقویتی

بر اساس نقشه شماره‌گذاری شوند تا هنگام مونتاژ، سرعت اجرای کار افزایش یابد.

دقت در اندازه‌گیری و برش قطعات اهمیت زیادی دارد؛ زیرا کوچک‌ترین خطا می‌تواند باعث ناتراز شدن کل سازه شود.

4. ساخت فریم اصلی قفسه

در این مرحله اسکلت اصلی قفسه تشکیل می‌شود. ابتدا پایه‌های عمودی روی سطح صاف قرار گرفته و تیرهای افقی به آن‌ها متصل می‌شوند.

هدف از ساخت فریم اصلی، ایجاد یک سازه کاملاً تراز و مقاوم است که بتواند وزن بالای کمپوست، خاک پوششی و محصول نهایی را تحمل کند.

برای افزایش استحکام سازه بهتر است در فواصل مشخص از مهاربندهای ضربدری استفاده شود. این کار از تاب برداشتن یا لرزش قفسه در طول دوره بهره‌برداری جلوگیری می‌کند.

5. نصب پایه‌ها و مهاربندی سازه

پس از آماده شدن فریم اولیه، پایه‌ها در محل نهایی نصب می‌شوند. پایه‌ها باید کاملاً تراز باشند و روی کف سالن به‌درستی مهار شوند.

فاصله طبقه اول از زمین معمولاً بین 20 تا 25 سانتی‌متر در نظر گرفته می‌شود. این فاصله امکان شستشو و ضدعفونی کف سالن را فراهم کرده و از تجمع رطوبت در زیر بستر جلوگیری می‌کند.

در سالن‌های بزرگ، استفاده از مهاربندهای جانبی و عرضی نقش مهمی در افزایش طول عمر قفسه‌ها دارد.

6. جوشکاری طبقات و اتصالات

بعد از نصب پایه‌ها، نوبت به جوشکاری کامل سازه می‌رسد. تمامی اتصالات باید به‌گونه‌ای اجرا شوند که در برابر وزن کمپوست خیس، تجهیزات برداشت و فعالیت روزانه کارگران مقاومت کافی داشته باشند.

در این مرحله باید به موارد زیر توجه شود:

  • یکنواخت بودن جوش‌ها
  • عدم وجود ترک یا حفره در محل اتصال
  • تراز بودن تمامی طبقات
  • رعایت فاصله استاندارد بین طبقات

اجرای صحیح جوشکاری، مهم‌ترین عامل در افزایش ایمنی و دوام قفسه‌های سالن پرورش قارچ است.

7. رنگ‌آمیزی یا گالوانیزه کردن سازه

به دلیل رطوبت بسیار بالای سالن‌های پرورش قارچ، محافظت از فلز در برابر زنگ‌زدگی ضروری است.

اگر از آهن معمولی استفاده می‌کنید، بهتر است تمام قسمت‌ها با رنگ اپوکسی یا پوشش‌های ضدخوردگی پوشانده شوند. با این حال بهترین گزینه، استفاده از لوله‌های گالوانیزه گرم است که مقاومت بسیار بالایی در برابر رطوبت و مواد ضدعفونی‌کننده دارند.

قفسه‌های گالوانیزه علاوه بر طول عمر بیشتر، از نظر بهداشتی نیز عملکرد بهتری دارند و احتمال رشد عوامل بیماری‌زا مانند تریکودرما و سایر آلودگی‌ها را کاهش می‌دهند.

8. تست تحمل وزن قفسه

قبل از پر کردن سالن با کمپوست، باید استحکام سازه بررسی شود. برای این کار معمولاً وزنی معادل یا بیشتر از وزن واقعی کمپوست روی طبقات قرار می‌گیرد.

در این آزمایش باید موارد زیر کنترل شود:

  • خم شدن تیرها
  • تغییر شکل طبقات
  • شل شدن اتصالات
  • لرزش سازه

انجام این تست باعث می‌شود مشکلات احتمالی پیش از شروع تولید شناسایی و برطرف شوند.

9. نصب نهایی قفسه در سالن

در آخرین مرحله، قفسه‌ها در موقعیت نهایی خود قرار گرفته و فاصله راهروها، دیوارها و تجهیزات تهویه بررسی می‌شود.

عرض راهروها باید به‌گونه‌ای باشد که عملیات پر کردن سالن، برداشت قارچ و حمل‌ونقل کمپوست بدون مشکل انجام شود. همچنین لازم است جریان هوا در تمام طبقات به‌صورت یکنواخت برقرار باشد تا از تجمع دی‌اکسید کربن و کاهش کیفیت محصول جلوگیری شود.

با اجرای صحیح این مراحل، قفسه‌ای استاندارد، مقاوم و بهداشتی خواهید داشت که سال‌ها بدون نیاز به تعمیرات اساسی قابل استفاده بوده و حداکثر ظرفیت تولید را در سالن پرورش قارچ فراهم می‌کند.

نقشه ساخت قفسه قارچ برای سالن 100 متری (نمونه پلان اجرایی)

یکی از سوالات رایج افرادی که قصد راه‌اندازی سالن پرورش قارچ را دارند این است که برای یک سالن 100 متری، قفسه‌ها را چگونه طراحی کنند تا بیشترین سطح زیر کشت ایجاد شود و در عین حال تهویه، رفت‌وآمد و برداشت محصول با مشکل مواجه نشود. در یک سالن استاندارد با ابعاد تقریبی 6 متر عرض و 18 متر طول، می‌توان با اجرای صحیح قفسه‌بندی، سطح مفید کشت را چند برابر افزایش داد.

در این نمونه، سالن دارای 6 متر عرض و 18 متر طول است و ارتفاع مفید آن حدود 4 متر در نظر گرفته شده است. با این ارتفاع می‌توان 6 طبقه قفسه اجرا کرد که یکی از رایج‌ترین مدل‌های مورد استفاده در سالن‌های صنعتی و نیمه‌صنعتی پرورش قارچ دکمه‌ای محسوب می‌شود.

مشخصات پلان قفسه‌بندی سالن 100 متری

مشخصات مقدار
عرض سالن 6 متر
طول سالن 18 متر
ارتفاع سالن 4 متر
تعداد بلوک قفسه 2 بلوک
تعداد طبقات 6 طبقه
عرض هر قفسه 140 سانتی‌متر
عرض راهرو مرکزی 90 سانتی‌متر
فاصله قفسه تا دیوار 60 تا 70 سانتی‌متر
فاصله بین طبقات 65 تا 70 سانتی‌متر

در این طراحی، دو ردیف اصلی قفسه در دو طرف سالن قرار می‌گیرند و یک راهروی مرکزی با عرض 90 سانتی‌متر بین آن‌ها ایجاد می‌شود. همچنین در کنار دیوارها نیز فضای دسترسی برای نظافت، بازدید و گردش هوا در نظر گرفته می‌شود.

چیدمان قفسه‌ها در عرض سالن

اگر از بالا به سالن نگاه کنیم، چیدمان به شکل زیر خواهد بود:

دیوار سالن ← راهروی جانبی ← قفسه 140 سانتی‌متری ← راهروی مرکزی 90 سانتی‌متری ← قفسه 140 سانتی‌متری ← راهروی جانبی ← دیوار سالن

این ساختار باعث می‌شود هوا به‌صورت یکنواخت در تمام طبقات گردش کند و کارگران نیز به تمام نقاط بستر کشت دسترسی داشته باشند.

محاسبه سطح زیر کشت در این نقشه

هر بلوک قفسه دارای:

  • طول 18 متر
  • عرض 1.4 متر
  • 6 طبقه

است.

بنابراین سطح زیر کشت هر بلوک برابر است با:

18 × 1.4 × 6 = 151.2 متر مربع

از آنجا که سالن دارای دو بلوک قفسه است:

151.2 × 2 = 302.4 متر مربع

در نتیجه در یک سالن حدود 100 متر مربعی، بیش از 300 متر مربع سطح مفید کشت ایجاد می‌شود که تقریباً سه برابر مساحت واقعی سالن است.

مزایای این نقشه قفسه‌بندی سالن قارچ

این مدل از رایج‌ترین نقشه‌های قفسه‌بندی در سالن‌های پرورش قارچ محسوب می‌شود زیرا تعادل مناسبی میان ظرفیت تولید و مدیریت سالن ایجاد می‌کند. از مهم‌ترین مزایای آن می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

  • استفاده حداکثری از فضای سالن
  • امکان برداشت آسان محصول از تمامی طبقات
  • گردش مناسب هوا در اطراف بستر کشت
  • کاهش تجمع دی‌اکسید کربن روی کمپوست
  • دسترسی راحت برای عملیات خاک‌دهی و رافلینگ
  • امکان استفاده از تجهیزات مکانیزه پر کردن سالن
  • سهولت شستشو و ضدعفونی سالن بین دوره‌های کشت

در چه شرایطی باید این نقشه تغییر کند؟

اگر عرض سالن کمتر از 6 متر باشد، معمولاً عرض قفسه‌ها کاهش پیدا می‌کند و ممکن است به جای قفسه‌های 140 سانتی‌متری از قفسه‌های 80 تا 120 سانتی‌متری استفاده شود. همچنین در سالن‌هایی با ارتفاع کمتر از 4 متر، تعداد طبقات به 4 یا 5 طبقه کاهش می‌یابد تا تهویه و دسترسی به بستر دچار مشکل نشود.

به همین دلیل قبل از ساخت قفسه قارچ، بهتر است ابعاد سالن، نوع سیستم تهویه، ظرفیت تولید مورد انتظار و روش برداشت محصول به‌صورت دقیق بررسی شود تا بهترین پلان قفسه‌بندی برای سالن انتخاب گردد.

محاسبه آهن موردنیاز برای ساخت قفسه قارچ

این اعداد یک برآورد تقریبی برای سالن 100 متری با ابعاد 6×18 متر هستند و بسته به نوع طراحی سازه، فاصله پایه‌ها و تعداد مهاربندها می‌توانند تغییر کنند.

یکی از مهم‌ترین مراحل قبل از ساخت قفسه سالن پرورش قارچ، برآورد دقیق میزان آهن یا لوله گالوانیزه موردنیاز است. محاسبه صحیح متریال باعث می‌شود هزینه پروژه به‌درستی برآورد شود، از خرید اضافی جلوگیری گردد و اجرای قفسه‌بندی بدون توقف انجام شود. مقدار آهن مصرفی به ابعاد سالن، تعداد طبقات، عرض قفسه‌ها، فاصله پایه‌ها و نوع طراحی سازه بستگی دارد.

به‌طور کلی در یک سالن استاندارد 100 متری با ابعاد تقریبی 6×18 متر و قفسه‌بندی 6 طبقه، معمولاً بین 750 تا 900 متر لوله گالوانیزه 1.5 اینچ یا معادل آن پروفیل فلزی مصرف می‌شود. این مقدار بسته به تعداد مهاربندها و نوع اجرای سازه ممکن است کمی کمتر یا بیشتر شود.

فرمول محاسبه متراژ لوله برای قفسه قارچ

برای برآورد اولیه می‌توان از فرمول زیر استفاده کرد:

متراژ کل لوله = لوله‌های طولی + لوله‌های عرضی + پایه‌های عمودی + مهاربندها + 10 درصد پرت اجرا

این فرمول به شما کمک می‌کند قبل از تهیه نقشه اجرایی، تخمین نسبتاً دقیقی از میزان متریال موردنیاز داشته باشید.

محاسبه لوله‌های طولی

در هر طبقه دو تیر طولی در دو طرف قفسه قرار می‌گیرد.

برای یک بلوک قفسه با طول 18 متر و 6 طبقه:

18 × 2 × 6 = 216 متر

از آنجا که در سالن استاندارد معمولاً دو بلوک قفسه اجرا می‌شود:

216 × 2 = 432 متر

بنابراین فقط برای تیرهای طولی حدود 432 متر لوله نیاز خواهد بود.

محاسبه لوله‌های عرضی

برای حفظ استحکام سازه، پایه‌ها معمولاً هر 2 متر یک بار نصب می‌شوند.

در یک ردیف 18 متری تقریباً به 10 دهانه نیاز داریم.

اگر عرض قفسه 140 سانتی‌متر باشد:

1.4 × 10 × 6 = 84 متر

برای دو بلوک:

84 × 2 = 168 متر

در نتیجه حدود 168 متر لوله برای اتصالات عرضی موردنیاز است.

محاسبه پایه‌های عمودی

ارتفاع مفید یک قفسه 6 طبقه معمولاً حدود 4 متر است.

اگر در هر بلوک 20 پایه اجرا شود:

20 × 4 = 80 متر

برای دو بلوک:

80 × 2 = 160 متر

بنابراین حدود 160 متر لوله صرف پایه‌های عمودی می‌شود.

محاسبه مهاربندها و اتصالات تقویتی

برای جلوگیری از لرزش و افزایش استحکام سازه، از مهاربندهای مورب و اتصالات تقویتی استفاده می‌شود. این بخش معمولاً بین 10 تا 15 درصد کل متراژ سازه را شامل می‌شود.

برای سالن 100 متری معمولاً:

70 تا 100 متر

لوله یا پروفیل به مهاربندها اختصاص پیدا می‌کند.

جمع‌بندی متراژ لوله موردنیاز

بخش سازه متراژ تقریبی
تیرهای طولی 432 متر
تیرهای عرضی 168 متر
پایه‌های عمودی 160 متر
مهاربندها 70 تا 100 متر
پرت و ضایعات اجرا 30 تا 50 متر
مجموع کل 750 تا 900 متر

چه نوع لوله‌ای برای ساخت قفسه قارچ مناسب‌تر است؟

اگرچه برخی تولیدکنندگان از پروفیل آهنی یا داربست فلزی استفاده می‌کنند، اما بهترین گزینه برای سالن‌های مدرن، لوله گالوانیزه گرم 1.5 اینچ است. این لوله‌ها در برابر رطوبت 80 تا 95 درصدی سالن مقاومت بالایی دارند، دچار زنگ‌زدگی نمی‌شوند و هزینه تعمیر و نگهداری را به حداقل می‌رسانند.

همچنین در زمان محاسبه متریال بهتر است حدود 10 درصد بیشتر از مقدار برآوردشده خریداری شود تا در صورت بروز خطاهای اجرایی، نیاز به خرید مجدد و توقف پروژه وجود نداشته باشد. این موضوع به‌خصوص در پروژه‌های بزرگ قفسه‌بندی سالن پرورش قارچ اهمیت زیادی دارد.

ابعاد استاندارد قفسه بندی سالن پرورش قارچ

طول و تعداد طبقات قفسه با توجه به ابعاد سالن، متغیر است. اما برای عرض قفسه‌ها و ارتفاع آنها استانداردهایی تعریف شده که در ادامه به بیان آنها می‌پردازیم.

عرض قفسه‌ کشت قارچ (پهنای طبقات)

عرض قفسه باید به اندازه‌ای باشد که بتوان از دو طرف به وسط بسترکشت قارچ دسترسی داشت. بنابراین معمولا عرض قفسه‌ها، بین 120 الی 160 سانتیمتر است. ولی بهترین عرض یا پهنای استاندارد ساخت قفسه قارچ 1.4 متر (140 سانتیمتر) است. زیرا اکثر دستگاه‌های مکانیزه که برای عملیاتی نظیر پرکردن سالن، خاکدهی و رافلینگ کاربرد دارند، مطابق با این ابعاد ساخته می‌شوند.

نکات تکمیلی:

  • در صورت کوچک بودن سالن می‌توان دو بلوک را از عرض (40 سانتیمتر) کنار هم قرار داد. پس عرض قفسه‌ها را در سالن‌های کوچک، 80 سانتیمتر در نظر بگیرید.
  • عرض قفسه نباید از 160 سانتیمتر بیشتر باشد، زیرا دست کارگر برای برداشت قارچ به مرکز بستر نمی‌رسد.
  • چنانچه طبقات پرورش قارچ در کنار دیوار باشد عرض آن، عرض آن باید حداکثر 70 تا 80 سانتیمتر باشد تا کارگر بتواند به تمام سطح دسترسی داشته باشد.
  • برای ساخت قفسه قارچ، طول هر قسمت ردیف قفسه‌ (فاصله هر پایه) نیز معمولا 2 متر است.

ارتفاع و فاصله طبقات

  • فاصله طبقه اول از کف زمین 20 الی 25 سانتیمتر: برای نظافت آسان کف سالن و گردش هوای
  • فاصله بین طبقات 60 تا 70 سانتیمتر: کمتر از این مقدار باعث عدم تهویه مناسب، دشواری در چیدمان بلوک‌ها و عدم دسترسی راحت به سطح بستر برای انجام عملیات مختلف نظیر تخته کوبی کمپوست، رافلینگ، ککینگ و سایر موارد خواهد شد.
  • فاصله آخرین طبقه تا سقف حداقل 80 تا 100 سانتیمتر: برای بهبود جریان هوا و عدم تداخل با تجهیزاتی که روی سقف نصب هستند.

تعداد طبقات مجاز

تعداد طبقات قفسه پرورش قارچ بر اساس ارتفاع سقف تعیین می‌شود. برای محاسبه تعداد طبقات از فرمول 1.5 طبقه به ازای هر متر ارتفاع، استفاده می‌نمایند.
برای مثال در یک سالن با ارتفاع 4 متر، قفسه باید حداکثر 6 طبقه باشد.

راهرو بین قفسه های سالن کشت قارچ

به منظور دسترسی راحت به تمام طبقات برای برداشت محصول و حمل‌ونقل کمپوست، طراحی راهروها بسیار مهم است.

تعداد راهروها در سالن‌های استاندارد ایران (عرض 6 متر)، معمولاً 2 ردیف قفسه و 3 راهرو (دو راهرو کناری و یک راهرو وسط) در نظر گرفته می‌شود.

عرض راهروها معمولا بین 75 تا 100 سانتیمتر است تا چرخ‌دستی‌های حمل قارچ و کارگران به‌راحتی عبور کنند. راهروهای دسترسی فرعی (کنار دیوار) باید حداقل 70 سانتیمتر باشند.

جمع‌بندی

در ساخت قفسه قارچ، انتخاب متریال مناسب، رعایت ابعاد استاندارد، طراحی صحیح نقشه و اجرای اصولی سازه اهمیت زیادی دارد. استفاده از لوله گالوانیزه گرم، فاصله استاندارد طبقات و طراحی مناسب راهروها می‌تواند علاوه بر افزایش عمر سازه، راندمان تولید را نیز بهبود دهد. اگر قصد راه‌اندازی سالن پرورش قارچ را دارید، توصیه می‌شود قبل از شروع پروژه، ابعاد سالن و ظرفیت تولید موردنظر خود را به‌دقت بررسی کنید تا بهترین مدل قفسه‌بندی را انتخاب نمایید.

سوالات متداول درباره قفسه بندی سالن قارچ:

  1. هزینه قفسه بندی سالن قارچ چقدر است؟
    هزینه قفسه بندی به قیمت روز آهن یا آلومینیوم و سایر انوع متریال بستگی دارد. اما بطور کلی، حدود 30 تا 40% درصد از هزینه راه‌اندازی سالن، مربوط به قفسه بندی است. استفاده از لوله گالوانیزه اگرچه گران‌تر است، اما هزینه‌های تعمیر و نگهداری را به صفر می‌رساند.
  2. بهترین فاصله بین طبقات قفسه قارچ چقدر است؟
    فاصله استاندارد بین طبقات 65 تا 70 سانتیمتر است. فاصله کمتر باعث تجمع دی‌اکسید کربن روی بستر و خفگی قارچ‌ها می‌شود و بیشتر از آن نیز، فضای مفید سالن را هدر می‌دهد.
  3. آیا می‌توانیم خودمان قفسه بندی را انجام دهیم یا نیاز به نصاب است؟
    اگر مهارت جوشکاری دارید و اصول فواصل را رعایت کنید، امکان‌پذیر است. اما پیشنهاد می‌شود برای تراز دقیق (که در آبیاری بسیار مهم است) و استحکام سازه در برابر وزن سنگین کمپوست خیس، از تیم‌های متخصص کمک بگیرید.
  4. هر متر مربع قفسه چقدر قارچ می‌دهد؟
    بطور متوسط در هر متر مربع از سطح قفسه بندی، می‌توان حدود 80 تا 90 کیلوگرم کمپوست قرار داد که با راندمان خوب، حدود 20 تا 25 کیلوگرم قارچ درجه یک در هر دوره (دو ماهه) برداشت می‌شود.
  5. چگونه قفسه قارچ بسازیم؟
    برای ساخت قفسه قارچ ابتدا باید ابعاد سالن و تعداد طبقات مشخص شود. سپس با استفاده از لوله گالوانیزه، فریم اصلی ساخته شده و پس از نصب پایه‌ها، طبقات و مهاربندها اجرا می‌شوند.
  6. برای ساخت قفسه قارچ از چه لوله‌ای استفاده کنیم؟
    بهترین گزینه لوله گالوانیزه گرم است زیرا در برابر رطوبت بالای سالن قارچ مقاومت زیادی دارد و دچار زنگ‌زدگی نمی‌شود.
  7. هزینه ساخت قفسه قارچ برای سالن 100 متری چقدر است؟
    هزینه ساخت قفسه به قیمت روز آهن، تعداد طبقات و نوع متریال بستگی دارد؛ اما معمولاً بین 30 تا 40 درصد هزینه راه‌اندازی سالن را شامل می‌شود.
  8. قفسه قارچ چند طبقه باشد بهتر است؟
    تعداد طبقات به ارتفاع سالن بستگی دارد اما در بیشتر سالن‌های استاندارد با ارتفاع 4 متر، اجرای 6 طبقه توصیه می‌شود.

 

جهت مطالعه مقالات بیشتر در این زمینه به بخش آموزش پرورش قارچ سایت هاگ رجوع کنید.

5/5 - (2 امتیاز)

دیدگاهتان را بنویسید

3 + 3 =

2 × 4 =

×

جستجوی هوشمند