طول دوره پرورش قارچ دکمهای معمولا بین 35 تا 60 روز زمان میبرد. زمان بندی رویش قارچ دکمه ای از روز ورود کمپوست قارچ به سالن آغاز شده و شامل سه مرحله اصلی است: ریسهدوانی یا اسپانران (حدود 14 روز)، خاکدهی (حدود 10 تا 12 روز) و مرحله هوادهی و برداشت که شامل 3 فلاش یا دوره چیدن محصول است (حدود 30 روز).
استفاده از کمپوستهای باکیفیت (مانند فاز 3) و کنترل دقیق دما و رطوبت، میتواند این زمان را کاهش داده و تعداد دورههای کشت در سال را به 6 تا 7 دوره برساند. اما درصورتیکه شرایط محیطی مناسب نباشد، تعداد روزهای رویش قارچ افزایش پیدا خواهد کرد و درنتیجه تعداد دورههای کشت در سال کاهش مییابد. این مورد به پایین آمدن سود مالی مزرعه قارچ، منجر خواهد شد.
نکته: در ایران معمولا سالیانه 4 یا نهایت 5 دوره کشت انجام میشود. با عنایت به زمان 60 روزه دوره کشت، باید بتوان 6 دوره در سال قارچ دکمه ای تولید کرد. اما بنا به دلایلی که در حوصله این مقاله نیست، زمان زیادی هدر میرود که باعث کاهش تعداد دورههای کشت میگردد.
مطالعه بیشتر:
مراحل رشد قارچ دکمهای در یک نگاه
فرایند پرورش قارچ (با فرض استفاده از کمپوست فاز ۲) شامل مراحل زیر است که هر کدام به شرایط دمایی و محیطی خاص خود نیاز دارند:
- پر کردن سالن (ورود کمپوست به سالن کشت، چیدن در قفسهها و بازکردن بستهبندی کمپوست)
- بذردهی و ریسهدوانی (اسپان ران)
- خاک دهی (اضافه نمودن خاک پوششی روی سطح کمپوست برای تحریک رشد میسلیوم، جهت باردهی سریعتر)
- پنجهدوانی و رشد میسلیوم در خاک (دوره نهفتگی یا دوره کمون)
- هوادهی و شوکدهی دمایی
- برداشت فلاشهای اول، دوم و سوم (Flush)
- تخلیه و پخت سالن یا کوکاوت (Cook out)
قدم صفر: آمادهسازی سالن پیش از ورود کمپوست
بسیاری از پرورشدهندگان، زمانبندی را دقیقا از روز ورود کمپوست محاسبه میکنند، اما نباید فراموش کنید که سالن شما پیش از شروع دوره، به آمادهسازی نیاز دارد.
معمولا بین 3 تا 5 روز پیش از رسیدن کمپوستها، باید عملیات شستشوی کامل سالن، قفسهها و تجهیزات انجام شود. پس از شستشو، سالن با استفاده از مواد ضدعفونیکننده (مانند فرمالین یا ترکیبات مجاز دیگر) کاملا ایزوله شده و دربهای آن پلمپ میشود تا هیچگونه آلودگی برای دوره جدید کشت، باقی نماند.
تاثیر نوع کمپوست بر سرعت رشد (فاز 2 یا فاز 3 ؟)
یکی از مهمترین عواملی که زمانبندی رویش قارچ را تغییر میدهد، نوع کمپوستی است که خریداری میکنید:
- کمپوست فاز 2: این کمپوستها بذر زده شدهاند اما هنوز میسلیوم در آنها رشد نکرده است. اگر از این کمپوست استفاده کنید، باید حدود 14 روز زمان برای مرحله ریسهدوانی (اسپانران) در سالن خود اختصاص دهید. طول دوره کشت با این کمپوست حدود 60 روز طول میکشد و سالیانه میتوانید 4 تا 5 دوره کشت داشته باشید.
- کمپوست فاز 3: در این نوع کمپوست، مرحله ریسهدوانی بطور کامل در کارخانه انجام شده است. به محض ورود کمپوست فاز 3 به سالن، شما مستقیما وارد مرحله خاکدهی میشوید. استفاده از این کمپوست طول دوره را به 35 تا 45 روز کاهش داده و به شما اجازه میدهد تا 6 الی 7 دوره کشت در سال داشته باشید.
نکته: متاسفانه تولید کمپوست فاز 3 در ایران محدود است و همچنین کیفیت و بازدهی این محصول نیز، خیلی خوب نیست؛ از اینرو استقبال چندانی از آن صورت نمیگیرد.
برای بررسی دقیق تر زمان هوادهی قارچ دکمه ای روی لینک کلیک کنید.
جدول زمانبندی پرورش قارچ دکمهای
در جدول زیر، به سوال پرتکرار «هر دوره پرورش قارچ چند روز است؟» پاسخی دقیق دادهایم و دمای سالن قارچ در مراحل مختلف را نیز مشخص کردهایم.
| روزهای دوره | نام مرحله | زمان لازم | شرح عملیات و شرایط محیطی مورد نیاز |
|---|---|---|---|
| روز اول | ورود کمپوست | 1 روز | چیدن بلوکها در قفسه و اضافه نمودن بذر (8 لیتر اسپان در هر تن کمپوست) |
| روز 2 تا 15 | ریسهدوانی در کمپوست (spawn run) |
14 روز | هفته اول: دمای کمپوست 25 و هوای سالن C 23 هفته دوم: دمای کمپوست 26 تا C 27 و میزان CO2: بالای 5000 ppm |
| روز 16 | خاکدهی | 1 روز | اضافه کردن 4 تا 5 سانتیمتر خاک پوششی روی کمپوست (با ) |
| روز 17 تا 25 | رشد میسلیوم در خاک | 9 روز | دمای کمپوست C 25 و دمای هوا پC 23 و میزان CO2: بین 1000 تا 5000 ppm |
| روز 26 تا 38 | هوادهی و شوکدهی | 13 روز | کاهش دمای هوا به C 18 و کمپوست به C 20 رطوبت نسبی: تا میزان CO2: حدود 1200 ppm |
| روز 39 تا 50 | برداشت اول (فلاش ۱) | 12 روز | دمای هوای سالن در زمان برداشت C 18 و کمپوست C 20 رطوبت ایدهآل: |
| روز 51 تا 59 | برداشت دوم و سوم | 9 روز | استراحت کمپوست و باردهی مجدد |
| روز 60 | تخلیه و پخت سالن (Cook out) | 1 روز | بخاردهی سالن با دمای C 70 به مدت 10 تا 12 ساعت جهت نابودی کامل آفات و بیماری ها |
مدل های مختلف قارچ خوراکی:
نکات تکمیلی
برای اینکه علت توقف رشد میسلیوم یا کاهش باردهی گریبانگیر سالن شما نشود، حتما به این نکات تکمیلی دقت کنید:
- دقت کنید که در زمان شوکدهی، دمای کمپوست هرگز نباید از C 15 پایینتر برود، زیرا به شبکه میسلیومی آسیب جدی وارد میشود و روند رشد کند خواهد شد.
- پس از برداشت فلاش اول، کمپوست معمولا بین 7 تا 9 روز استراحت میکند تا برای باردهی فلاش دوم آماده شود. در زمانبندی پرورش قارچ، فاصله بین فلاش اول و دوم ،بهترین زمان برای بررسی سلامت بستر و شناسایی بیماریهای احتمالی است. زیرا بسیاری از بیماریها پس از فلاش اول ظاهر میشوند.
- شما باید در هر دوره کشت، حداقل 3 فلاش برداشت داشته باشید که در هر فلاش بطور متوالی، میزان محصول کمتر میشود. در ایران به دلیل افت کیفیت کمپوست در روزهای پایانی، معمولا فلاش چهارم توجیه اقتصادی ندارد و تولیدکنندگان ترجیح میدهند برای جلوگیری از اتلاف وقت، سالن را تخلیه کرده و دوره جدید را آغاز کنند.
- روند کار با تخلیه سالن و پخت (Cook out) تمام نمیشود! برای اینکه چرخه بیماریها و آفات به طور کامل قطع شود، سالن پرورش شما پس از شستشوی نهایی به 2 تا 4 روز استراحت نیاز دارد تا کاملا خشک شود. پس از این زمان، سالن آماده پذیرش کمپوستهای جدید و شروع یک دوره سودآور دیگر است.
مولف:
گردآوری و تالیف توسط تیم تحریریه هاگ
کپی فقط با ذکر منبع مجاز است.
مقالات مشابه و کاربردی را میتوانید در بخش آموزش پرورش قارچ مجله خبری – آموزشی هاگ، مطالعه کنید.
سلام
چرا به رافلینگ هیچ اشاره ای نشده است ؟
سلام و عرض ادب
بله درست میفرمایید.
زمان روشهایی نظیر رافلینگ یا در برخی موارد ککینگ را در همون مرحله هوادهی محاسبه کرده اند. البته استفاده از روشهایی مانند رافلینگ و ککینگ اختیاری است و الزامی نیست.
ولی حتما این توضیحات و زمانبندی رافلینگ به متن اضافه خواهد شد.
با تشکر از دقت نظر شما