پاسخ سریع: چشم‌انداز بازار جهانی قارچ همچنان رو به رشد است، اما اعداد گزارش‌های مختلف را نباید مستقیماً با یکدیگر مقایسه کرد. در گزارش The Brainy Insights، ارزش «بازار کشت قارچ» در سال ۲۰۲۳ حدود ۱۸.۴ میلیارد دلار برآورد شده و پیش‌بینی شده است با رشد مرکب سالانه ۴.۲ درصد به حدود ۲۷.۷ میلیارد دلار در سال ۲۰۳۳ برسد. آسیا و اقیانوسیه نیز با سهم ۳۶.۲ درصدی بزرگ‌ترین منطقه این بازار در سال پایه بوده است.
بازار جهانی قارچ فقط شامل فروش قارچ تازه نیست. کشت تجاری، قارچ‌های فرآوری‌شده، کنسرو، خشک و منجمد، قارچ‌های تخصصی و بخشی از محصولات کاربردی و مکملی، هرکدام بازارهای جداگانه‌ای دارند. همین تفاوت در تعریف بازار باعث شده است مؤسسات تحقیقاتی اعداد متفاوتی برای اندازه صنعت منتشر کنند.
برای تحلیل درست، باید ابتدا مشخص کنیم هر گزارش دقیقاً چه چیزی را اندازه‌گیری کرده است. در این مقاله، آمار اصلی بازار کشت قارچ از گزارش The Brainy Insights گرفته شده و آمار بازارهای قارچ تازه، کاربردی و دارویی فقط برای نشان‌دادن روندهای مکمل استفاده می‌شود.
«بازار کشت قارچ»، «بازار قارچ تازه»، «بازار قارچ‌های کاربردی» و «بازار قارچ‌های دارویی» دامنه یکسانی ندارند. برای مثال ممکن است یک گزارش فقط ارزش محصول تولیدشده در مزارع را محاسبه کند و گزارش دیگر علاوه بر محصول تازه، فرآوری، مکمل، عصاره یا فروش خرده‌فروشی را نیز وارد محاسبه کند. بنابراین میانگین‌گیری از این اعداد روش درستی نیست.
چشم‌انداز بازار جهانی قارچ تا سال ۲۰۳۳
بر اساس گزارش The Brainy Insights درباره بازار کشت قارچ، ارزش این بازار در سال ۲۰۲۳ حدود ۱۸.۴ میلیارد دلار بوده است.
این مؤسسه پیش‌بینی می‌کند بازار کشت قارچ با نرخ رشد مرکب سالانه حدود ۴.۲ درصد در فاصله ۲۰۲۴ تا ۲۰۳۳ توسعه پیدا کند و ارزش آن در پایان دوره به حدود ۲۷.۷ میلیارد دلار برسد.
| شاخص | مقدار |
|---|---|
| سال پایه | ۲۰۲۳ |
| ارزش بازار کشت قارچ در ۲۰۲۳ | ۱۸.۴ میلیارد دلار |
| پیش‌بینی بازار در ۲۰۳۳ | ۲۷.۷ میلیارد دلار |
| رشد مرکب سالانه | ۴.۲٪ |
| بزرگ‌ترین منطقه در سال ۲۰۲۳ | آسیا و اقیانوسیه |
چه عواملی باعث رشد صنعت قارچ می‌شوند؟
رشد بازار قارچ فقط نتیجه افزایش تعداد مزارع نیست. تغییر الگوی مصرف غذا، توسعه قارچ‌های تخصصی، افزایش تولید صنعتی و ورود محصولات قارچی به بخش‌های جدید هم‌زمان در حال گسترش بازار هستند.
افزایش تقاضا برای غذاهای متنوع و گیاهی
قارچ‌ها به دلیل طعم اومامی، بافت متفاوت و کاربرد گسترده در غذاهای آسیایی، اروپایی و آمریکایی در بسیاری از محصولات غذایی استفاده می‌شوند. افزایش استفاده از قارچ در غذاهای گیاهی و محصولات آماده نیز بازار جدیدی برای تولیدکنندگان ایجاد کرده است.
قابلیت تولید در محیط کنترل‌شده
گونه‌هایی مانند قارچ دکمه‌ای در سالن‌های کنترل‌شده تولید می‌شوند و وابستگی آنها به زمین کشاورزی باز کمتر است. استفاده از قفسه‌بندی چندطبقه نیز امکان افزایش سطح کشت در واحد حجم را فراهم می‌کند.
استفاده از مواد جانبی کشاورزی
بسیاری از گونه‌ها روی بسترهایی تولید می‌شوند که بخشی از آنها از مواد لیگنوسلولزی یا محصولات جانبی کشاورزی تشکیل شده‌اند. نوع بستر به گونه قارچ بستگی دارد؛ برای مثال تولید قارچ دکمه‌ای به کمپوست قارچ اختصاصی نیاز دارد، در حالی که بسیاری از قارچ‌های صدفی روی بسترهای متفاوت تولید می‌شوند.
توسعه بازار قارچ‌های تخصصی
بازار جهانی دیگر فقط حول قارچ دکمه‌ای نمی‌چرخد. گونه‌هایی مانند شیتاکه، صدفی، انوکی، مایتاکه، یال شیر و برخی قارچ‌های کاربردی به‌تدریج جای بیشتری در رستوران‌ها، فروشگاه‌های تخصصی و محصولات فرآوری‌شده پیدا کرده‌اند.
آسیا و اقیانوسیه؛ بزرگ‌ترین منطقه بازار قارچ
در گزارش The Brainy Insights، منطقه آسیا و اقیانوسیه در سال ۲۰۲۳ حدود ۳۶.۲ درصد از ارزش بازار کشت قارچ مورد بررسی را در اختیار داشت و در رتبه نخست قرار گرفت.
این منطقه علاوه بر ظرفیت بالای تولید، تنوع گونه‌ای زیادی در مصرف دارد. قارچ شیتاکه، قارچ صدفی، قارچ انوکی و قارچ گوش چوب در بسیاری از کشورهای آسیایی بازار شناخته‌شده‌ای دارند.
باید توجه داشت که سهم ۳۶.۲ درصدی، سهم این منطقه از ارزش بازار تعریف‌شده در این گزارش است و نباید آن را با سهم این منطقه از حجم تولید جهانی قارچ اشتباه گرفت.
قارچ دکمه‌ای همچنان بخش بزرگی از بازار تجاری را دارد
بر اساس تقسیم‌بندی The Brainy Insights، قارچ دکمه‌ای در سال ۲۰۲۳ با سهم حدود ۴۳.۸ درصد بزرگ‌ترین بخش بازار کشت قارچ بر اساس نوع محصول بوده است.
شناخته‌شدن این قارچ برای مصرف‌کنندگان، تولید صنعتی در مقیاس بالا، زنجیره تأمین توسعه‌یافته و کاربرد گسترده آن در رستوران‌ها و صنایع غذایی از دلایل موقعیت تجاری آن هستند.
با این حال، سهم بازار تجاری قارچ دکمه‌ای را نباید با سهم آن از تولید همه گونه‌های قارچ جهان یکی دانست. داده‌های جهانی تولید گونه‌ها نشان می‌دهند شیتاکه، Auricularia و قارچ‌های صدفی نیز حجم تولید بالایی دارند.
فرصت رشد قارچ صدفی
قارچ صدفی از گونه‌هایی است که در بسیاری از کشورها به دلیل انعطاف در انتخاب بستر، دوره تولید نسبتاً کوتاه و امکان تولید گونه‌ها و رنگ‌های مختلف مورد توجه قرار گرفته است.
برای یک تولیدکننده، رشد بازار جهانی به‌تنهایی دلیل کافی برای انتخاب یک گونه نیست. قیمت محلی، دسترسی به اسپان، کیفیت بستر، بازار رستورانی، ماندگاری و هزینه توزیع باید پیش از تغییر تولید بررسی شوند.
بازار قارچ بر اساس شکل عرضه
قارچ فقط به شکل تازه فروخته نمی‌شود. فرآوری محصول، امکان ورود به کانال‌های فروش متفاوت و افزایش مدت عرضه را فراهم می‌کند.
| شکل عرضه | مزیت اصلی | چالش |
|---|---|---|
| تازه | بازار بزرگ مصرف روزمره | ماندگاری محدود و نیاز به سردخانه |
| کنسرو | ماندگاری بالا و مصرف آسان | سرمایه‌گذاری فرآوری و رقابت صنعتی |
| منجمد | افزایش مدت نگهداری | نیاز به زنجیره انجماد |
| خشک | وزن کمتر و ماندگاری بیشتر | بازده خشک‌کردن و هزینه انرژی |
| پودر و عصاره | امکان استفاده در محصولات جدید | کنترل کیفیت و الزامات قانونی |
در گزارش بازار کشت قارچ مورد استناد، بخش کنسرو در سال ۲۰۲۳ با سهم حدود ۳۶.۸ درصد بزرگ‌ترین بخش بر اساس شکل عرضه بوده است. این آمار مربوط به تعریف خاص همان گزارش است و به معنی آن نیست که ۳۶.۸ درصد از تمام قارچ تولیدشده جهان الزاماً به شکل کنسرو مصرف می‌شود.
فروش حضوری هنوز بزرگ است؛ فروش آنلاین در حال توسعه است
در تقسیم‌بندی کانال توزیع گزارش Brainy، فروش آفلاین یا حضوری در سال ۲۰۲۳ با سهم حدود ۶۸.۹ درصد بخش غالب بازار بوده است.
سوپرمارکت‌ها، بازارهای محلی، فروشگاه‌های مواد غذایی و فروش مستقیم مزرعه از کانال‌های سنتی این بخش هستند. برای قارچ تازه، امکان مشاهده کیفیت ظاهری و تازگی محصول همچنان یکی از مزیت‌های فروش حضوری است.
در مقابل، توسعه فروشگاه‌های آنلاین، تحویل سریع مواد غذایی و فروش مستقیم تولیدکننده به مصرف‌کننده می‌تواند فرصت‌های جدیدی ایجاد کند. این مدل به‌ویژه برای قارچ‌های تخصصی که در همه فروشگاه‌ها عرضه نمی‌شوند، جذاب‌تر است.
آینده بازار قارچ در آمریکا
آمریکا یکی از بازارهای مهم مصرف قارچ و محصولات فرآوری‌شده است، اما گزارش‌های مختلف درباره اندازه این بازار نیز دامنه‌های متفاوتی ارائه می‌کنند.
برای نمونه، یک گزارش منتشرشده در سال ۲۰۲۵ توسط Expert Market Research، اندازه بازار قارچ آمریکا در سال ۲۰۲۴ را حدود ۳.۲۷ میلیارد دلار برآورد کرده و پیش‌بینی کرده است این رقم تا سال ۲۰۳۴ به حدود ۷.۶ میلیارد دلار برسد.
در همین بازار، کانال فروش آنلاین، قارچ‌های تخصصی و محصولات آماده مصرف از بخش‌هایی هستند که توجه مؤسسات تحقیقاتی را به خود جلب کرده‌اند. برای تولیدکنندگان ایرانی، این داده‌ها بیشتر برای شناخت روندهای مصرف مفید هستند و نباید مستقیماً به معنی امکان صادرات به آمریکا تلقی شوند.
بازار قارچ‌های کاربردی و دارویی
در کنار بازار قارچ‌های خوراکی، دسته‌ای از محصولات با عنوان «قارچ‌های کاربردی» یا functional mushrooms توسعه یافته است. این بازار شامل گونه‌هایی مانند شیتاکه، ریشی، یال شیر، کوردیسیپس، چاگا و Turkey Tail و فرآورده‌های حاصل از آنهاست.
این بخش را نباید با بازار قارچ خوراکی تازه جمع کرد. برای نمونه، Grand View Research ارزش بازار قارچ‌های کاربردی آمریکا را در سال ۲۰۲۳ حدود ۳.۹ میلیارد دلار برآورد کرده و رسیدن آن به حدود ۸.۶ میلیارد دلار تا ۲۰۳۰ را پیش‌بینی کرده است.
در اروپا نیز همین مؤسسه بازار قارچ‌های کاربردی را در سال ۲۰۲۳ حدود ۹.۱ میلیارد دلار برآورد کرده و رشد آن تا حدود ۱۹.۱ میلیارد دلار در سال ۲۰۳۰ را پیش‌بینی می‌کند.
رشد بازار مکمل‌ها یا استفاده سنتی از یک قارچ به معنی اثبات درمان یک بیماری نیست. ادعاهای پزشکی درباره عصاره‌ها و مکمل‌های قارچی باید بر اساس شواهد بالینی، نوع فرآورده، دوز و مقررات هر کشور بررسی شوند. این مقاله درباره اندازه و روند بازار است و توصیه درمانی ارائه نمی‌کند.
کدام گونه‌ها در بازار کاربردی مطرح‌اند؟
گونه‌هایی مانند گانودرما یا ریشی، چاگا، یال شیر، کوردیسیپس و شیتاکه در دسته‌های مختلف محصولات غذایی، مکمل و عصاره دیده می‌شوند.
فرم عرضه در این بازار با قارچ تازه متفاوت است و پودر، عصاره، کپسول، نوشیدنی و ترکیبات غذایی بخش مهمی از محصولات را تشکیل می‌دهند.
رشد بازار قارچ‌های فرآوری‌شده چه معنایی برای تولیدکننده دارد؟
یکی از فرصت‌های صنعت قارچ، خارج‌شدن بخشی از محصول از بازار کاملاً تازه‌خوری است. خشک‌کردن، انجماد، کنسرو، تولید پودر و استفاده از قارچ در محصولات غذایی می‌توانند کانال فروش متفاوتی ایجاد کنند.
اما فرآوری به‌خودی‌خود سود ایجاد نمی‌کند. تولیدکننده باید هزینه ماده اولیه، افت وزنی، انرژی، بسته‌بندی، مجوز، توزیع و قیمت فروش نهایی را محاسبه کند.
برای نمونه، در تولید قارچ خشک بخش زیادی از وزن اولیه محصول به دلیل خروج آب کاهش پیدا می‌کند؛ بنابراین قیمت فروش هر کیلو محصول خشک را نمی‌توان مستقیماً با قیمت هر کیلو قارچ تازه مقایسه کرد.
بازیگران شناخته‌شده بازار جهانی قارچ
بسته به تعریف بازار، فهرست شرکت‌های فعال متفاوت است. در گزارش بازار کشت قارچ The Brainy Insights، مجموعه‌هایی از تولیدکنندگان قارچ، شرکت‌های اسپان و شرکت‌های صنایع غذایی در میان بازیگران بازار ذکر شده‌اند.
- Monterey Mushrooms
- Monaghan Group
- Walsh Mushrooms Group
- Bonduelle
- Hirano Mushroom LLC
- Fujishukin Co. Ltd.
- Lambert Spawn
- Mycelia
- Rheinische Pilz Zentrale GmbH
- Italspawn
قرارگرفتن شرکت‌های اسپان، تولیدکنندگان قارچ تازه و شرکت‌های فرآوری در یک فهرست نشان می‌دهد زنجیره ارزش قارچ فقط به مزرعه محدود نیست.
فرصت‌های آینده صنعت قارچ
برای فعالان صنعت، رشد جهانی بازار زمانی اهمیت دارد که به یک فرصت قابل اجرا در بازار محلی یا صادراتی تبدیل شود. چند حوزه در سال‌های آینده ارزش بررسی بیشتری دارند:
| فرصت | چرا مهم است؟ |
|---|---|
| قارچ‌های تخصصی | تنوع گونه و امکان هدف‌گیری رستوران‌ها و بازارهای خاص |
| محصولات خشک | ماندگاری بیشتر و حمل ساده‌تر نسبت به تازه |
| محصولات منجمد و نیمه‌آماده | تقاضای صنایع غذایی و رستورانی |
| فروش مستقیم آنلاین | دسترسی مستقیم‌تر به مشتری و امکان فروش محصولات تخصصی |
| قارچ‌های کاربردی | رشد محصولات مکمل، نوشیدنی و فرآورده‌های غذایی |
| فناوری سالن | کاهش مصرف انرژی، نیروی کار و نوسان کیفیت |
چالش‌های بازار جهانی قارچ
رشد بازار به معنی حذف ریسک نیست. قارچ تازه همچنان محصولی حساس است و سودآوری تولید به عوامل محلی وابستگی زیادی دارد.
- عمر محدود قارچ تازه و ضرورت زنجیره سرد؛
- افزایش هزینه انرژی در سالن‌های کنترل‌شده؛
- قیمت و کیفیت بستر و اسپان؛
- نیاز به نیروی کار در برداشت و بسته‌بندی؛
- ریسک آلودگی و بیماری در مزارع؛
- نوسان قیمت فروش تازه؛
- لزوم ایجاد بازار پیش از توسعه تولید گونه‌های جدید؛
- مقررات متفاوت مکمل‌ها و قارچ‌های کاربردی در کشورهای مختلف؛
- تفاوت زیاد در روش و تعریف گزارش‌های اندازه بازار.
آیا رشد بازار جهانی به معنی سودآوری قطعی پرورش قارچ است؟
خیر. رشد جهانی یک صنعت فقط نشان می‌دهد مجموع تقاضا یا ارزش بازار در حال افزایش است. سود یک مزرعه به قیمت محلی، هزینه کمپوست یا بستر، انرژی، عملکرد، ضایعات، دستمزد و بازار فروش خود آن واحد بستگی دارد.
برای مثال ممکن است بازار جهانی قارچ صدفی در حال توسعه باشد، اما در یک شهر مشخص هنوز شبکه توزیع یا مشتری کافی برای تولید صنعتی آن وجود نداشته باشد.
نرخ رشد بازار جهانی جایگزین طرح توجیهی نیست. تولیدکننده باید بازار واقعی منطقه، قیمت فروش، سطح رقابت، مقدار سرمایه در گردش و قیمت قارچ در بازار ایران را جداگانه بررسی کند.
چگونه گزارش‌های بازار قارچ را درست تفسیر کنیم؟
پیش از استفاده از یک عدد در طرح کسب‌وکار یا مقاله، پنج مورد را بررسی کنید:
- تعریف بازار: کشت، فروش تازه، فرآوری یا مکمل؟
- سال پایه: رقم مربوط به چه سالی است؟
- واحد: دلار، تن یا حجم فروش؟
- منطقه: جهان، آسیا، آمریکا یا یک کشور؟
- دوره پیش‌بینی: CAGR برای چه بازه‌ای محاسبه شده است؟
اگر دو گزارش تعریف بازار متفاوتی دارند، حتی اگر هر دو درباره «قارچ» باشند، نباید اعداد آنها را در یک نمودار به‌عنوان یک سری زمانی واحد قرار داد.
سؤالات متداول درباره بازار جهانی قارچ
ارزش بازار جهانی کشت قارچ چقدر است؟
The Brainy Insights ارزش بازار کشت قارچ را در سال ۲۰۲۳ حدود ۱۸.۴ میلیارد دلار برآورد کرده و رسیدن آن به حدود ۲۷.۷ میلیارد دلار در سال ۲۰۳۳ را پیش‌بینی کرده است.
نرخ رشد بازار جهانی قارچ چقدر است؟
در گزارش بازار کشت قارچ Brainy، نرخ رشد مرکب سالانه ۲۰۲۴ تا ۲۰۳۳ حدود ۴.۲ درصد پیش‌بینی شده است. گزارش‌هایی که بخش‌های دیگری مانند قارچ تازه یا قارچ کاربردی را اندازه‌گیری می‌کنند ممکن است نرخ متفاوتی داشته باشند.
بزرگ‌ترین بازار منطقه‌ای قارچ کجاست؟
در گزارش بازار کشت قارچ Brainy، آسیا و اقیانوسیه با سهم ۳۶.۲ درصدی از ارزش بازار در سال ۲۰۲۳ بزرگ‌ترین منطقه بوده است.
کدام نوع قارچ سهم بیشتری از بازار دارد؟
در تقسیم‌بندی The Brainy Insights، قارچ دکمه‌ای در سال ۲۰۲۳ حدود ۴۳.۸ درصد از بازار کشت قارچ را بر اساس نوع محصول در اختیار داشته است. این عدد را نباید با سهم تولید فیزیکی همه گونه‌های قارچ جهان اشتباه گرفت.
آیا بازار قارچ‌های دارویی هم در حال رشد است؟
گزارش‌های مختلف از رشد بازار قارچ‌های کاربردی، عصاره‌ها و مکمل‌های قارچی خبر می‌دهند. با این حال، این بازار از نظر تعریف، مقررات و کاربرد با بازار قارچ خوراکی تازه متفاوت است و باید جداگانه تحلیل شود.
آیا بازار رو به رشد قارچ برای شروع پرورش کافی است؟
خیر. پیش از سرمایه‌گذاری باید تقاضای محلی، قیمت فروش، هزینه تجهیزات و نهاده، ظرفیت تولید، رقابت، کانال توزیع و سرمایه در گردش همان پروژه بررسی شود.
جمع‌بندی
آینده بازار جهانی قارچ همچنان با رشد همراه است، اما برای تحلیل آن باید تعریف هر بازار را دقیق خواند. بر اساس گزارش The Brainy Insights، بازار کشت قارچ از ۱۸.۴ میلیارد دلار در سال ۲۰۲۳ می‌تواند با رشد مرکب سالانه ۴.۲ درصد به حدود ۲۷.۷ میلیارد دلار در سال ۲۰۳۳ برسد. آسیا و اقیانوسیه، قارچ دکمه‌ای، محصولات فرآوری‌شده و کانال‌های فروش حضوری همچنان سهم قابل‌توجهی دارند؛ در کنار آنها، قارچ‌های تخصصی، فروش آنلاین و محصولات کاربردی نیز فرصت‌های جدیدی ایجاد کرده‌اند. برای تولیدکننده، این رشد زمانی ارزش اقتصادی پیدا می‌کند که با تقاضای واقعی، هزینه تولید و کانال فروش مشخص همراه باشد.
برای دنبال‌کردن تازه‌ترین گزارش‌های بین‌المللی، بخش اخبار جهان در حوزه قارچ را در هاگ مطالعه کنید.
