جدول ارزش غذایی کمپوست قارچ، بسته به کیفیت مواد اولیه و شرایط تهیه و نگهداری کمپوست متفاوت است. کمپوست در واقع بستر رویش قارچ است که شامل مواد مغذی و آلی مورد نیاز برای رشد قارچ است. دستورالعمل تهیه کمپوست قارچ متفاوت است اما موادی مانند کنجاله تخم پنبه، تفاله چغندر قند و غیره در آن به کار میرود.
ارزش غذایی مواد تشکیل دهنده کمپوست قارچ
یکی از مواد مورد استفاده در تهیه کمپوست کاه است. کاه گندم، برگ ذرت و ساقه ی گیاهان میتواند مورد استفاده قرار گیرد اما باید توجه داشت که به میزان کافی خرد شود تا کمپوست همواره از رطوبت کافی برخوردار باشد.
کود مرغی نیز یکی از مواد تشکیلدهنده کمپوست قارچ است. البته کود مرغی گوشتی از کیفیت بیشتری برخوردار است. این نوع کود در خود کربوهیدراتهایی دارد که به سرعت تجزیه میشوند.
نیتروژن نیز یکی از مواد اصلی تشکیلدهنده کمپوست است. باید دقت شود میزان نیتروژن استفاده شده و کربن در کمپوست دقیق انتخاب شود تا حاصل کار کمپوستی کاملا یکنواخت باشد.
بنابراین قارچها به کربن و نیتروژن نیاز اساسی دارند کربن از کاه و کلش تهیه میشود و نیتروژن از کود مرغی به دست میآید.
در جدول ارزش غذایی کمپوست قارچ خصوصیات، زمان مصرف، مقدار مصرف، مواد اولیه به طور کامل وجود دارند.
کنجاله تخم پنبه
ملاس
پوست تخم پنبه
پوست تخم پنبه
روغن پنبه دانه
غذای تخم پنبه ی نارس
تفاله ی چغندر قند
فرایندهایی که طی ساخت کمپوست رخ میدهند
برای ساخت کمپوست قارچ استاندارد، تغییراتی که در مواد، دما PH رطوبت و فعالیتهای میکروبی کمپوست قارچ از شروع قالب زنی تا اسپانینگ (بذر زنی) رخ میدهد. این تغییرات را با هم مرور میکنیم:
اسپانینگ (بذر زنی)
کربن حلال در آب در تکثیر باکتری های گرمازا مؤثرند، و مواد غذایی آنها را تشکیل میدهند، و همین طور که بهطرف اواخر فاز ۱ میرسد به تدریج نقصان پیدا میکند و مقدار آن در آخر فاز ۲ به یک سوم کاهش پیدا میکند. تغییراتی که در مواد، دما PH، رطوبت و فعالیتهای میکروبی کمپوست قارچ از شروع قالبزنی تا اسپانینگ (بذر زنی) رخ میدهد.
کربوهیدرات
کربن که آن را کربوهیدرات مینامیم از کلش گندم یا مواد افزودنی مثل ملاس و تفاله چغندر قند و نیشکر تشکیل میشود. کربن حلال در آب در تکثیر باکتریهای گرمازا مؤثرند، و مواد غذایی آنها را تشکیل میدهند، و همینطور که بهطرف اواخر فاز ۱ میرسد بهتدریج نقصان پیدا میکند و مقدار آن در آخر فاز ۲ به یک سوم کاهش پیدا میکند.
هوموس
دو کربن غیر حلال در آب مثل لیگنین و قندهای چند مولکولی تشکیل شدهاند که با لیگنین یا نیتروژن ترکیب شده و هوموس غنیشده را ایجاد مینمایند. هوموس غنیشده از فاز ۱ تا آخر فاز ۲ تقلیل نمییابد. قندهای چند مولکولی به مصرف انرژی میکروارگانیسمها رسیده و سبب تولید کلاهک قارچ میگردند.
رشد میسلیوم
ولیگنین در دمای بالای ۷۰ درجه سانتیگراد با نیتروژن ترکیب میگردد و به مصرف تولید و رشد و نمو میسلیوم قارچ میگردد. در فاز ۱ تغییرات دما ۸۰ – ۶۵ درجه سانتیگراد است. که دمای تا ۶۵ درجه در اثر فعالیتها میکرو ارگانیزمهای گرمازا ایجاد میگردد. و در دمای ۶۵ – ۶۰ درجه به بالا یعنی ۸۰ درجه سانتیگراد فعالیتهای شیمیایی انجام میگیرد. که مرحله ورود نیتروژن به داخل لیگنین است و آن را لیگنو پروتئین مینامیم. که درنتیجه کلش به رنگ قهوهای براق درمیآید.
در اکثر زمان مدت فاز ۲ عملیات به یو شیمیایی انجام میگیرد. رطوبت کمپوست سازی (اسپانینگ) اختلاف زیادی ندارند؛ که بهترین رطوبت برای نفوذ مواد به داخل کمپوست و مرطوب کردن اجزاء کمپوست قارچ دکمه ای ۷۳% میباشد. در هنگام ورود به فاز ۲ (۷۲ -۷۰%) و در موقع بذرپاشی ۶۸ – ۶۶% بهترین رطوبت است.
تهیه و تنظیم: مهندس بهروز پیرایش (ملقب به پدر قارچ ایران)
در این مقاله سعی شد تا توضیح مختصری در ارتباط با ساخت کمپوست قارچ ارائه شود. در صورت نیاز به مقالات دیگر در همین زمینه می توانید به بخش آموزش پرورش قارچ دانشنامه هاگ مراجعه نمایید
