کود دامی در کمپوست قارچ دکمهای بخش مهمی از نیتروژن موردنیاز میکروبها را تأمین میکند؛ همین میکروبها کاه را به بستر مناسب قارچ تبدیل می‌کنند. کاه گندم به‌تنهایی نیتروژن کمی دارد؛ از همین رو نوع و مقدار کود مرغی، اسبی یا گاوی مستقیماً روی کیفیت کمپوست قارچ و مقدار برداشت اثر میگذارد.
پاسخ کوتاه: هیچ کودی برای همه فرمول‌ها بهترین نیست. از این سه، کود مرغی متمرکزترین منبع نیتروژن است و بهتر است بستر کاهی داشته باشد، نه خاک‌اره؛ کود اسبی هم نیتروژن می‌دهد و هم به ساختار مخلوط کمک میکند؛ کود گاوی را فقط با محاسبه دوباره فرمول میتوان به کار برد. مقدار هر محموله را ماده خشک و نیتروژن آن تعیین میکند؛ هدف رایج مخلوط اولیه حدود ۱٫۵ تا ۱٫۷ درصد نیتروژن (بر پایه ماده خشک) و نسبت کربن به نیتروژن (C/N) حدود ۳۰ به ۱ است.
نقش کود دامی در کمپوست قارچ دکمهای چیست؟
نقش اصلی کود دامی در کمپوست قارچ دکمهای، رساندن نیتروژن به میکروب‌هایی است که کاه را تجزیه می‌کنند. بخش بزرگی از این نیتروژن پیش از آنکه به خود قارچ دکمهای (Agaricus bisporus) برسد، صرف فعالیت باکتری‌ها و قارچ‌های میکروسکوپی کمپوست میشود. این میکروبها ترکیبات کاه را می‌شکنند و تغییر میدهند. حاصل کارشان بستری است که میسلیوم، یعنی رشته‌های رویشی قارچ، بعد از اسپان‌زنی (افزودن بذر قارچ به کمپوست) راحت‌تر در آن رشد میکند.
کاه و کلش گندم ساختار مخلوط و بخش بزرگی از کربن آن را فراهم می‌کنند، اما نیتروژن کمی دارند. مرور علمی Noble و همکاران (۲۰۲۴) نیتروژن کاه گندم را بین ۰٫۳ تا ۱٫۰۹ درصد گزارش کرده است. به گفته نویسندگان این مرور، کود مرغی و کود اسبی اصلی‌ترین منابع جبران این کمبودند. سهم مواد کربنی، منابع نیتروژن، گچ و آب در راهنمای هاگ درباره مواد تشکیل‌دهنده کمپوست قارچ دکمهای آمده است.
در فرمولهای کاه‌پایه، مقدار بهینه کود مرغی به آنالیز کربن و نیتروژن مواد بستگی دارد. در کمپوست‌هایی که منبع کربن اصلی‌شان کود اسبی است، کود مرغی اضافه به‌راحتی نیتروژن را از حد لازم بالاتر می‌برد و برداشت را کم میکند. آمونیاکی که در فاز اول آزاد میشود هم به نرم شدن شیمیایی کاه کمک میکند؛ یعنی بخش بزرگی از نیتروژن کود صرف خود کمپوستسازی میشود، نه تغذیه قارچ.
کود مرغی، اسبی یا گاوی؛ کدام‌یک برای کمپوست مناسب‌تر است؟
اصطلاح «کود دامی» شاید این تصور را پیش بیاورد که کود مرغی، اسبی و گاوی سه شکل از یک ماده‌اند. اما این سه کود در درصد نیتروژن، رطوبت، بستر همراه، بافت و سرعت تجزیه با هم فرق دارند؛ هر کدام در فرمول کمپوست رفتار خودش را دارد. جدول زیر این تفاوت‌ها را خلاصه میکند و جزئیات هر کود در ادامه آمده است.
| نوع منبع دامی | نقش غالب در فرمول | نیتروژن (درصد ماده خشک) | نکته مهم |
|---|---|---|---|
| کود مرغی | تأمین متمرکز نیتروژن؛ از رایج‌ترین منابع | ۴ تا ۴٫۵ در فرمولهای نمونه Penn State؛ از کمتر از ۲٫۱ تا بیش از ۳٫۶ در داده‌های ایرلند | رطوبت و نیتروژن هر محموله فرق میکند؛ جنس بستر مرغداری هم مهم است |
| کود اسبی | کربن، ساختار و نیتروژن؛ سابقه طولانی در فرمولهای سنتی | حدود ۱٫۲ در فرمولهای نمونه Penn State | ترکیب به نوع و سهم بستر اصطبل وابسته است |
| کود گاوی | جایگزین بخشی از کود مرغی، با نیتروژن برابر | متغیر؛ برای هر محموله اندازه‌گیری شود | رطوبت، بافت و سرعت تجزیه‌اش با کود مرغی فرق دارد |
کود مرغی؛ منبع متمرکز نیتروژن
کود مرغی از رایج‌ترین منابع نیتروژن کمپوست است، به‌ویژه در فرمول‌هایی که ماده ساختاری اصلی‌شان را کاه گندم تشکیل می‌دهد. نیتروژن نسبتاً بالای این کود کمبود کاه را جبران میکند و میکروبها را در مراحل اول کمپوستسازی فعال‌تر میکند. در فرمولهای نمونه راهنمای ترویجی Penn State (دانشگاه ایالتی پنسیلوانیا)، نیتروژن کود مرغی ۴ تا ۴٫۵ درصد ماده خشک در نظر گرفته شده است.
ترکیب کود مرغی همیشه یکسان نیست؛ نوع پرنده، خوراک، جنس بستر مرغداری، رطوبت و شرایط نگهداری همه روی کیفیت آن اثر می‌گذارند. مرور Noble و همکاران داده‌هایی از ایرلند (۱۹۸۴) را هم نقل کرده است. در آن داده‌ها نیتروژن کود مرغ گوشتی از کمتر از ۲٫۱ تا بیش از ۳٫۶ درصد ماده خشک متغیر بود. این تفاوت حتی در محموله‌هایی دیده شد که از منابع به‌ظاهر مشابه می‌آمدند. تغییر روش پرورش مرغ گوشتی هم نیتروژن کودهای موجود را پایین‌تر آورده است.
جنس بستر مرغداری هم در انتخاب کود مهم است. کود مرغی با بستری که زود تجزیه میشود، مثل کاه، برای کمپوست مناسب‌تر از کود همراه خاک‌اره یا تراشه چوب است. خاک‌اره و تراشه چوب رشد کپک سبز را در کمپوست تشویق می‌کنند.
برای تعیین مقدار کود مرغی، وزن تر معیار کافی نیست. فرض کنید دو محموله هر کدام ۱٬۰۰۰ کیلوگرم وزن دارند و نیتروژن هر دو ۴ درصد ماده خشک است. ماده خشک یکی ۸۰ درصد و دیگری حدود ۶۳ درصد است؛ همان دو عددی که در فرمولهای نمونه Penn State برای کود مرغی آمده است. محموله اول حدود ۳۲ کیلوگرم نیتروژن وارد مخلوط میکند و محموله دوم حدود ۲۵ کیلوگرم. با وزن تر برابر، محموله دوم حدود ۷ کیلوگرم نیتروژن کمتر دارد. برای مقایسه اولیه، جدول آنالیز مواد اولیه کمپوست قارچ دکمهای هم کمک میکند.
برای شروع محاسبه، در راهنمای فاز اول تولید کمپوست قارچ حدود ۷۰۰ تا ۷۵۰ کیلوگرم کود مرغی برای هر تن کاه خشک آمده است. این عدد فقط وقتی درست درمی‌آید که ماده خشک و نیتروژن کود به فرض آن فرمول نزدیک باشد. مثال محاسبه کل مخلوط در بخش مراحل پیش از مصرف آمده است.
کود اسبی؛ نیتروژن همراه با ماده ساختاری
در بسیاری از منابع، کود اسبی (horse manure) یا بستر اصطبل (stable bedding) به مخلوط فضولات، ادرار و بستر کاهی اسب گفته میشود. هنگام ارزیابی کود اسبی باید بدانید چه سهمی از محموله فضولات است و چه سهمی ماده بستر؛ سهم این دو، اثر کود را روی نسبت کربن به نیتروژن، تخلخل و ماده خشک فرمول تغییر می‌دهد. در فرمولهای نمونه Penn State، نیتروژن کود اسبی حدود ۱٫۲ درصد است؛ کمتر از یک‌سوم نیتروژن کود مرغی در همان فرمول‌ها.
پژوهش Thai و همکاران (۲۰۲۲) نشان می‌دهد مواد اولیه کمپوست قارچ دکمهای در همه جای دنیا یکی نیست. در اروپا و آمریکا بستر اصطبل منبع اصلی کربن و نیتروژن است، ولی در استرالیا تقریباً از آن استفاده نمی‌شود. در چین هم اغلب کاه برنج جای کاه گندم را می‌گیرد. پنج واحد کمپوست‌سازی‌ای که این پژوهش بررسی کرد هم در مقیاس و جزئیات کار با هم فرق داشتند.
در ایران، پژوهشی در دانشگاه گیلان (۱۳۹۵) کلش گندم و کلش برنج را با سه مکمل کود مرغی، کود اسبی و تفاله زیتون مقایسه کرد. بستر کلش برنج و کود مرغی با ۶۷٫۱۸ درصد بیشترین بازده زیستی را داشت؛ بازده زیستی یعنی وزن قارچ تازه نسبت به وزن خشک بستر. پژوهشگران همین ترکیب را برای استان‌های شمالی، به‌ویژه گیلان، توصیه کردند. در همین آزمایش، کمپوستسازی ۱۶ روزه به‌طور میانگین بازده بیشتری از ۲۲ روزه داد.
کود گاوی؛ فقط با محاسبه دوباره فرمول
کود گاوی را نباید یکسره از فهرست مواد اولیه کنار گذاشت. درصد نیتروژن، رطوبت، بافت و سرعت تجزیه آن با کود مرغی یکی نیست. اگر کود گاوی وارد فرمول شود، مقدار بقیه مواد اولیه هم باید بر اساس ترکیب تازه دوباره حساب شود.
چند آزمایش قدیمی که در مرور Noble و همکاران آمده، همین جایگزینی را بررسی کرده‌اند. در آزمایش Ross (۱۹۶۹)، کمپوستی که با کود گاوی کاه‌دار ساخته شد برداشتی هم‌تراز کمپوست کود اسبی داد. در آزمایش Dawson (۱۹۷۸)، حدود ۷۰ درصد کود مرغی کنار گذاشته شد و به‌جایش کود گاوی با همان مقدار نیتروژن به کار رفت؛ برداشت دست‌کم به اندازه کمپوست کاه و کود مرغی بود. در آزمایش Grabbe (۱۹۷۴) هم در فاز اول کمپوست بر پایه کود اسبی، بهجای آب از دوغاب کود گاوی استفاده شد و برداشت تغییری نکرد.
این آزمایش‌ها نشان میدهند جایگزینی بر پایه نیتروژن برابر ممکن است، ولی همه به دهه‌های ۱۹۶۰ و ۱۹۷۰ برمی‌گردند. در چند آزمایش دیگر هم مصرف زیاد منابع نیتروژن آلی برداشت را کمتر از مصرف متوسط کرده است.
هشدار: ۱٬۰۰۰ کیلوگرم کود مرغی را بدون محاسبه با ۱٬۰۰۰ کیلوگرم کود گاوی عوض نکنید.
کود دامی چه اثری بر نسبت کربن به نیتروژن و آمونیاک کمپوست دارد؟
هرچه سهم کود دامی در کمپوست قارچ دکمهای بیشتر باشد، نیتروژن مخلوط هم بالاتر می‌رود. میکروب‌های کمپوست برای فعالیت به نیتروژن نیاز دارند، اما نیتروژن زیاد آمونیاک بیشتری تولید و آزاد میکند. پس مقدار کود باید با کربن مخلوط و شرایط کمپوستسازی هماهنگ باشد.
طبق راهنمای Penn State، نیتروژن مخلوط اولیه کمپوست معمولاً روی حدود ۱٫۵ تا ۱٫۷ درصد ماده خشک تنظیم میشود. این عدد در طول کمپوستسازی بالا می‌رود و هنگام اسپان‌زنی به حدود ۲٫۱ تا ۲٫۳ درصد می‌رسد. این اعداد راهنمای تنظیم فرمول‌اند، نه هدف قطعی.
مرور Noble و همکاران برای مخلوط اولیه، نسبت کربن به نیتروژن حدود ۳۰ به ۱ (معادل حدود ۱٫۵ درصد نیتروژن) را نقطه مرجع می‌گیرد. در این سطح، نیتروژنی که به شکل آمونیاک می‌رود تقریباً با کربنی که به شکل دی‌اکسید کربن خارج میشود هم‌تراز است. برای همین درصد نیتروژن کمپوست فقط کمی بالا می‌رود. بالای حدود ۲ درصد، اتلاف نیتروژن از خروج کربن بیشتر میشود و درصد نیتروژن کمپوست در طول کار پایین میآید؛ یعنی کود اضافه بیشتر به آمونیاک تبدیل میشود تا نیتروژن کمپوست.
نویسندگان یادآوری می‌کنند که نسبت کل کربن به نیتروژن تقریبی است، چون میکروبها به همه کربن و نیتروژن مواد اولیه به یک اندازه دسترسی ندارند. روش محاسبه این نسبت در مقاله نسبت کربن به نیتروژن در کمپوست قارچ آمده است.
این مرور داده‌های ده واحد کمپوستسازی استرالیایی را هم آورده است. در این واحدها حدود ۳۰ درصد نیتروژن افزوده‌شده در فاز اول و ۱۰ درصد دیگر در فاز دوم از دست می‌رفت. در پایان فقط حدود ۱۵ درصد کل نیتروژن افزوده‌شده به قارچ برداشت‌شده می‌رسید. عدد فاز اول تخمینی است، چون آمونیاک خروجی اندازه‌گیری نشده بود.
کود دامی در فرایند کمپوستسازی چگونه عمل میکند؟
نقش کود دامی در کمپوست قارچ دکمهای وقتی روشن‌تر میشود که سرنوشت نیتروژن آن را مرحله‌به‌مرحله دنبال کنید. در جدول زیر، دما و مدت هر مرحله از پژوهش Thai و همکاران و سهم اتلاف نیتروژن از مرور Noble و همکاران آمده است.
| مرحله | دما و مدت | سرنوشت نیتروژن کود |
|---|---|---|
| فاز اول | گرم شدن توده تا حدود ۷۰ تا ۸۰ درجه سانتی‌گراد؛ معمولاً ۱۴ تا ۲۱ روز (در مقایسه پنج واحد ۹ تا ۲۱ روز) با دو تا سه بار زیرورو | تجزیه پروتئین‌ها و تبدیل بخشی از نیتروژن به آمونیاک؛ اتلاف حدود ۳۰ درصد نیتروژن افزوده‌شده |
| فاز دوم | پاستوریزاسیون ۶ تا ۱۰ ساعت در حدود ۶۰ درجه، سپس کاندیشنینگ، یعنی خنک شدن تدریجی تا ۴۵ درجه طی ۴ تا ۵ روز | جذب دوباره آمونیاک آزاد در زیست‌توده میکروبی؛ اتلاف حدود ۱۰ درصد دیگر از نیتروژن |
در کاندیشنینگ، قارچ گرمادوست Mycothermus thermophilus به جذب دوباره آمونیاک در کمپوست کمک میکند. در پژوهش Thai و همکاران، این قارچ از میانه فاز دوم تا میانه رشد میسلیوم بیش از ۸۰ درصد جمعیت قارچی کمپوست را تشکیل می‌داد. پاستوریزاسیون با استریل کردن فرق دارد و همه میکروب‌های کمپوست را از بین نمی‌برد.
هدف فاز دوم، آماده کردن کمپوست برای افزودن اسپان قارچ است. میزان آمونیاک باقی‌مانده هم از عوامل تأثیرگذار در رشد میسلیوم قارچ است. آمونیاک برای میسلیوم قارچ دکمهای سمی است؛ طبق مرور Noble و همکاران، کمپوستی که هنگام اسپان‌زنی بیش از حدود ۰٫۱۵ درصد ماده خشک نیتروژن آمونیومی داشته باشد، معمولاً برداشت کمتری دارد.
بعد از اسپان‌زنی، نوبت رشد میسلیوم در کمپوست، خاک‌دهی و برداشت است. ترتیب کامل این کارها در راهنمای مراحل کاشت قارچ دکمهای آمده است.
بهترین کود برای کمپوست قارچ دکمهای را چگونه انتخاب کنیم؟
برای انتخاب کود، اول ببینید هر محموله چقدر ماده خشک، نیتروژن و آب وارد مخلوط میکند؛ مقداری که فقط بر اساس اسم کود یا وزن تر تعیین شود قابل اعتماد نیست. بعد از ترکیب محموله، این سه مورد را هم بسنجید:
- بستر همراه: کاه بر خاک‌اره و تراشه چوب برتری دارد و بستر روی تخلخل و بافت مخلوط هم اثر میگذارد
- اثر بر کل مخلوط: نسبت کربن به نیتروژن و هماهنگی با کاه، گچ و سایر منابع نیتروژن
- یکنواختی، پاکی و انبارداری: شباهت به محموله‌های قبلی، نبود آلودگی فیزیکی و شیمیایی، تأمین پیوسته یا نگهداری آسان، و رعایت بهداشت کمپوستسازی در محل نگهداری کود
در عمل، مشخصات هر محموله را با محموله قبلی مقایسه کنید؛ اگر رطوبت یا نیتروژن عوض شده باشد، احتمالاً مقدار مصرف هم باید اصلاح شود. آنالیز شیمیایی کمپوست و مواد اولیه آن برای این تصمیم از یک دستور وزنی ثابت مطمئن‌تر است؛ لازم نیست فرمول را هر بار از صفر طراحی کنید.
پیش از مصرف هر محموله چه مراحلی را طی کنیم؟
با این پنج مرحله، هر محموله با عدد واقعی وارد فرمول میشود، نه با حدس:
- وزن تر محموله را ثبت کنید. اگر کود را با حجم (مثلاً با جام لودر) اضافه می‌کنید، گاهی همان حجم را وزن کنید تا مقدار واقعی با فرمول بخواند.
- رطوبت و ماده خشک را اندازه بگیرید. از چند نقطه محموله چند مشت کوچک بردارید و خوب مخلوط کنید. بعد نمونه را پیش و پس از خشک کردن در آون ۱۰۵ درجه سانتی‌گراد به مدت ۲۴ تا ۴۸ ساعت وزن کنید. درصد ماده خشک برابر وزن خشک ÷ وزن تر × ۱۰۰ است.
- درصد نیتروژن را بر پایه ماده خشک اندازه بگیرید و نیتروژن کل محموله را با این فرمول حساب کنید: وزن تر × درصد ماده خشک × درصد نیتروژن.
- اثر محموله را بر نیتروژن و نسبت کربن به نیتروژن کل مخلوط بسنجید، نه فقط خود کود؛ بعد نتیجه را با بازه هدف مخلوط اولیه مقایسه کنید.
- اگر نوع یا کیفیت کود تغییر کرده، مقدار مصرف را از فرمول قبلی کپی نکنید و دوباره حساب کنید.
مثال محاسبه نیتروژن مخلوط کاه و کود مرغی
فرض کنید ۱٬۰۰۰ کیلوگرم کاه گندم، ۷۵۰ کیلوگرم کود مرغی و ۱۲۰ کیلوگرم گچ دارید. عددهای این مثال فرضی‌اند و فقط روش را نشان میدهند. رطوبت ۱۵ درصدی کاه و مقدار گچ از نمونه فرمول راهنمای مواد تشکیل‌دهنده هاگ آمده است. نیتروژن ۰٫۵ درصد کاه و ماده خشک و نیتروژن کود هم در بازه‌هایی است که بالاتر آمد.
| ماده | وزن تر و وزن خشک | نیتروژن (درصد ماده خشک) | نیتروژن (کیلوگرم) |
|---|---|---|---|
| کاه گندم | ۱٬۰۰۰ کیلوگرم؛ ماده خشک ۸۵ درصد = ۸۵۰ کیلوگرم | ۰٫۵ | ۴٫۲۵ |
| کود مرغی | ۷۵۰ کیلوگرم؛ ماده خشک ۷۰ درصد = ۵۲۵ کیلوگرم | ۳ | ۱۵٫۷۵ |
| گچ | ۱۲۰ کیلوگرم؛ وزن خشک برابر وزن تر | ۰ | ۰ |
| جمع مخلوط | ۱٬۴۹۵ کیلوگرم ماده خشک | ۱٫۳۴ | ۲۰ |
نیتروژن این مخلوط ۲۰ ÷ ۱٬۴۹۵، یعنی حدود ۱٫۳۴ درصد است؛ کمتر از بازه ۱٫۵ تا ۱٫۷ درصد. اگر نیتروژن همان ۷۵۰ کیلوگرم کود ۴ درصد بود، کود ۲۱ کیلوگرم نیتروژن می‌داد و نیتروژن مخلوط به حدود ۱٫۶۹ درصد می‌رسید. برای رساندن مخلوط اول به ۱٫۵ درصد، حدود ۲۳۰ کیلوگرم کود دیگر از همان محموله لازم است. پس وزن یکسان کود، بسته به آنالیز محموله، مخلوط را زیر بازه یا داخل آن می‌برد.
جمع‌بندی
در انتخاب کود دامی در کمپوست قارچ دکمهای، کود مرغی متمرکزترین منبع نیتروژن است و کود اسبی به ساختار مخلوط هم کمک میکند. کود گاوی هم می‌تواند جای بخشی از کود مرغی را بگیرد، به شرطی که مقدارش بر پایه نیتروژن برابر حساب شود، نه وزن برابر.
برای تصمیم‌گیری، اول رطوبت و ماده خشک هر محموله را مشخص کنید و بعد نیتروژن و نسبت کربن به نیتروژن کل مخلوط را بسنجید. اسم کود می‌گوید با چه منبعی سروکار دارید؛ آنالیز می‌گوید چقدر از آن باید وارد فرمول شود.
سؤالات متداول
-
کود مرغ گوشتی برای کمپوست بهتر است یا کود مرغ تخمگذار؟
در کمپوست قارچ معمولاً کود مرغ گوشتی را ترجیح میدهند، چون رطوبت کمتری دارد و جابهجایی و انبار کردنش آسانتر است. با رطوبت کمتر، همان وزن تر ماده خشک بیشتری وارد مخلوط میکند. کود مرغ تخمگذار هم در بعضی کشورها مصرف میشود، بیشتر پس از تبدیل به دوغاب.
-
آیا بدون کود اسبی هم میتوان کمپوست قارچ دکمهای ساخت؟
بله. کمپوست بدون کود اسبی را کمپوست مصنوعی (سنتتیک) میگویند که پایه آن کاه، علوفه یا چوب بلال است. در استرالیا و نیوزیلند تقریباً همه کمپوست قارچ از کاه گندم، کود مرغی و گچ ساخته میشود. طبق راهنمای Penn State، نیتروژن اولیه فرمول مصنوعی ممکن است کمی بالاتر از فرمول کاه و کود اسبی باشد.
-
کود گوسفندی برای کمپوست قارچ دکمهای مناسب است؟
مرور Noble و همکاران کود گوسفندی را کنار کود گاوی و خوکی جزو منابع نیتروژن آلی در دسترس آورده است. به گفته این مرور، ارزش این کودها به نیتروژن کل و نیتروژن قابل دسترس میکروبها بستگی دارد و رطوبتشان هم در کاربرد عملی اثر میگذارد. پس کود گوسفندی را مثل کود گاوی فقط با آنالیز محموله و محاسبه دوباره فرمول به کار ببرید.
-
غیر از کود دامی، چه مواد نیتروژندار دیگری به کمپوست اضافه میشود؟
در فرمولهای نمونه Penn State، کنار کود دامی از تفاله جو آبجوسازی، اوره و نیترات آمونیوم هم استفاده شده است؛ در یک آزمایش قدیمی، کمپوست ساختهشده با اوره بهجای سولفات آمونیوم برداشت کمتری داد. کنجاله و فراوردههای پنبهدانه و سویا بیشتر مکمل پروتئینی فاز سوماند، یعنی بعد از رشد میسلیوم اضافه میشوند. در این نقش معمولاً بهترین نتیجه را دادهاند؛ مکملهای تجاری سویا با مصرف ۰٫۵ تا ۱٫۶ درصد وزنی حدود ۱۰ تا ۳۰ درصد برداشت را بالا میبرند.
-
گچ در کمپوست کود دامی چه نقشی دارد؟
گچ نیتروژن ندارد، ولی اثر مفیدش در کمپوست قارچ احتمالاً از واکنش یون سولفات آن با آمونیاک میآید؛ این واکنش نیتروژن آمونیومی را در کمپوست نگه میدارد. یک پژوهش هم این اثر را به پایین آمدن pH کمپوست قارچ و تبدیل کمتر آمونیوم به آمونیاک نسبت داده است. در هر سه فرمول نمونه Penn State هم گچ کنار کود مرغی آمده است.
-
کود مرغی که ضدآمونیاک خورده برای کمپوست مشکلی دارد؟
در آزمایشهای گزارششده، ضدآمونیاکی که بعضی مرغداران برای سلامت پرنده روی بستر میریزند، روی کمپوستسازی و برداشت قارچ اثری نداشته است. مادهای بر پایه مونوکلسیم فسفات فقط آمونیاک کمپوست را کمی بالا برد. ماده بر پایه سدیم بیسولفات هم روی آمونیاک و نیتروژن کمپوست اثری نداشت.
منابع
| منابع | کاربرد در این مقاله | نشانی |
|---|---|---|
| تعادل و تأمین نیتروژن در کمپوست قارچ استرالیا و نیوزیلند؛ Nitrogen balance and supply in Australasian mushroom composts، Noble، Thai و Kertesz، Applied Microbiology and Biotechnology، ۲۰۲۴ | نیتروژن کاه گندم، نقش کود مرغی و کود اسبی و مقدار بهینه کود مرغی، داده‌های ایرلند و کاهش نیتروژن کود مرغ گوشتی، بستر کود مرغی و کپک سبز، آزمایشهای کود گاوی (Ross، Dawson و Grabbe)، نسبت C/N حدود ۳۰ به ۱ و اتلاف آمونیاک بالای ۲ درصد، اتلاف نیتروژن در فاز اول و دوم، نیتروژن آمونیومی هنگام اسپان‌زنی، کود مرغ گوشتی و تخمگذار، کمپوست استرالیا و نیوزیلند، اوره و مکملهای فاز سوم، نقش گچ، ضدآمونیاک بستر، سمیت آمونیاک برای میسلیوم، کود گوسفندی در فهرست منابع نیتروژن آلی، ویژگی‌های عملی انتخاب کود (یکنواختی، آلودگی، انبارداری) | https://link.springer.com/article/10.1007/s00253-023-12933-2 |
| تغییرات جامعه میکروبی و فعالیت آنزیمی در آماده‌سازی کمپوست قارچ دکمهای؛ Dynamics of microbial community and enzyme activities during preparation of Agaricus bisporus compost substrate، Thai، Safianowicz، Bell و Kertesz، ISME Communications، ۲۰۲۲ | تفاوت مواد اولیه در کشورهای مختلف و واحدهای کمپوستسازی، دما و مدت فاز اول، پاستوریزاسیون و کاندیشنینگ، نقش Mycothermus thermophilus، روش اندازه‌گیری رطوبت با خشک کردن در ۱۰۵ درجه | https://academic.oup.com/ismecommun/article/2/1/88/7460426 |
| آماده‌سازی بستر قارچ دکمهای سفید؛ Substrate Preparation for White Button Mushrooms، David M. Beyer، Penn State Extension | نیتروژن مخلوط اولیه (۱٫۵ تا ۱٫۷ درصد) و هنگام اسپان‌زنی (۲٫۱ تا ۲٫۳ درصد)، نیتروژن و ماده خشک کود مرغی و کود اسبی، منابع نیتروژنی دیگر و گچ در فرمولهای نمونه، فرمول مصنوعی، نمونه‌برداری با چند مشت مخلوط، وزن کردن دوره‌ای موادی که با حجم اضافه میشوند | https://extension.psu.edu/substrate-preparation-for-white-button-mushrooms |
| اثر نوع بستر و مدت کمپوستسازی بر بازده قارچ دکمهای؛ تأثیر نوع بستر و مدت کمپوستسازی بر بازدۀ زیست‌توده و ویژگی‌های کیفی قارچ دکمهای (Agaricus bisporus)، رمضانی، الفتی و رضوی‌پور، علوم باغبانی ایران، ۱۳۹۵ | مقایسه کود مرغی، کود اسبی و تفاله زیتون با کلش گندم و برنج در ایران، بازده زیستی ۶۷٫۱۸ درصد کلش برنج و کود مرغی، اثر مدت کمپوستسازی | https://journals.ut.ac.ir/article_61214.html |
✍️ تهیه و تدوین: تیم تحریریه هاگ
