قارچ کش کاربندازیم (Carbendazim) یک سم سیستمیک قوی از گروه بنزیمیدازولها است که با اثر حفاظتی و درمانی، طیف وسیعی از بیماریهای قارچی گیاهان، محصولات زراعی و قارچهای خوراکی پرورشی را کنترل میکند. کاربندازیم اغلب بهصورت پودر وتابل (WP) عرضه شده و قابلیت اختلاط با اکثر آفتکشها را دارد.
این قارچکش با اختلال در تقسیم سلولی، مانع رشد عوامل بیماریزا مانند کپکهای خاکستری، لکهسیاه و بیماریهای بستر کشت قارچ دکمهای میشود. تیمار خاک پوششی با دوز مناسب از سم Carbendazim، بسیاری از قارچهای مضرر (رقیب) شامل آسکومیستها و بازیدیومیستها را در محصولات کشاورزی کنترل میکند. همچنین برای ضدعفونی بذر و کنترل بیماریهای قارچی نیز استفاده میشود.
کاربندازیم چیست؟
یک سم قارچ کش سیستمیک قوی از خانواده بنومیل است که از سال 1970 بهصورت تجاری تولید میشود و برای مبارزه با طیف وسیعی از بیماریهای قارچی در کشاورزی مورد استفاده قرار میگیرد. فرمول شیمیایی آن C9H9N3O2 است و با نام علمی methyl 2-benzimidazole carbamate شناخته میشود. البته این سم در بازار، با نامهای تجاری دیگری مانند “کاربندازول” یا “باویستین” نیز عرضه میگردد.
این سم از شاخه بنزیمیدازول (benzimidazole) است و از بنزیمیداز که جزء داروهای دامپزشکی است و برای درمان بیماریهای انگلی و قارچی بکار میرود، مشتق شده است.
خصوصیات کاربندازیم
| ترکیب شمیایی (شکل مولکولی) | C9H9N3O۲ |
| جرم مولی | ۱۹۱٫۱۹ g mol−1 |
| شکل ظاهری | پودر خاکستری روشن |
| دمای ذوب / تجزیه | 307 درجه °C |
| انحلالپذیری در آب | 8 mg/L |
| اسیدیته (ph) | 2.7 |
سم سیستمیک: سمومی که توانایی حرکت در آوندهای گیاه را دارند و از طریق جذب توسط ریشه یا دیگر اندامها، در سراسر بافت آن پخش میشود.
ایپرودیون کاربندازیم
یک نوع تجاری این قارچکش است که از ترکیب 2 ماده موثر، “ایپردیون” و “کاربندازیم” تشکیل شده است و محافظت گستردهای را از انواع محصولات کشاورزی فراهم میکنند. این محصول حاوی 35% ایپرودیون و 18% درصد کاربندازیم هست و بیشتر اثر حفاظتی دارد و برای درمان مصرف نمیشود.
این سم ترکیبی، روی بسیاری از پاتوژنها و عوامل بیماریزا موثر است که مهمترین آنها شامل:
- بوتریتیس (کپک خاکستری)
- پوسیدگی قهوهای
- اسکلروتینیا
- بیماریهای قارچی خاک و بستر
کاربندازیم در پرورش قارچ
از سم کاربندازیم در تهیه کمپوست، جهت ضدعفونیکردن بستر و پاستوریزاسیون خاک پوششی، جهت پیشگیری از انواع کپکها استفاده میشود. در طول دوره کشت نیز برای کنترل و درمان بیماریهایی بستر یا کمپوست استفاده میشود.
مهمترین آنها عبارتند از:
همچنین از Carbendazim برای ضدعفونی سالن کشت قارچ و تجهیزات آن استفاده میگردد.
عملکرد قارچ کش کاربندازیم
سم Carbendazim، رشد میسلیوم قارچها را مهار میکند و از تقسیم سلولی آنها جلوگیری مینماید. در نتیجه باعث توقف رشد کپکها و گسترش بیماریهای قارچی میشود.
کاربندازیم معمولا بصورت محلول در آب یا سوسپانسیون، برای پیشگیری و کنترل بیماریهای خاک یا بستر کشت، استفاده میگردد.
دوره کارنس سم کاربندازیم
دوره تاثیر و ماندگاری سم روی محصولات (PHI) برای قارچ کش کاربندازیم، بین 4 تا 14 روز است. مولکولهای این سم پس از استفاده، در تماس با رطوبت، شکسته میشود و اثرش به مرور از بین میرود.
قابلیت اختلاط سم کاربندازیم
قارچ کش Carbendazim از نظر اختلاط با سایر حشرهکشها و قارچکشها محدودیتی ندارد. ولی با ترکیبات قلیایی مثل “قارچ کش بردو” نباید مخلوط شود.
نحوه و مقدار مصرف قارچ کش کاربندازیم
استفاده از کاربندازیم برای پرورش قارچ بصورت زیر است.
دوز مصرف کاربندازیم در پرورش قارچ
مقدار مصرف ایمن از سم کاربندازیم در کشت قارچ دکمهای به میزان 0.1 الی 0.2 درصد است. یعنی به ازای هر لیتر آب، 1 الی 2 گرم پودر را با آن مخلوط کنید.
طریقه استفاده از قارچ کش کاربندازیم
بعد از آمادهسازی سم بصورت محلول، به هر کیسه خاک پوششی (24 الی 25 کیلوگرم) یک لیتر سم اضافه میکنیم. بعد از افزودن سم خاک را خوب هم بزنید تا محلول به همه جای آن برسد.
زمان استفاده از قارچ کش کاربندازیم
بهترین زمان برای استفاده از سم کاربندازیم، قبل از عملیات خاک دهی بستر قارچ است. یعنی قبل از افزودن خاک به سطح کمپوست، آن را با این سم، ضدعفونی و سپس در سطح بستر پخش کنید.
عوارض و ضرر های سم قارچ کش کاربندازیم
این سم جزو ترکیبات شیمیایی نسبتا خطرناک است و رعایت اصول ایمنی در هنگام مصرف آن الزامی است. بنابراین حتما قبل از سمپاشی از ماسک و دستکش استفاده کنید. از علائم مسمومیت با کاربندازیم میتوان به حالت تهوع، سردرد و اختلال در بینایی اشاره کرد که در صورت مشاهده هرکدام،باید به پزشک مراجعه کنید.
مهمترین مضررات Carbendazim:
- احتمالاً سرطانزا بودن برای انسان (سازمان حفاظت محیط زیست ایالات متحده)
- خطرات زیست محیطی (آلودگی طبیعت با پسماندهای کشاورزی)
- احتمال ایجاد نقص ژنتیکی
- افزایش تولید استروژن و فعالیت آروماتاز
- احتمال مسمومیت کبدی
- عوارض خفیف طولانی مدت از مصرف قارچ خام پرورشی
- شواهدی از القای آنزیمهای کبدی
با توجه به تحقیقات انجام شده عوارض این سم روی قارچ پرورشی، با شستن و پختن تا حد زیادی از بین میرود.
هشدار: کاربندازیم در اتحادیه اروپا (EU) و بسیاری از کشورها به دلیل خطر جهش و نقص ژنتیکی (Mutagenic) و اختلال در سیستم تولید مثل (Reprotoxic) ممنوع شده است. البته سازمان بهداشت جهانی (WHO) آن را در کلاس سمیت حاد قرار نمیدهد، اما اثرات مزمن اون بسیار جدی هست و باید تمامی موارد ایمنی در استفاده از این قارچکش رعایت شود.
نتیجه گیری
قارچ کش کاربندازیم یکی از سموم شیمیایی مرسوم در محصولات گلخانه و قارچ های پرورشی صدفی و دکمهای است. روش استفاده از این سم باید با توجه به حجم تولید و کمپوست باشد. این سم مانع ایجاد انواع کپک در کمپوست و مانع تکثیر قارچهای رقیب در بسترف خواهد بود.
مولف:
گردآوری و تالیف توسط تیم تحریریه هاگ
کپی فقط با ذکر منبع مجاز است.
با سموم مورد استفاده در پرورش قارچ، در سایت دانشنامه هاگ آشنا شوید.
