در طرز تهیه سوپ قارچ ژاپنی نه شیر لازم است، نه آرد. پایه این سوپ «داشی» است؛ عصارهای سبک از جلبک دریایی و قارچ خشک که طعم قارچ را پررنگتر میکند. اگر طرز تهیه سوپ قارچ به سبک ایرانی را بلدید، نسخه شفاف ژاپنیاش را هم با موادی که در ایران پیدا میشود امتحان کنید.
پاسخ کوتاه: برای ۴ نفر، اول با ۱۰ گرم کومبو و ۲ تا ۳ شیتاکه خشک در ۱ لیتر آب داشی بگیرید. بعد ۳۰۰ گرم قارچ تازه را حدود ۷ دقیقه در آن بپزید و با سس سویا و نمک مزهدارش کنید. کل کار حدود ۵۰ دقیقه طول میکشد.
طرز تهیه سوپ قارچ ژاپنی در یک نگاه
سوپ قارچ ژاپنی سوپی شفاف و رقیق است، تقریباً مثل آب مرغ، و به ادویه یا چربی نیازی ندارد. طعم اصلیاش از داشی و قارچ میآید؛ برای همین هرچه داشی را با دقت بیشتری بگیرید، سوپ خوشطعمتری خواهید داشت. زمان، کالری و کاربرد سوپ را در جدول زیر میبینید.
| ویژگی | مقدار |
|---|---|
| تعداد نفرات | ۴ نفر (۴ کاسه حدود ۲۵۰ میلیلیتری) |
| خیساندن و آمادهسازی | ۳۰ دقیقه |
| پخت | ۲۰ دقیقه |
| زمان کل | ۵۰ دقیقه |
| سختی | آسان |
| کالری هر کاسه | حدود ۴۰ کیلوکالری (بدون توفو) |
| مناسب برای | پیشغذا، شام سبک (همراه نودل یا توفو) و رژیم گیاهی |
سوپ قارچ ژاپنی چیست و چه انواعی دارد؟
ژاپنیها یک دستور ثابت برای «سوپ قارچ» ندارند. آنها قارچ (به ژاپنی «کینوکو») را در چند سوپ پرطرفدار میریزند و فرق این سوپها در عصاره پایه و چاشنیشان است. دستور اصلی این مقاله سوپ شفافی است که در ژاپن به آن «سوئیمونو» یا «سوماشیجیرو» میگویند. طرز تهیه نسخه میسو هم پایینتر آمده است.
| نوع سوپ | عصاره و چاشنی | چه فرقی دارد |
|---|---|---|
| سوپ شفاف | داشی، سس سویا و نمک | شفاف و سبک؛ دستور اصلی همین مقاله |
| میسوشیرو با قارچ | داشی و خمیر میسو | کدر و پرطعمتر؛ سوپ روزمره خانههای ژاپنی |
| کنچینجیرو | داشی و سس سویا، با سبزیهای ریشهای و توفو | پرملات و گیاهی |
| زوسوئی قارچ | داشی، برنج پخته و قارچ | سوپ برنجی غلیظتر و سیرکننده |
| سوپ شفاف رستورانهای هیباچی (کبابپزی ژاپنی روی صفحه داغ) | آب مرغ یا گوشت و پیاز | در رستورانهای ژاپنی خارج از ژاپن رایج است و داشی ندارد |
مواد لازم سوپ قارچ ژاپنی برای ۴ نفر
مواد این سوپ دو دسته است: مواد داشی و مواد خود سوپ. مقدارهای جدول برای ۴ نفر است؛ اگر برای تعداد دیگری میپزید، کارت دستور پخت پایین صفحه مقدارها را برای ۲ تا ۶ نفر حساب میکند.
| ماده | مقدار | توضیح |
|---|---|---|
| آب سرد | ۱ لیتر (۴ پیمانه) | برای داشی |
| جلبک کومبوی خشک | ۱۰ گرم | یک تکه حدود ۱۰ در ۱۰ سانتیمتر |
| قارچ شیتاکه خشک | ۲ تا ۳ عدد (حدود ۱۰ گرم) | بعد از خیساندن، ورقه میشود و در سوپ میرود |
| قارچ تازه، یک یا چند نوع | ۳۰۰ گرم | مثلاً ۱۰۰ گرم صدفی، ۱۰۰ گرم انوکی و ۱۰۰ گرم دکمهای |
| سس سویا | ۱ قاشق غذاخوری | همان سس سویای معمولی کافی است |
| نمک | نصف قاشق چایخوری | بعد از چشیدن، کم یا زیادش کنید |
| توفوی نرم | ۱۵۰ گرم | اختیاری؛ مکعبهای ۱٫۵ سانتیمتری |
| پیازچه | ۲ ساقه | حلقههای نازک، برای روی سوپ |
| پوست لیموترش | ۴ نوار باریک | اختیاری؛ جایگزین پوست یوزو (مرکبات ژاپنی) |
کومبو، شیتاکه خشک و خمیر میسو را معمولاً فروشگاههای مواد غذایی آسیایی و فروشگاههای اینترنتی لوازم سوشی میفروشند. اگر یکی از آنها را پیدا نکردید، از جدول جایگزینها در مرحله اول کمک بگیرید.
انتخاب و برش قارچ برای سوپ ژاپنی
ژاپنیها این سوپ را بیشتر با شیتاکه، انوکی، مایتاکه و قارچ شیمجی میپزند. در ایران قارچ صدفی و دکمهای همهجا هست، ولی بقیه کمیابترند. سوپ وقتی بهتر درمیآید که دو یا سه قارچ با بافتهای مختلف را کنار هم بریزید؛ مثلاً قارچ صدفی گوشتی را با رشتههای ترد انوکی.
| قارچ | برش | نکته |
|---|---|---|
| شیتاکه تازه | ساقه را جدا کنید و کلاهک را ۵ میلیمتری ورقه کنید | عطر قوی دارد؛ ساقهاش سفت و رشتهای است |
| صدفی | با دست رشتهرشته کنید | راحتترین جایگزین برای شیتاکه و مایتاکه |
| شاه صدف | ۳ تا ۴ میلیمتری ورقه کنید | بافت گوشتی دارد و در سوپ وا نمیرود |
| شیمجی | ته خوشه را ببرید و ساقهها را جدا کنید | بعد از پخت هم کمی ترد میماند |
| دکمهای | ۵ میلیمتری ورقه کنید | طعمش ملایم است؛ بهتر است آن را با یک قارچ دیگر ترکیب کنید |
| انوکی | ته فشرده خوشه را ببرید و آن را دستهدسته کنید | باید کاملاً بپزد |
هشدار: انوکی، شیتاکه و شیمجی را خام یا نیمپز نخورید و انوکی خام را برای تزیین روی کاسه نگذارید. انوکی خام ممکن است به باکتری لیستریا آلوده باشد؛ این باکتری برای زنان باردار، افراد بالای ۶۵ سال و کسانی که سیستم ایمنی ضعیفی دارند خطرناکتر است. شیتاکه خام یا نیمپز هم در بعضی افراد بثورات پوستی خطی و قرمز (درماتیت شیتاکه) ایجاد میکند و شیمجی خام تلخ و دیرهضم است. بگذارید قارچها چند دقیقه در سوپ در حال جوش بمانند تا وسط خوشهها هم بپزد. جزئیات بیشتر را در راهنمای طرز پخت قارچ انوکی بخوانید.
مراحل پخت سوپ قارچ ژاپنی
پخت این سوپ چهار مرحله دارد. بیشتر وقت صرف خیس خوردن مواد داشی میشود و کار پای اجاق فقط حدود ۲۰ دقیقه طول میکشد.
مرحله اول: داشی را آماده کنید
کومبو را نشویید؛ پودر سفیدی که رویش نشسته بخشی از طعم آن است. فقط گردوخاکش را با دستمال نمدار بگیرید. بعد کومبو و قارچ شیتاکه خشک را با ۱ لیتر آب سرد در قابلمه بریزید و بگذارید دستکم ۳۰ دقیقه خیس بخورند. اگر وقت دارید، قابلمه را ۶ ساعت یا یک شب در یخچال بگذارید تا عصاره پرطعمتر شود.
قابلمه را روی شعله ملایم بگذارید تا آب در حدود ۱۰ دقیقه کمکم داغ شود و به مرز جوش برسد. همین که حبابهای ریز دور قابلمه پیدا شد، کومبو را بیرون بیاورید؛ اگر کومبو بجوشد، عصاره لزج و تلخ میشود. شیتاکهها را هم بردارید، ساقه سفتشان را ببرید و کلاهکها را ورقه کنید تا بعداً به سوپ برگردند. کف روی عصاره را با قاشق بگیرید.
اگر یکی از مواد داشی را ندارید، میتوانید از جایگزینهای جدول زیر استفاده کنید. فقط آب خالی را جای داشی نگذارید؛ با آب و سس سویا طعم سوپ ژاپنی درنمیآید. هرچه از ردیف اول پایینتر بروید، طعم سوپ از نسخه ژاپنی دورتر میشود.
| عصاره | مواد برای ۱ لیتر آب | نکته |
|---|---|---|
| داشی گیاهی (دستور اصلی) | ۱۰ گرم کومبو و ۲ تا ۳ عدد شیتاکه خشک | برای گیاهخواران مناسب است |
| داشی کلاسیک | ۱۰ گرم کومبو و حدود ۲۰ گرم کاتسوبوشی (پولک ماهی خشک) | بعد از برداشتن کومبو، پولکها را ۳۰ ثانیه بجوشانید و صاف کنید؛ این نسخه گیاهی نیست |
| بدون کومبو | ۴ تا ۵ عدد شیتاکه خشک (حدود ۲۰ گرم) | طعم قارچ قویتر و رنگ سوپ تیرهتر میشود |
| بدون مواد ژاپنی | ۱ لیتر عصاره سبزیجات یا آب مرغ کمنمک | نمک دستور را نصف کنید و بعد از چشیدن تنظیمش کنید |
مرحله دوم: قارچها و بقیه مواد را آماده کنید
وقتی مواد داشی خیس میخورند، سراغ قارچهای تازه بروید. قارچ را در آب نخیسانید؛ با دستمال نمدار تمیزش کنید یا سریع زیر شیر آب بگیرید و خشکش کنید. قارچی که آب به خودش گرفته یا خاکی مانده، عصاره را کدر میکند. هر قارچ را به همان شکلی که در جدول بالا آمده ببرید و انوکی را جدا نگه دارید، چون دیرتر به قابلمه میرود. توفو را مکعبی ببرید و پیازچه را نازک حلقه کنید.
مرحله سوم: قارچها را در داشی بپزید
داشی را روی شعله متوسط بگذارید تا آرام به جوش بیاید. اول قارچهای سفتتر (شیتاکه، صدفی، شاه صدف، شیمجی یا دکمهای) را بریزید و ۴ دقیقه بپزید. بعد انوکی و توفو را اضافه کنید و ۳ دقیقه دیگر صبر کنید. در این مدت سوپ باید آرام و یکنواخت قل بزند؛ جوش تند هم سوپ را کدر میکند و هم توفو را میشکند. وقتی قارچها نرم شدند و رشتههای انوکی خم شدند، سوپ آماده است.
مرحله چهارم: سوپ را مزهدار و سرو کنید
شعله را کم کنید و سس سویا و نمک را بریزید. سوپ را بچشید؛ اگر کمنمک بود، فقط نمک اضافه کنید، چون سس سویای بیشتر رنگ سوپ را تیره میکند. سوپ را داغ در کاسههای کوچک بکشید و روی هر کاسه کمی پیازچه و یک نوار پوست لیموترش بگذارید.
طرز تهیه سوپ قارچ ژاپنی با میسو
مراحل نسخه میسو همان مراحل بالاست؛ فقط سس سویا و نمک را کنار بگذارید و بهجایشان ۳ تا ۴ قاشق غذاخوری خمیر میسو بریزید. معمولاً برای هر پیمانه داشی ۱ قاشق غذاخوری میسو حساب میکنند، ولی شوری میسوها یکی نیست؛ پس با ۳ قاشق شروع کنید و بعد بچشید. میسوی سفید ملایمتر است و میسوی قرمز شورتر و پرطعمتر.
میسو را مستقیم در قابلمه نریزید. اول شعله را خاموش کنید، بعد میسو را در ملاقه با کمی از عصاره داغ حل کنید و در سوپ هم بزنید. بعد از ریختن میسو نگذارید سوپ بجوشد، چون عطر و طعمش از بین میرود. اگر گیاهخوارید، ترکیبات روی بسته را بخوانید، چون بعضی خمیرهای میسو عصاره ماهی دارند. اگر سوپ پرملاتتری با توفو و بوکچوی (کلم چینی) میخواهید، دستور سوپ قارچ شیتاکه همین سبک را کاملتر توضیح داده است.
افزودنیهای اختیاری: نودل، تخممرغ، فلفل و زنجبیل
با اضافه کردن یکی دو ماده میتوانید دستور پایه را به سلیقه خودتان نزدیکتر کنید. فقط تغییرها را یکییکی امتحان کنید تا طعم داشی زیر بقیه طعمها گم نشود.
| هدف | چه کار کنید |
|---|---|
| سیرکنندهتر | نودل پخته را ته کاسه بگذارید و سوپ داغ را رویش بریزید |
| پرملاتتر | در پایان مرحله سوم، ۲ عدد تخممرغ همزده را آرام و بهشکل رشتهای باریک روی سوپ در حال جوش بریزید و ۳۰ ثانیه دست نزنید تا ببندد |
| تندتر | کمی پرک فلفل قرمز یا چند حلقه فلفل تازه در هر کاسه بریزید |
| خوشعطرتر | نصف قاشق چایخوری زنجبیل تازه رندهشده را همراه سس سویا اضافه کنید |
اگر یک وعده کاملتر با نودل و گوشت میخواهید، سراغ رامن ژاپنی بروید؛ رامن معمولاً با آب مرغ یا آب استخوان پخته میشود و از این سوپ سنگینتر است.
مشکلات رایج سوپ قارچ ژاپنی و راه رفع آنها
بیشتر ایرادهای این سوپ از شعله و زمان پخت میآید و معمولاً هنوز میشود همان سوپ را نجات داد. در جدول زیر علت هر ایراد و کاری که همان لحظه از دستتان برمیآید آمده است.
| مشکل | علت | حالا چه کنید |
|---|---|---|
| عصاره لزج یا تلخ | کومبو در آب جوشیده است | کومبو را فوراً بیرون بیاورید و عصاره را از صافی ریز رد کنید. برای نسخه شفاف داشی تازه بگیرید و این عصاره را در نسخه میسو به کار ببرید |
| سوپ کدر | جوش تند، زیاد هم زدن یا قارچ خاکی | قارچها را با کفگیر بردارید، عصاره را از صافی ریز یا پارچه نازک رد کنید و قارچها را برگردانید. از این به بعد فقط بگذارید آرام قل بزند |
| طعم بیرمق | کم خیس خوردن مواد داشی یا آب زیاد | قارچها را با کفگیر بیرون بیاورید تا زیادی نپزند و عصاره را چند دقیقه بدون درپوش بجوشانید تا کمی از آبش بخار شود و طعمش پررنگتر شود |
| سوپ تیره و شور | سس سویای زیاد | سوپ را با کمی داشی یا آب جوش رقیق کنید |
| عطر میسو پریده | سوپ بعد از ریختن میسو جوشیده است | نصف تا ۱ قاشق غذاخوری میسوی تازه را با کمی عصاره حل کنید و بعد از خاموش کردن شعله به سوپ بزنید |
| انوکی سفت و بههمچسبیده | خوشه درسته در قابلمه ریخته شده است | خوشهها را با چنگال یا چاپستیک در قابلمه از هم باز کنید و ۲ تا ۳ دقیقه دیگر بپزید |
سرو، نگهداری و گرم کردن دوباره
در ژاپن این سوپ را کنار برنج ساده و غذای اصلی میخورند. سر سفره ایرانی هم پیشغذای سبک و خوبی برای غذاهای برنجی و ماهی است.
سوپ اضافه را حداکثر ۲ ساعت بعد از پخت در ظرف دربسته به یخچال ببرید و در ۳ تا ۴ روز آینده مصرفش کنید. نسخه شفاف را برای گرم کردن روی شعله بگذارید تا دوباره به جوش بیاید. نسخه میسو فرق دارد: اگر از قبل میدانید سوپ اضافه میماند، آن را بدون میسو نگه دارید و میسو را بعد از گرم کردن اضافه کنید. سوپی را که میسو دارد روی شعله ملایم فقط تا داغ شدن گرم کنید و نگذارید بجوشد. نسخه شفاف را اگر توفو نداشته باشد، تا ۳ ماه میتوانید فریز کنید؛ توفو بعد از یخزدایی بافت اسفنجی پیدا میکند.
جمعبندی
در طرز تهیه سوپ قارچ ژاپنی مواد سادهاند و کار پای اجاق کوتاه است. نتیجه را بیشتر دقت در دو لحظه تعیین میکند: بیرون آوردن کومبو پیش از جوش و پختن کامل انوکی و شیتاکه. اگر کومبو یا شیتاکه خشک پیدا نکردید، جایگزینهای مرحله اول کارتان را راه میاندازند. اگر خمیر میسو در خانه دارید، نسخه میسو را هم امتحان کنید.
مقالات مرتبط:
سؤالات متداول
-
میشود بهجای داشی خانگی از داشی پودری آماده استفاده کرد؟
بله، فقط مقدارش را طبق دستور روی بسته بریزید، چون غلظت برندها با هم فرق دارد. خیلی از داشیهای آماده عصاره ماهی و نمک دارند؛ یعنی برای رژیم گیاهی مناسب نیستند و باید نمک دستور را کمتر کنید.
-
آب خیساندن شیتاکه خشک را باید دور ریخت؟
نه. در این دستور همین آب، داشی شماست و طعم اصلی سوپ از آن میآید. فقط آن را از صافی ریز رد کنید تا رسوب و خاک احتمالیاش گرفته شود.
-
کومبوی استفادهشده را باید دور ریخت؟
نه. با همان کومبو و ۱ لیتر آب تازه میتوانید «داشی دوم» بگیرید: حدود ۱۰ دقیقه روی شعله ملایم بجوشانید و صاف کنید. چون بیشتر طعم کومبو در داشی اول بیرون آمده، این بار جوشاندن لازم است و نتیجه کمطعمتر و کمی کدرتر میشود؛ پس آن را برای سوپ میسو به کار ببرید، نه سوپ شفاف. کومبوی مصرفشده تا یک هفته در یخچال و تا یک ماه در فریزر میماند.
-
داشی را میشود از قبل درست کرد و نگه داشت؟
بله. داشی صافشده را در ظرف دربسته در یخچال بگذارید و تا ۳ روز مصرفش کنید؛ بعد از آن عطرش کم میشود. برای نگهداری طولانیتر، آن را در قالب یخ فریز کنید و تا یک ماه استفاده کنید.
-
سوپ قارچ ژاپنی را میشود کمی غلیظ کرد؟
بله. ۱ قاشق غذاخوری نشاسته ذرت را در ۲ قاشق غذاخوری آب سرد حل کنید. در پایان پخت، آن را همزنان به سوپ در حال قل زدن بریزید و یک دقیقه بپزید. سوپ کمی غلیظ میشود ولی شفاف میماند؛ در ژاپن همین کار را با نشاسته سیبزمینی (کاتاکوریکو) میکنند.
سوپ شفاف و سبک ژاپنی با داشی کومبو و شیتاکه، قارچ تازه و سس سویا؛ بدون شیر، خامه و آرد.
وسایل لازم: قابلمه متوسط، صافی ریز، ملاقه و قاشق برای گرفتن کف
- ۱کومبو را با دستمال نمدار پاک کنید و همراه شیتاکه خشک دستکم ۳۰ دقیقه در آب سرد بخیسانید.
- ۲قابلمه را روی شعله ملایم بگذارید. همین که حبابهای ریز دور قابلمه پیدا شد و پیش از آنکه آب بجوشد، کومبو را بیرون بیاورید. شیتاکهها را هم بردارید، ساقهشان را ببرید و کلاهکها را ورقه کنید.
- ۳قارچهای تازه را تمیز و خرد کنید. ته فشرده خوشه انوکی را ببرید و آن را دستهدسته کنید.
- ۴داشی را به جوش ملایم برسانید، قارچهای سفتتر و شیتاکههای ورقهشده را بریزید و ۴ دقیقه بپزید.
- ۵انوکی و توفو را اضافه کنید و بگذارید ۳ دقیقه دیگر آرام قل بزند تا انوکی کاملاً بپزد.
- ۶شعله را کم کنید، سس سویا و نمک را بریزید و سوپ را بچشید. آن را داغ با پیازچه و پوست لیموترش سرو کنید.
- اگر وقت دارید، مواد داشی را ۶ ساعت در یخچال بخیسانید تا عصاره پرطعمتر شود.
- شوری را با نمک تنظیم کنید؛ سس سویای بیشتر سوپ را تیره میکند.
- نسخه میسو برای ۴ نفر: سس سویا و نمک را حذف کنید و بعد از خاموش کردن شعله، ۳ تا ۴ قاشق غذاخوری خمیر میسو را در سوپ حل کنید.
- سوپ اضافه را حداکثر ۲ ساعت بعد از پخت به یخچال ببرید.
نکته ایمنی: انوکی، شیتاکه و شیمجی را خام یا نیمپز نخورید و انوکی خام را برای تزیین روی سوپ نگذارید.
مؤلف: تیم تحریریه هاگ

