قارچ خشک با کاهش آب، ماندگاری بیشتری پیدا می‌کند و در آشپزی و صنایع غذایی کاربرد دارد. این مقاله برآوردهای منتشرشده درباره بازار جهانی آن از سال 2021 تا 2031 را مرور می‌کند.
طبق گزارش Allied Market Research، ارزش بازار قارچ خشک در سال 2021 حدود 3.9 میلیارد دلار برآورد شده و پیش‌بینی شده بود تا سال 2031 به 8.6 میلیارد دلار برسد؛ نرخ رشد مرکب سالانه یا CAGR در دوره پیش‌بینی 8.6 درصد اعلام شده است. این‌ها پیش‌بینی‌های همان گزارش‌اند و تحقق آن‌ها قطعی نیست.
قارچ خشک، قارچی است که بخش زیادی از آب آن گرفته شده است. خشک‌کردن می‌تواند طعم و بافت آن را نسبت به قارچ تازه تغییر دهد و معمولاً نگهداری آن را آسان‌تر کند. پس از آب‌رسانی دوباره نیز بافت آن ممکن است با نمونه تازه متفاوت باشد. در متن اولیه به استفاده از برخی گونه‌ها یا ترکیبات قارچی برای بیماری‌هایی مانند سرطان، هپاتیت مزمن، دیابت، تصلب شرایین و چربی خون اشاره شده بود؛ این اشاره، شواهد کافی برای درمان این بیماری‌ها با قارچ خشکِ خوراکی فراهم نمی‌کند.
برای آشنایی بیشتر، مطالب تولید قارچ خشک و خواص قارچ خشک را بخوانید.
وضعیت بازار قارچ خشک
گزارش بازار، شیوع COVID-19 را از عوامل کاهش فعالیت صنعت قارچ خشک در سال 2020 می‌داند. محدودیت رفت‌وآمد، کاهش فروش خرده‌فروشی، توقف یا کاهش فعالیت برخی واحدهای فرآوری و کم‌شدن نیروی کار بر تولید اثر گذاشت. رکود صادرات و واردات و تعطیلی هتل‌ها، رستوران‌ها و فست‌فودها نیز تقاضای این گروه از مصرف‌کنندگان را کاهش داد.
پس از دوره محدودیت‌ها، متن اولیه از رونق دوباره فروش قارچ تازه و خشک یاد می‌کند و از سال پس از کرونا با تعبیر «سال قارچ» نام می‌برد. افزایش توجه مصرف‌کنندگان به غذا و سلامت، از توضیح‌های مطرح‌شده برای این روند است؛ میزان رشد واقعی باید با داده‌های همان دوره سنجیده شود.
گزارش، بازار را بر پایه نوع محصول، کاربرد، کانال فروش و منطقه دسته‌بندی می‌کند. در میان گونه‌های یادشده، قارچ دکمه‌ای، شیتاکه، صدفی، قارچ گانودرما و قارچ یال شیر در متن اولیه مطرح شده‌اند. کاربردهای بررسی‌شده شامل خدمات غذایی، خرده‌فروشی و فعالیت‌های صنعتی، از جمله فرآوری غذا و تولید فرآورده‌های دارویی است.
مناطق بررسی‌شده عبارت‌اند از آمریکای شمالی (ایالات متحده، کانادا و مکزیک)، اروپا (بریتانیا، فرانسه، اسپانیا، ایتالیا، هلند، آلمان و ترکیه)، آسیا و اقیانوسیه (چین، ژاپن، هند، کره جنوبی و استرالیا) و LAMEA (برزیل، آفریقای جنوبی و امارات متحده عربی). گزارش، فرصت‌های بازار را در این مناطق مقایسه می‌کند.
سهم اروپا تا سال 2030
گزارش پیش‌بینی می‌کرد اروپا از نظر درآمد، بالاترین سهم بازار قارچ خشک را حفظ کند. متن اولیه سهمی بیش از یک‌سوم بازار جهانی را برای اروپا مطرح می‌کند و افزایش تقاضا را به تغییر الگوی مصرف و علاقه بیشتر به غذاهای گیاهی و جایگزین‌های پروتئین حیوانی نسبت می‌دهد. ارقام پیش‌بینی جزئی این بخش تا سال 2031 ارائه شده‌اند.
هلند در سال 2021 یکی از بازارهای برجسته اروپا معرفی شد و ارزش بازار آن برای سال 2031 معادل 744.9 میلیون دلار، با CAGR برابر 6.7 درصد، پیش‌بینی شد.
علاقه به قارچ‌های موسوم به دارویی و مکمل‌های قارچی نیز در گزارش به‌عنوان محرک احتمالی تقاضا مطرح شده است. داشتن ریزمغذی یا بررسی اثر بعضی ترکیبات قارچی بر دستگاه ایمنی، به‌تنهایی اثبات‌کننده اثر درمانی محصول نیست.
متن اولیه برای آسیا و اقیانوسیه، به‌ویژه هند و چین، رشد نزدیک به ده درصدی بازار مصرف تا سال 2031 را مطرح می‌کند. جنگ اوکراین و خشکسالی‌های مکرر نیز در آن متن از عوامل احتمالی گسترش بازار اروپا شمرده شده‌اند؛ اثر واقعی این عوامل بر بازار به داده‌های جداگانه نیاز دارد.
سهم صنایع مختلف از بازار قارچ خشک تا سال 2030
در دسته‌بندی بر اساس کاربرد، خدمات غذایی در سال‌های مبنا حدود دوپنجم بازار جهانی قارچ خشک را در اختیار داشت. گزارش پیش‌بینی می‌کرد این بخش جایگاه مهم خود را حفظ کند؛ ماندگاری بیشتر قارچ خشک در مقایسه با قارچ تازه، استفاده از آن را در رستوران‌ها و هتل‌ها آسان‌تر می‌کند.
برای بخش خرده‌فروشی، متن اولیه بالاترین CAGR دوره 2022 تا 2031 را 10.1 درصد ذکر می‌کند و تغییر عادت مصرف به سمت غذای خانگی پس از COVID-19 را از دلایل احتمالی آن می‌داند. این عدد یک پیش‌بینی است و باید با نتیجه واقعی دوره مقایسه شود.
ارزش بخش صنعتی در سال 2021 معادل 1514.8 میلیون دلار گزارش شده و برای سال 2031 رقم 3215.1 میلیون دلار با CAGR برابر 8.1 درصد پیش‌بینی شده است.
پرطرفدارترین نوع قارچ خشک تا سال 2030
بر اساس نوع محصول، قارچ شیتاکه در سال 2021 حدود 41% بازار جهانی قارچ خشک را در اختیار داشت؛ یعنی بیش از دوپنجم بازار. گزارش انتظار داشت این جایگاه در سال‌های بعد حفظ شود. در متن اولیه، علاقه بازار به شیتاکه به بحث‌های پژوهشی درباره خطر بیماری‌های قلبی، دیابت، اختلالات خودایمنی و برخی سرطان‌ها، و نیز ویتامین D و استفاده در فرآورده‌های دارویی نسبت داده شده است. این ادعاها برای نتیجه‌گیری درباره پیشگیری یا درمان با خوردن شیتاکه خشک کافی نیستند.
برای قارچ صدفی نیز در دوره 2022 تا 2031 نرخ رشد مرکب سالانه 9.8٪ پیش‌بینی شده است. متن اولیه به استفاده از قارچ صدفی خشک در صنایع تبدیلی غذا و فرآورده‌های مکمل آماده مصرف اشاره می‌کند.
عوامل مؤثر بر بازار قارچ خشک
عوامل مؤثر بر این بازار را می‌توان در شش گروه بررسی کرد:
- سیاسی: ثبات سیاسی و سیاست‌های تجاری، مالی و مالیاتی
- اقتصادی: نرخ بهره، اشتغال یا بیکاری، هزینه مواد اولیه و نرخ ارز
- اجتماعی: جمعیت‌شناسی خانواده، تحصیلات، روندهای فرهنگی، نگرش‌ها و سبک زندگی
- فناورانه: فناوری دیجیتال و موبایل، اتوماسیون و تحقیق و توسعه
- حقوقی: قانون کار، حقوق مصرف‌کننده، بهداشت و ایمنی، و مقررات داخلی و بین‌المللی تجارت
- محیط‌زیستی: اقلیم، بازیافت، ردپای کربن، دفع پسماند و پایداری
هر یک از این عوامل می‌تواند بر تولید و فروش قارچ خشک اثر بگذارد. گزارش Allied Market Research ارزش بازار در سال 2021 را 3857.8 میلیون دلار برآورد کرده و برای سال 2031 رقم 8626.6 میلیون دلار با CAGR برابر 8.6 درصد پیش‌بینی کرده است. مشارکت ایران در این بازار نیز به سیاست‌گذاری، توان تولید، کیفیت و دسترسی به بازار بستگی دارد.
در صورت تمایل، نسخه کامل گزارش را می‌توان از alliedmarketresearch.com خریداری و مطالعه کرد.
منابع:
- Allied Market Research، گزارش «Dried Mushroom Market (2021–2031)»، بخش خلاصه و تفکیک بازار.
- مؤسسه ملی سرطان آمریکا، راهنمای «Medicinal Mushrooms (PDQ)»، نسخه بیماران.
- سازمان غذا و داروی آمریکا، راهنمای «FDA 101: Dietary Supplements» درباره ادعاهای درمانی مکمل‌ها.
- مرور علمی «Impact of Dehydration Techniques on the Nutritional and Microbial Profiles of Dried Mushrooms»، ۲۰۲۴.
- پژوهش «Effects of Drying Process on the Volatile and Non-Volatile Flavor Compounds of Lentinula edodes»، نشریه Foods، ۲۰۲۱.
